Anayasa Mahkemesi, yayımladığı 165 kararda bu başlıkta 165 şikâyet inceledi ve 75 şikâyette ihlal buldu. Aşağıda sonuçların dağılımı, Mahkemenin bu konuda en çok dayandığı ilke paragrafları, ret nedenleri ve ihlal kararlarındaki giderimler yer alıyor. Sayılar yalnızca yayımlanan kararlara aittir; Mahkemenin sonuçlandırdığı bütün başvurular içinde ihlal oranı çok daha düşüktür.
Anayasa Mahkemesi bu şikâyetlerde nasıl karar verdi?
Tablo, yayımlanan kararlardaki şikâyetlerin Anayasa Mahkemesinin verdiği sonuca göre dağılımını gösteriyor.
| Sonuç | Şikâyet | Oran |
|---|---|---|
| İhlal | 75 | %45 |
| Açıkça dayanaktan yoksunluk | 42 | %25 |
| Süre aşımı | 10 | %6 |
| Başvuru yollarının tüketilmemesi | 8 | %5 |
| İncelenmesine yer olmadığı | 7 | %4 |
| İhlal olmadığı | 6 | %4 |
| Kişi bakımından yetkisizlik | 5 | %3 |
| Düşme | 4 | %2 |
| Başvurunun reddi | 3 | %2 |
| Konu bakımından yetkisizlik | 2 | %1 |
| Zaman bakımından yetkisizlik | 1 | %1 |
| İşlemden kaldırılma | 1 | %1 |
| Anayasal ve kişisel önemin olmaması | 1 | %1 |
Mahkeme hangi ilkelere dayanıyor?
Bu başlıktaki kararların ilgili inceleme bölümlerinde en çok atıf yapılan paragraflar, Anayasa Mahkemesinin kendi ifadesiyle:
Anayasa'nın 36. maddesinin birici fıkrasında, herkesin yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddiada bulunma ve savunma hakkına sahip olduğu belirtilmiştir. Dolayısıyla mahkemeye erişim hakkı, Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan hak arama özgürlüğünün bir unsurudur. Diğer yandan Anayasa'nın 36. maddesine "adil yargılanma" ibaresinin eklenmesine ilişkin gerekçede, taraf olduğumuz uluslararası sözleşmelerce de güvence altına alınan adil yargılanma hakkının madde metnine dâhil edildiği vurgulanmıştır. Sözleşme'yi yorumlayan AİHM, Sözleşme'nin 6. maddesinin (1) numaralı fıkrasının mahkemeye erişim hakkını içerdiğini belirtmektedir.
Bir uyuşmazlıkta uygulanacak hukuk kurallarının ve özellikle müdahalenin kanuni dayanağını oluşturan kanun hükümlerinin yorumlanması derece mahkemelerinin takdirindedir. Derece mahkemelerince mahkemeye erişim hakkına yapılan müdahalenin kanuni dayanağını oluşturduğu ifade edilen hükümlerle ilgili olarak geliştirilen yorumların isabetli olup olmadığını denetlemek Anayasa Mahkemesinin görevi değildir. Bununla birlikte derece mahkemelerinin yorumlarının kanunun açık lafzıyla çelişki içinde olduğu veya kanun metni dikkate alındığında bireyler tarafından öngörülmesinin mümkün olmadığı sonucuna ulaşıldığı hâllerde mahkemeye erişim hakkına yapılan müdahalenin kanuni dayanağının bulunmadığı kanaatine varılması mümkündür.
Şikâyetler hangi nedenlerle reddedildi?
Her ret nedeninin yanında şikâyet sayısı ve yakın tarihli örnek kararlar yer alıyor; örneklerdeki metin, Anayasa Mahkemesinin karar özetidir.
Açıkça dayanaktan yoksunluk (42 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Sports Internatıonal Bilkent Fıtness ve Spor Merkezi A.Ş., B. No: 2022/69544, 22/4/2026: Başvuru, sulh ceza hâkimliğince idari para cezasına ilişkin itirazın reddine kesin olarak karar verilmesinin akabinde aynı sulh ceza hâkimliği tarafından görevsizlik kararı yönünden de itirazın reddine kesin olarak karar verilmesinin mahkemeye erişim hakkını ihlal ettiği iddiasına ilişkindir.
- Yasin Saygın, B. No: 2021/882, 10/2/2026: Başvuru; ceza infaz kurumunda süreli yayına erişimin kısıtlanması nedeniyle ifade özgürlüğüyle bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının, telefon görüşmelerinin dinlenmesi ve kaydedilmesi nedeniyle de haberleşme hürriyeti ile özel hayata saygı hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Süre aşımı (10 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Sinan Tekin, B. No: 2021/58928, 10/12/2025: Başvuru; ceza mahkemesi kararına karşı yapılan temyiz başvurusunun reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının, ceza davasında başvurucuya zorunlu müdafi atanmaması nedeniyle müdafi yardımından yararlanma hakkının, kararın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddiaların karşılanmaması nedeniyle de gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- Emrullah Şabanfakı, B. No: 2022/72093, 1/10/2025: Başvuru, atandığından haberdar olmadığı zorunlu müdafiye yapılan tefhim üzerine istinaf talebinin süre yönünden reddedilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru yollarının tüketilmemesi (8 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Çağatay Alaçam ve diğerleri, B. No: 2021/22090, 24/12/2025: Başvuru, kişilik haklarını ihlal ettiği ileri sürülen internet içeriklerine erişimin engellenmesi ve/veya içeriğin çıkarılması yönündeki taleplerin reddedilmesi nedeniyle şeref ve itibarın korunması hakkıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Aydın Çiçin [GK], B. No: 2021/142, 15/5/2025: Başvuru, kurum aracılığıyla temin edilmek istenen bir süreli yayına ilişkin yargı kararının yerine getirilmemesi nedeniyle kararın icrası hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Anayasal ve kişisel önemin olmaması (1 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Yiğit Alp Yılmaz, B. No: 2022/22542, 20/5/2026: Başvuru, ceza mahkemesinin beraat kararına rağmen lehe maktu vekâlet ücretine hükmedilmemesi üzerine yapılan temyiz başvurusunun süre yönünden reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Konu bakımından yetkisizlik (2 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- E.D., B. No: 2018/17133, 16/3/2022: Başvuru, gözaltı tedbiri dolayısıyla ödenen tazminatın yetersiz olması, adli kontrol tedbiri dolayısıyla tazminat ödenmemesi nedeniyle adil yargılanma ile kişi hürriyeti ve güvenliği haklarının, vekâlet ücretinin yapılan düzenlemeyle azaltılması nedeniyle de mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- Abdullah Topçu, B. No: 2014/8868, 19/4/2017: Başvuru, tutuklama ve tutuklamanın devamına ilişkin kararlarda matbu gerekçelere yer verilmesi, gözaltına alınırken yasal hakların hatırlatılmaması, derhâl müdafi tayin edilmemesi ve soruşturma dosyasına erişimin kısıtlanması nedenleriyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının; son çare olarak başvurulması gereken iletişimin dinlenilmesi tedbirine koşulları oluşmaksızın başvurulması nedeniyle…
Kişi bakımından yetkisizlik (5 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Hakkı Çetin ve Saim Çetin, B. No: 2022/11475, 3/10/2024: Başvuru, yargısal makamların hatalı değerlendirmeleriyle temyiz kanun yoluna başvuru imkânı sağlanmaması nedeniyle mahkemeye erişim hakkının; hukuka aykırı olarak kesinleştirilen hükümlere istinaden hapis cezalarının infazına başlanması nedeniyle de kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- İffet İnci Gültekin, B. No: 2013/9585, 9/3/2016: Başvuru, aynı eylemden dolayı iki ayrı dava açılması, ilk davada verilen beraat kararına rağmen yargılamaya devam edilmesi nedenleriyle aynı suçtan iki kez yargılanmama ve cezalandırılmama hakkının; şartları oluşmaksızın beraatla sonuçlanan davada yargılamanın yenilenmesine karar verilmesi, suçun nitelendirilmesinde, zamanaşımının hesabında ve cezanın tespitinde hata yapılması, yargılamanın uzun…
Zaman bakımından yetkisizlik (1 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Murat Boynuz, B. No: 2014/7478, 25/2/2015: Başvurucu, yağma suçunu işlediğinden bahisle yargılanıp mahkûm edildiği davaya ilişkin kararda, kendisine başvurabileceği kanun yolları ile bu kanun yollarına ilişkin başvuru sürelerinin bildirilmemesinin ve yargılamanın yenilenmesi talebinin haksız ve hukuka aykırı olarak reddedilmesinin, Anayasa’nın 36. maddesinde belirtilen adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
İhlal bulunan şikâyetlerde ne oldu?
Anayasa Mahkemesinin ihlal bulduğu 75 şikâyette hükmettiği giderimler: yeniden yargılama 67, manevi tazminat 9, ihlalin tespiti 1. Bir şikâyette birden fazla giderime hükmedilebilir.
Manevi tazminata hükmedilen tek başvuruculu kararlarda, karar yılına göre ortanca tutar (en az üç kararın bulunduğu yıllar). Tutar, kararın hükmünde başvurucuya ödenmesine karar verilen toplam manevi tazminattır. Birden çok başvurucunun bulunduğu kararlar, tutar çoğu kez toplam olduğu için hesaba katılmadı:
| Yıl | Karar | Ortanca tutar |
|---|---|---|
| 2024 | 3 | 10.000 TL |
Şikâyet türlerinin karşılaştırması: AYM manevi tazminat tutarları.
Son ihlal kararları
- Ömer Suveyd, B. No: 2023/24183, 22/7/2026: Başvuru, istinaf başvuru süresinin tefhimden itibaren başlatılarak istinaf talebinin süre yönünden reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Mehmet İgit, B. No: 2023/8646, 17/6/2026: Başvuru, süresi içinde temyiz sebepleri bildirilmediği gerekçesiyle başvurucunun temyiz talebinin reddine karar verilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Zafer Zal, B. No: 2022/87743, 21/4/2026: Başvuru, istinaf kararında temyiz dilekçesinin gerekçeli olması gerektiğinin açıkça belirtilmemesine karşın gerekçeli temyiz dilekçesi verilmediğinden bahisle temyiz talebinin reddine karar verilmesinin mahkemeye erişim hakkını ihlal ettiği iddiasına ilişkindir.
- U.A., B. No: 2022/41175, 9/4/2026: Başvuru, müdafiye daha önce tebliğ edilen istinaf dairesi kararının asil tarafından temyiz edilmesi üzerine süresinde temyiz edilmediği belirtilerek temyiz isteminin reddine karar verilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Yıllara göre şikâyetler
Karar yılına göre bu başlıkta incelenen şikâyetler ve ihlal bulunanlar:
| Yıl | Şikâyet | İhlal | İhlal oranı |
|---|---|---|---|
| 2013 | 2 | 1 | %50 |
| 2014 | 6 | 1 | %17 |
| 2015 | 7 | 3 | %43 |
| 2016 | 14 | 2 | %14 |
| 2017 | 9 | 3 | %33 |
| 2018 | 7 | 1 | %14 |
| 2019 | 5 | 2 | %40 |
| 2020 | 4 | 2 | %50 |
| 2021 | 12 | 5 | %42 |
| 2022 | 17 | 7 | %41 |
| 2023 | 17 | 13 | %76 |
| 2024 | 19 | 11 | %58 |
| 2025 | 30 | 15 | %50 |
| 2026 | 16 | 9 | %56 |
Adil yargılanma hakkı (ceza davaları): bütün şikâyet türleri · AYM İçtihat Atlası