AİHM Başvuru Numarası ve Sorgulama: Başvuru Gönderildikten Sonra Ne Olur?

Başvuru ne zaman yapılmış sayılır?

Mahkeme İç Tüzüğüne göre başvuru tarihi, Kural 47'nin şartlarını karşılayan başvuru formunun Mahkemeye gönderildiği tarihtir; gönderme tarihi posta damgasının tarihidir (İç Tüzük, Kural 47/6). Bu nedenle başvuru Mahkemeye ulaştığında değil, postaya verildiğinde yapılmış sayılır. Mahkeme başvurunun iadeli taahhütlü gönderilmesini tercih ettiğini belirtiyor ve başvuruların yalnızca posta yoluyla gönderilebileceğini hatırlatıyor; faksla gönderim dört aylık süreyi kesmiyor (AİHM, Başvurunuz: Nasıl başvurulur; AİHM, Başvuru sayfası).

Süreyi kesen yalnızca eksiksiz bir başvurudur. Kural 47'nin birinci ve ikinci fıkralarında istenen bilgi ve belgelerden biri eksikse Mahkeme şikâyetleri incelemez; formun bütün alanlarının doldurulması zorunludur (Kural 47/5.1). Dört aylık süre, takvim süresinin son gününde, bu gün pazar ya da resmî tatil olsa bile sona erer (AİHM, Başvuru formunun doldurulmasına ilişkin açıklamalar). Formun nasıl doldurulacağı için AİHM'e başvuru rehberine bakılabilir.

Başvuru numarası ve barkod etiketleri

Başvuru formu eksiksizse Yazı İşleri Müdürlüğü, başvurucu adına bir dosya açıldığını ve bu dosyanın numarasını bildiren bir mektup gönderir. Mektupta, Mahkemeye bu dosyaya ilişkin gönderilecek bütün mektup ve belgelerde kullanılacak barkod etiketleri de bulunur. Bildirilen numara, başvuruya ilişkin sonraki bütün yazışmalarda belirtilmelidir (Başvuru formunun doldurulmasına ilişkin açıklamalar, B). Daha önce aynı konuda Mahkemeyle yazışılmış ve barkod etiketleri gönderilmişse, etiketlerden biri yeni başvuru formunun ilk sayfasının sol üst köşesindeki barkod kutusuna yapıştırılır (aynı belge, barkod kutusu).

Başvuruya numara verilmesi, başvurunun kabul edildiği anlamına gelmez; yalnızca kayda alındığını gösterir (Başvurunuz: Nasıl başvurulur). Başvuru numarası "12345/26" biçiminde sıra numarası ve yılın son iki hanesinden oluşur; Mahkemenin kararlarında da başvurular bu numarayla anılır.

Numara gelmediyse. Mahkeme, başvurunun güvenli şekilde ulaşıp ulaşmadığını kontrol etmek için aranmamasını istiyor; daha fazla bilgiye ihtiyaç duyarsa kendisi başvurucuyla iletişime geçiyor. Formun herhangi bir bölümü uygun şekilde doldurulmadıysa ya da gerekli belgelerin kopyaları eklenmediyse Mahkeme başvuruyu inceleme yapmaksızın kayda almayı reddedebilir (Başvurunuz: Nasıl başvurulur). Form eksik bulunursa Mahkeme, Kural 47'ye uygun başvuru yapılmadığını, dosya açılmadığını ve belgelerin saklanmayacağını bildiren bir mektup gönderir; bu durumda bütün belgelerle yeniden başvurulabilir, ancak dört aylık süre işlemeye devam eder (Başvuru formunun doldurulmasına ilişkin açıklamalar, III-B). Bu nedenle postaya verme belgesi ve iadeli taahhüt alındı kartı saklanmalı; dört aylık süre dolmadan eksiklik fark edilirse eksiksiz bir form yeniden gönderilmelidir. Formun nasıl doldurulacağı için AİHM başvuru formu nasıl doldurulur yazısına bakılabilir.

Başvurunun aşamaları

Mahkemenin başvurucular için hazırladığı belgeye göre Merkez Büro mektupları ayırır ve başvuruyu, aleyhine başvuru yapılan ülkeden sorumlu hukuk birimine gönderir; başvuru numara verilip bir hukukçu tarafından incelenir. Mahkeme dosyayı incelemek için gerekli bütün bilgilere sahip olduğunda başvuru tek hâkime, üç yargıçlı komiteye ya da yedi yargıçlı daireye verilir. Açıkça kabul edilemez başvurular tek hâkimce karara bağlanır; bu karar kesindir ve itiraz edilemez. Mahkemenin yerleşik içtihadına ilişkin başvurular komiteye, diğerleri daireye gider; komite ya da daire başvuruyu Hükûmete bildirerek görüşünü ister ve bu görüş cevap için başvurucuya gönderilir (Başvurunuz: Nasıl başvurulur). Bu aşamalar için AİHM tek hâkim kararı ve AİHM'de Hükûmete bildirim yazılarına bakılabilir.

Mahkeme başvuruları geliş sırasına göre değil, önem ve aciliyetine göre belirli bir öncelik sırasıyla inceler; bu yüzden daha sonra yapılan bir başvuru daha önce karara bağlanabilir. Ortalama bir süre vermek mümkün değil (Başvurunuz: Nasıl başvurulur).

Başvuru internetten sorgulanabilir mi?

AİHM'de Anayasa Mahkemesinin e-Devlet hizmeti gibi herkese açık bir başvuru durumu sorgulama sistemi yok. Mahkeme, derdest davaların durumuna ilişkin kendisine ulaşan bütün bilgi taleplerine cevap veremediğini, yargılama yazılı olduğu için ek bilgiye ihtiyaç duyduğunda ya da yargılamanın aşamaları değiştiğinde başvurucuya yazılı bildirimde bulunacağını belirtiyor (Başvurunuz: Nasıl başvurulur, Sıkça sorulan sorular). Takip için kullanılabilecek resmî yollar şunlar:

1. eComms. Mahkeme, başvurucunun temsilcisiyle eComms adlı elektronik iletişim sistemi üzerinden yazışabiliyor. Başvuru formu açıklamalarına göre bu hizmet yalnızca başvurunun Hükûmete bildirilmesine karar verildiğinde ve başvuru bildirildiği zaman kullanıma açılıyor; hesap, temsilcinin formda bildirdiği e-posta adresiyle oluşturuluyor (Başvuru formunun doldurulmasına ilişkin açıklamalar, C.3). Sistem koşullarına göre Mahkemenin gönderdiği belgeler, kullanıcının hesabına iletildiği gün tebliğ edilmiş sayılıyor; belgeler yalnızca on iki ay saklanıyor ve karar kesinleşince siliniyor. Mahkemeye gönderilecek belgeler metin tabanlı PDF olmalı ve belge başına 50 MB'ı geçmemeli (eComms kullanım koşulları). İstisna: 15 Temmuz 2016 sonrasındaki kamu görevinden çıkarmalara ilişkin olarak 1 Ocak 2026'dan itibaren yapılan başvurularda kayıt mektubu dahil yazışmalar baştan itibaren kural olarak eComms üzerinden yürütülüyor ve kâğıt kayıt mektubu gönderilmiyor; Mahkeme bu gruptaki başvurulara ilişkin sorulara da kural olarak cevap vermiyor (bkz. KHK ile ihraçta AİHM başvurusu).
2. HUDOC. Hükûmete bildirilen davalar, kabul edilebilirlik kararları ve esas kararları HUDOC veri tabanında yayımlanıyor; başvuru numarası ya da başvurucu adıyla arama yapılabiliyor (bkz. AİHM kararlarının Türkçe çevirileri).
3. Mahkemeden gelen mektuplar. Tek hâkim kararları ve usule ilişkin yazılar başvurucuya ya da temsilcisine gönderiliyor; bu yazılar başvurunun akıbetini öğrenmenin asıl yolu.

Ücret, dil ve avukat

AİHM'e başvuru ücretsizdir: Mahkemenin açıklamalarına göre başvuru ücretsiz olarak incelenir ve verilen karar başvurucuya bildirilir (Başvuru formunun doldurulmasına ilişkin açıklamalar, C). Başvuru Avrupa Konseyi'nin resmî dilleri olan İngilizce ya da Fransızca dışında, Türkçe dahil üye devletlerden birinin resmî dilinde yapılabilir. Başvurunun başında avukatla temsil zorunlu değildir; avukat görevlendirilmişse usulüne uygun imzalanmış yetki belgesinin gönderilmesi gerekir. Adli yardım ise başvurunun başından itibaren değil, ancak başvuru Hükûmete bildirildikten sonra talep edilebilir ve otomatik olarak verilmez (Başvurunuz: Nasıl başvurulur; bkz. AİHM'de adli yardım).

Kural 47'ye göre forma, şikâyet edilen karar ve işlemlerin, başvuru yollarının tüketildiğini ve dört aylık süreye uyulduğunu gösteren belgelerin kopyaları eklenir; ekler tarih sırasına göre dizilip numaralandırılır. Belgelerin asılları değil kopyaları gönderilmelidir, çünkü belgeler davanın sonunda iade edilmez (Kural 47/3; Başvurunuz: Nasıl başvurulur). Forma eklenebilecek ek açıklamalar toplam 20 sayfayı geçemez; karar ve belgeler bu sınırın dışındadır (Kural 47/2-b).

Başvurudan sonra dikkat edilecekler

1. Mahkemenin mektuplarına süresinde cevap verin. Yeni açılmış bir başvuruda Yazı İşleri Müdürlüğünün mektubuna altı ay içinde hiç cevap verilmezse başvuru temelli olarak işlemden kaldırılıp imha edilir. İncelemeye alınmış bir başvuruda verilen süreye uyulmaması, başvurunun sürdürülmek istenmediği şeklinde yorumlanabilir ve başvuru kayıttan düşürülebilir (Başvuru formunun doldurulmasına ilişkin açıklamalar, B).
2. Adres değişikliğini bildirin. Başvurucu, adresindeki her değişikliği ve başvuruyla ilgili bütün gelişmeleri Mahkemeye bildirmek zorundadır (Kural 47/7).
3. Başvuru kararın uygulanmasını durdurmaz. AİHM'e başvurmak iç hukuktaki kesin kararın uygulanmasını askıya almaz; yakın ve ciddi bir tehlike varsa ayrıca geçici tedbir istenebilir (bkz. AİHM'de geçici tedbir).
4. Kabul edilemezlik kararı kesindir. Kabul edilemezlik kararlarına itiraz edilemez; aynı şikâyetle yeni bir başvuru yapılması da mümkün değildir (Başvurunuz: Nasıl başvurulur).