AİHM başvuru süresi dört aydır: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine, iç hukuktaki son kararın kişiye veya avukatına bildirildiği günün ertesinden başlayarak dört ay içinde başvurulur (AİHS m. 35/1). Süre 1 Şubat 2022'den önce altı aydı. Dört aylık süre, son iç hukuk kararının bu tarihte veya daha sonra verildiği başvurulara uygulanır.

Türkiye'den yapılan başvurularda son karar çoğunlukla Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru kararıdır. AİHM, 23 Eylül 2012'den sonra kesinleşen kararlarda önce Anayasa Mahkemesine başvurulmasını arar (Uzun/Türkiye (k.k.), B. No: 10755/13, 30.4.2013, § 70). Dört ay, Anayasa Mahkemesi kararının bildirilmesiyle işlemeye başlar.

Dört ay hangi günden sayılır?

DurumSüre ne zaman başlar?
Anayasa Mahkemesi kararı avukata tebliğ edildiAvukata tebliğin ertesi günü; başvurucu kararı sonra öğrense de (M.Ö./Türkiye, § 15)
Karar avukatın elektronik tebligat adresine gönderildiGüvenli hesap: bildirimin adrese ulaştığı günün ertesi, Türk hukukundaki beş günlük ek süre beklenmeden
Karar tebliğden önce UYAP'ta okunduGüvenli hesap: okunduğu günün ertesi. AİHM tebliği zorunlu kararlarda süreyi kural olarak tebliğden başlatır (Rehber § 203); erken tarih olası bir itirazı baştan önler
Tebligat hatalı yapıldı ya da avukata ulaşmadıAvukatın dosyayı sorup öğrenebileceği tarih; AİHM avukattan özen bekler (M.Ö./Türkiye, § 17)
Etkili bir iç hukuk yolu yokŞikâyet edilen işlemin yapıldığı ya da öğrenildiği tarih (Rehber § 206)
İhlal sürüyor ve iç yol yokDurum sona erince (Sabri Güneş, § 54)
Yeniden yargılama talebi reddedildiSüre yeniden başlamaz; ret kararı "son karar" sayılmaz (Rehber § 198)

Son gün, başlangıç gününden dört takvim ayı sonraki aynı tarihtir ve hafta sonu ya da bayram nedeniyle uzamaz. "Rehber", AİHM Yazı İşleri Müdürlüğünün 28 Şubat 2026'da güncellenen Kabul Edilebilirlik Kriterleri Pratik Rehberidir; Mahkemeyi bağlamaz, içtihadı derler.

Süre son kararın bildirildiği günün ertesinde başlar

AİHM, son iç hukuk kararının verildiği veya kişiye bildirildiği günü süreye katmaz. Süre ertesi gün başlar ve ayların kaç gün çektiğine bakılmaksızın, takvim üzerinde aynı tarihe denk gelen gün sona erer (Otto/Almanya (k.k.), B. No: 21425/06, 10.11.2009). İç hukuk kararın yazılı olarak tebliğini öngörüyorsa AİHM süreyi tebliğ tarihinden başlatır (Worm/Avusturya, B. No: 22714/93, 29.8.1997, § 33). Anayasa Mahkemesinin kabul edilemezlik ve esas hakkındaki kararları ilgililere tebliğ edilir (6216 sayılı Kanun m. 48/4, 50/3).

Avukata tebliğ. Başvurucu bir avukatla temsil ediliyorsa süre kararın avukata tebliğiyle başlar; başvurucunun kararı daha sonra öğrenmesi sonucu değiştirmez (M.Ö./Türkiye (k.k.), B. No: 45808/18, 14.12.2021, § 15). Bu dosyada Anayasa Mahkemesi kararı, o sırada tutuklu bulunan avukatın eski büro adresine tebliğ edilmiş sayılmıştı. AİHM tebliğin geçerliliğini tartışmadı. Avukatın tahliyesinden sonra Anayasa Mahkemesine dosyanın durumunu sormadığını belirterek süreyi en geç tahliyenin ertesi gününden başlattı ve başvuruyu süre aşımından reddetti (§ 17).

Elektronik tebligat. Baro levhasına yazılı avukatlara tebligat elektronik yolla yapılır. Türk hukukunda elektronik tebligat, bildirimin elektronik adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (7201 sayılı Tebligat Kanunu m. 7/a). AİHM'in kabul edilebilirlik rehberi bu beş günlük kurala değinmiyor; Mahkeme süre başlangıcını iç hukuktan bağımsız, Sözleşmeye özgü ölçütlerle belirler (Rehber § 200). Güvenli hesap, bildirimin elektronik adrese ulaştığı günü başlangıç almaktır.

Hesap basittir: Anayasa Mahkemesi kararı 2 Ekim 2026'da tebliğ edildiyse süre 3 Ekim'de başlar ve 2 Şubat 2027 gece yarısı biter. Kararın içeriği UYAP'ta tebliğden önce okunduysa, süreyi daha erken olan tarihten hesaplamak en güvenli yoldur. Süre hesaplama aracı tarih girildiğinde AİHM için son günü gösterir.

Doğru kararın tarihi. Formda gösterilen tebliğ tarihi, AİHM'e taşınan şikâyete ilişkin Anayasa Mahkemesi kararına ait olmalıdır. Altıntop ve diğerleri/Türkiye davasında Hükümet bir başvurucu için Anayasa Mahkemesinin tedbir talebine ilişkin kararının, başka bir başvurucu için ise ayrı bir bireysel başvuruda verilen kararın tebliğ tarihini esas alarak süre itirazında bulundu. AİHM karar tarihlerini ve forma eklenen belgeleri inceleyip iki itirazı da reddetti (B. No: 39386/20 ve diğerleri, 20.1.2026, §§ 21-27). Anayasa Mahkemesi kararının örneği ve tebliğ belgesi bu yüzden forma eklenir.

Sabri Güneş/Türkiye [BD]

Son gün hafta sonuna veya bayrama denk gelse de süre uzamaz

Askerî Yüksek İdare Mahkemesinin kararı Sabri Güneş'e 28 Kasım 2005'te tebliğ edilmişti. Süre 29 Kasım'da başladı ve 28 Mayıs 2006 pazar günü gece yarısı doldu. Başvuru 29 Mayıs pazartesi yapıldı. Türk hukukunda son günü tatile denk gelen süre ilk iş gününe uzar; Büyük Daire ise bu kuralı uygulamadı ve başvuruyu süresinde bulmadı (B. No: 27396/06, 29.6.2012, §§ 60–62).

Mahkemeye göre AİHS m. 35/1 özerk bir kuraldır ve süre Sözleşmeye özgü ölçütlerle hesaplanır. Mahkeme, kırk yedi devletin değişen tatil takvimlerini hesaba katmanın hukuki belirsizlik doğuracağını; avukatla temsil edilen başvurucunun son günün tatile denk geldiğini öngörebileceğini belirtti (§§ 41, 56, 61). O tarihte süre altı aydı; aynı hesap bugün dört aylık süreye uygulanır.

Bu kural iki süreyi ayrı hesaplamayı gerektirir. Anayasa Mahkemesine başvuruda son gün hafta sonuna veya resmî tatile denk gelirse süre ilk iş günü biter. AİHM'de ise son gün değişmez. Anayasa Mahkemesi süresi kabul edilebilirlik yazısında ayrıca anlatılır.

Başvuru tarihi eksiksiz formun postaya verildiği gündür

AİHM İçtüzüğü'ne göre başvurunun yapıldığı tarih, Kural 47'nin şartlarını karşılayan başvuru formunun Mahkemeye gönderildiği gündür; gönderme tarihi posta damgasıyla belirlenir (Kural 47 § 6-a). Formda zorunlu bilgiler eksikse veya belgeler eklenmemişse Mahkeme başvuruyu incelemez; yeterli bir açıklama yapılması gibi istisnalar dar tutulur (Kural 47 § 5.1).

Bu nedenle başvurucu süre dolmadan önce tam bir form gönderir. Forma şikâyet edilen kararların örneklerini ve iç hukuk yollarının tüketildiğini ve sürenin korunduğunu gösteren karar ve belgeleri ekler. Belgeleri tarih sırasıyla dizip numaralandırır (Kural 47 § 3.1–3.2). Türkiye'den gelen başvurularda bu belgeler genellikle ilk derece, istinaf ve temyiz kararları, Anayasa Mahkemesi kararı ve bu kararın tebliğ belgesidir. Başvurucu postaya verdiği gönderinin makbuzunu saklar.

  • Faks. Başvuru yazılı olarak Strazburg'daki Yazı İşleri Müdürlüğüne gönderilir. Faksla gönderilen başvuru süreyi kesmez; imzalı asıl formun aynı dört ay içinde postayla gönderilmesi gerekir (Başvuru Usulüne İlişkin Uygulama Talimatı §§ 1-3).
  • Vekâlet. Avukatla başvuruluyorsa formdaki yetki bölümünü başvurucu ve avukat birlikte imzalar; bu aşamada ayrı vekâletname kabul edilmez. Formu süre içinde yetiştirme zorunluluğu, imzanın alınamamasına geçerli açıklama sayılmaz (Talimat § 9).
  • Olaylar ve şikâyetler formun içinde. Olaylar, şikâyetler ve kabul edilebilirlik açıklamaları formdaki alanlara yazılır; "ekte" diye bir metne gönderme yapmak yetmez. Ek açıklama en çok 20 sayfa olabilir ve formdakini yalnız geliştirir (Talimat §§ 5, 7).
  • Sonradan eklenen şikâyet. İlk formda yer almayan bir şikâyet için süre, şikâyetin AİHM'e ilk kez sunulduğu gün kesilir. Dört ay geçtikten sonra eklenen şikâyet, ilk şikâyetin bir yönü ya da onu destekleyen bir argüman değilse süre aşımından incelenmez. Formda yalnız Sözleşmenin bir maddesini anmak ya da iç hukuk belgelerini eklemek, şikâyeti sunmuş sayılmak için yetmez (Rehber §§ 229-232).
  • Posta gecikmesi. Postadaki gecikme başvurucuya yüklenmez. Form bir posta hatasıyla geri dönerse başvurucunun onu gecikmeden yeniden göndermesi beklenir (Rehber § 223).

Etkili bir iç yol yoksa veya ihlal sürüyorsa başlangıç değişir

Büyük Daire, süre başlangıcının farklı belirlendiği iki durumu ayırdı. İhlal devam eden bir durumdan kaynaklanıyorsa süre ancak bu durum sona erdiğinde işlemeye başlar. Başvurucunun önünde etkili bir iç hukuk yolu bulunmadığı baştan açıksa süre şikâyet edilen işlemin yapıldığı veya kişinin bu işlemi ya da etkisini öğrendiği tarihten başlar (Sabri Güneş, § 54).

Türkiye'de Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru kural olarak etkili bir yol sayıldığı için bu istisnalar dar uygulanır. Anayasa Mahkemesi başvuruyu süre aşımı veya başvuru yollarının tüketilmemesi gibi usul nedenleriyle reddetmişse, AİHM önünde iç hukuk yollarının usulüne uygun kullanılmadığı itirazı gündeme gelebilir. Bu ilişki kabul edilebilirlik şartları yazısında açıklanır.

Yeniden yargılama talebi süreyi uzatmaz

AİHM, Sözleşmenin 35. maddesinin yeniden yargılama talebi gibi olağanüstü yolların kullanılmasını aramadığını ve bu yollara başvurulmasının dört aylık süreyi uzatmadığını kabul eder. Yeniden yargılama talebinin reddi "son karar" sayılmaz; bu ret kararından itibaren dört ay içinde yapılan başvuru süre aşımından reddedilir (Rehber §§ 197-198). Olağanüstü yol başvurucunun önündeki tek yargısal yolsa süre bu yolda verilen karardan hesaplanabilir (§ 197).

Yargılama yeniden açılırsa süre yalnız yeniden incelenen meseleler için kesilir. Mahkeme ilk yargılamada ele alınmamış bir meseleyi incelerse, o meseleye ilişkin şikâyet için süre yeni kararla yeniden başlar (§ 199). Süreyi kaçırmamak için yeniden yargılama sürerken AİHM süresini ilk son karardan saymak gerekir.

Sık sorulanlar

AİHM başvuru süresi hakkında sık sorulan sorular

AİHM başvuru süresi kaç ay?

Dört ay. Süre, iç hukuktaki son kararın başvurucuya ya da avukatına bildirilmesinin ertesi günü başlar ve dört takvim ayı sonra aynı tarihte biter (AİHS m. 35/1). Türkiye'de son karar çoğunlukla Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru kararıdır. Son iç hukuk kararı 1 Şubat 2022'den önce verilen başvurularda süre altı aydı.

Avukata tebliğ edilen kararda AİHM süresi ne zaman başlar?

Kararın avukata tebliğ edildiği günün ertesinde. Başvurucunun kararı daha sonra öğrenmesi süreyi geciktirmez. Avukat tutuklu ya da ulaşılamaz durumda olsa bile AİHM ondan dosyanın durumunu izleme özeni bekler (M.Ö./Türkiye (k.k.), B. No: 45808/18, 14.12.2021, §§ 15-17).

Altı aylık süre hâlâ uygulanıyor mu?

Altı aylık süre yalnız son iç hukuk kararı 1 Şubat 2022'den önce verilen başvurulara uygulanır. Bu tarihte veya sonra verilen kararlarda süre dört aydır.

Adli tatil AİHM süresini uzatır mı?

Hayır. AİHM süreyi Sözleşmeye özgü ölçütlerle hesaplar; iç hukuktaki tatil ve uzatma kuralları son günü değiştirmez (Sabri Güneş, §§ 56, 61).

Eksik gönderilen form sonradan tamamlanabilir mi?

Başvuru tarihi şartları karşılayan formun gönderildiği gündür (Kural 47 § 6-a). Eksik form süreyi korumaz. Eksiklik dört ay dolmadan tamamlanıp form yeniden gönderilirse yeni gönderim tarihi esas alınır.

Yeniden yargılama talebi AİHM süresini durdurur mu?

Hayır. Yeniden yargılama talebi gibi olağanüstü yollar dört aylık süreyi uzatmaz; talebin reddi "son karar" sayılmaz ve bu karardan itibaren yapılan başvuru süre aşımından reddedilir. Yargılama yeniden açılıp ilk yargılamada incelenmemiş bir mesele ele alınırsa, yalnız o meseleye ilişkin şikâyet için süre yeniden başlar (AİHM Kabul Edilebilirlik Rehberi §§ 197-199).

Anayasa Mahkemesi kararını beklemeden AİHM'e başvurulabilir mi?

AİHM, 23 Eylül 2012'den sonra kesinleşen kararlarda Anayasa Mahkemesine bireysel başvurunun tüketilmesini arar (Uzun/Türkiye, § 70). Anayasa Mahkemesi kararı beklenmeden yapılan başvuru bu nedenle kabul edilemez bulunabilir.

Başlıca hukukî kaynaklar

  1. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, m. 35/1
  2. Avrupa Konseyi, Dört aylık başvuru süresi (15 No.lu Protokol, 1.2.2022)
  3. AİHM İçtüzüğü, Kural 47
  4. AİHM [BD], Sabri Güneş/Türkiye, B. No. 27396/06, 29.6.2012
  5. AİHM, Otto/Almanya (k.k.), B. No. 21425/06, 10.11.2009
  6. AİHM, Worm/Avusturya, B. No. 22714/93, 29.8.1997
  7. AİHM, Uzun/Türkiye (k.k.), B. No. 10755/13, 30.4.2013
  8. AİHM, M.Ö./Türkiye (k.k.), B. No. 45808/18, 14.12.2021
  9. AİHM, Altıntop ve diğerleri/Türkiye, B. No. 39386/20 ve diğerleri, 20.1.2026
  10. AİHM, Kabul Edilebilirlik Kriterleri Pratik Rehberi (28.2.2026), §§ 185-232; Başvuru Usulüne İlişkin Uygulama Talimatı
  11. 7201 sayılı Tebligat Kanunu, m. 7/a