Anayasa Mahkemesi, yayımladığı 190 kararda bu başlıkta 191 şikâyet inceledi ve 20 şikâyette ihlal buldu. Aşağıda sonuçların dağılımı, Mahkemenin bu konuda en çok dayandığı ilke paragrafları, ret nedenleri ve ihlal kararlarındaki giderimler yer alıyor. Sayılar yalnızca yayımlanan kararlara aittir; Mahkemenin sonuçlandırdığı bütün başvurular içinde ihlal oranı çok daha düşüktür.
Anayasa Mahkemesi bu şikâyetlerde nasıl karar verdi?
Tablo, yayımlanan kararlardaki şikâyetlerin Anayasa Mahkemesinin verdiği sonuca göre dağılımını gösteriyor.
| Sonuç | Şikâyet | Oran |
|---|---|---|
| Açıkça dayanaktan yoksunluk | 108 | %57 |
| İhlal | 20 | %10 |
| Başvuru yollarının tüketilmemesi | 17 | %9 |
| İncelenmesine yer olmadığı | 14 | %7 |
| Başvurunun reddi | 8 | %4 |
| Süre aşımı | 8 | %4 |
| İhlal olmadığı | 7 | %4 |
| Kişi bakımından yetkisizlik | 3 | %2 |
| Anayasal ve kişisel önemin olmaması | 2 | %1 |
| Düşme | 2 | %1 |
| Zaman bakımından yetkisizlik | 1 | %1 |
| Konu bakımından yetkisizlik | 1 | %1 |
Mahkeme hangi ilkelere dayanıyor?
Bu başlıktaki kararların ilgili inceleme bölümlerinde en çok atıf yapılan paragraflar, Anayasa Mahkemesinin kendi ifadesiyle:
Masumiyet karinesi, Anayasa'nın 38. maddesinin dördüncü fıkrasında "Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar, kimse suçlu sayılamaz." şeklinde düzenlenmiştir. Anayasa’nın 36. maddesinde ise herkesin iddia ve savunma ile "adil yargılanma" hakkına sahip olduğu belirtilmektedir. Anılan maddeye "adil yargılanma" ibaresinin eklenmesine ilişkin gerekçede, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerde de güvence altına alınan adil yargılanma hakkının madde metnine dâhil edildiği vurgulanmıştır. Nitekim Sözleşme'nin 6. maddesinin (2) numaralı fıkrasında, kendisine bir suç isnat edilen herkesin suçluluğu yasal olarak sabit oluncaya kadar suçsuz sayılacağı düzenlenmiştir. Bu itibarla masumiyet karinesi, Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkının bir unsuru olmakla beraber suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar kimsenin suçlu sayılamayacağına dair Anayasa’nın 38. …
Anılan karine, bir kimsenin suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar kamu yetkilileri tarafından suçlu ilan edilmesine karşı koruma sağlamaktadır. Öte yandan Anayasa'nın 26. maddesinde güvence altına alınan ifade özgürlüğü, bilgi edinme ve verme özgürlüğünü de içerir. Bu nedenle Anayasa'nın 38. maddesinin dördüncü fıkrasında güvence altına alınan masumiyet karinesi, yürütülmekte olan bir ceza soruşturması hakkında yetkililerin kamuoyuna bilgi vermesini engellemez. Ancak masumiyet karinesine saygı gösterilmesi söz konusu olduğundan Anayasa'nın 38. maddesinin dördüncü fıkrası, bilginin gereken bütün dikkat ve ihtiyat gösterilerek verilmesini gerekli kılar (Nihat Özdemir [GK], B. No: 2013/1997, 8/4/2015, § 22).
Şikâyetler hangi nedenlerle reddedildi?
Her ret nedeninin yanında şikâyet sayısı ve yakın tarihli örnek kararlar yer alıyor; örneklerdeki metin, Anayasa Mahkemesinin karar özetidir.
Açıkça dayanaktan yoksunluk (108 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Şerafettin Demirci, B. No: 2023/44303, 2/9/2026: Başvuru, ceza davasında karar sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddiaların karşılanmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- İbrahim Bektaş, B. No: 2023/6019, 22/7/2026: Başvuru, ceza infaz kurumunda bulunan başvurucunun Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin resmî internet sitesine erişim talebinin kabul edilmemesi nedeniyle ifade özgürlüğünün ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Süre aşımı (8 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- İbrahim Şimşek (2), B. No: 2021/59037, 18/6/2026: Başvuru, ceza infaz kurumu görevlileri tarafından tutulma koşullarının kasıtlı olarak ağırlaştırılması ve olayla ilgili şikâyet hakkında etkili bir ceza soruşturması yürütülmemesi nedeniyle kötü muamele yasağının, idare ve gözlem kurulu kararında kullanılan ifadeler nedeniyle de masumiyet karinesinin ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- Mustafa Şahin, B. No: 2023/65349, 6/1/2026: Başvuru; yakalamanın ve gözaltının hukukiliği şikâyetlerini de barındıran koruma tedbiri nedeniyle tazminat davasının, ceza soruşturmasının derdest olduğundan bahisle reddedilmesi nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, dernek üyeliği dolayısıyla soruşturma yürütülmesi nedeniyle ifade özgürlüğü ve dernek hakkının, soruşturmanın başlatılmasından beş yıl sonra hukuka aykırı arama ve elkoyma…
Başvuru yollarının tüketilmemesi (17 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Metin Sıray, B. No: 2022/56875, 20/5/2026: Başvuru; takdirî indirim uygulanan sanık hakkında ertelemeye ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar hükümde çelişki oluşturduğuna dair esaslı iddiaların karşılanmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Serdar Uzel [GK], B. No: 2021/9171, 19/2/2026: Başvuru, karar sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddia ve savunmaların karşılanmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Anayasal ve kişisel önemin olmaması (2 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Met-ay Oto Kiralama ORG. TUR. TİC. ve SAN. A.Ş., B. No: 2017/6422, 12/2/2020: Başvuru, kiraya veren sıfatıyla aleyhe idari para cezası uygulanması nedeniyle masumiyet karinesinin ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Mehmet Güzeloglu (4), B. No: 2017/22361, 12/2/2020: Başvuru, kiraya veren sıfatıyla aleyhe idari para cezası uygulanması nedeniyle masumiyet karinesi ilkesinin ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Konu bakımından yetkisizlik (1 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- M.A., B. No: 2023/104230, 20/11/2024: Başvuru, menşe ülkesine sınır dışı edilmesinde sakınca görülen yabancının güvenli üçüncü ülkeye sınır dışı edilmesine karar verilmesi nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Kişi bakımından yetkisizlik (3 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- H.Ç., B. No: 2017/25580, 2/6/2020: Başvuru, tutuklu olan başvurucuya ait bir kısım eşyanın alıkonulması nedeniyle kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkının; infaz hâkimliği kararında kendisinden hükümlü olarak bahsedilmesi nedeniyle masumiyet karinesinin ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- M.A., B. No: 2014/17556, 21/11/2017: Başvuru, tutuklamanın makul süreyi aşması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının; gerekçeli kararın geç yazılması, Cumhuriyet savcısının temyiz dilekçesinin ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının tebliğnamesinin tebliğ edilmemesi, ilk derece mahkemesinde beraat kararı verilmesine rağmen Yargıtay tarafından zamanaşımından düşme kararı verilmesi ve yargılamanın makul sürede…
Zaman bakımından yetkisizlik (1 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- İbrahim Almaz, B. No: 2014/19949, 8/6/2017: Başvuru, tutukluluğun makul süreyi aşması ve tutukluluğa itirazın etkin olarak kullanılamaması nedenleriyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı ile makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
İhlal bulunan şikâyetlerde ne oldu?
Anayasa Mahkemesinin ihlal bulduğu 20 şikâyette hükmettiği giderimler: yeniden yargılama 15, manevi tazminat 4, ihlalin tespiti 1. Bir şikâyette birden fazla giderime hükmedilebilir.
Manevi tazminata hükmedilen tek başvuruculu kararlarda, karar yılına göre ortanca tutar (en az üç kararın bulunduğu yıllar). Tutar, kararın hükmünde başvurucuya ödenmesine karar verilen toplam manevi tazminattır. Birden çok başvurucunun bulunduğu kararlar, tutar çoğu kez toplam olduğu için hesaba katılmadı:
| Yıl | Karar | Ortanca tutar |
|---|---|---|
| 2026 | 3 | 30.000 TL |
Şikâyet türlerinin karşılaştırması: AYM manevi tazminat tutarları.
Son ihlal kararları
- Hamdi Bozkurt (2), B. No: 2021/55131, 5/5/2026: Başvuru; kapalı görüşlerin dinlenerek kaydedilmesi nedeniyle haberleşme hürriyeti ile özel hayata ve aile hayatına saygı hakkının, yargı mercilerinin kararlarında kullandıkları ifade nedeniyle de masumiyet karinesinin ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- Bircan Yorulmaz, B. No: 2022/86748, 8/4/2026: Başvuru, ceza infaz kurumu kararında kullanılan ifadeler nedeniyle masumiyet karinesinin ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Hakan Çiçek [GK], B. No: 2021/27707, 2/4/2026: Başvuru; tehlike hâli taşıyan tutuklu grubuna dâhil edilme üzerine getirilen kısıtlamaların uzun süredir devam etmesi ve belli aralıklarla denetlenmemesi nedeniyle özel hayata saygı hakkının, kişinin tehlikeli tutuklu hâli taşıyan tutuklular grubuna dâhil edilmesine ilişkin olarak ceza infaz kurumu idaresi tarafından verilen kararda kullanılan ifadeler nedeniyle masumiyet karinesinin ihlal…
- Cem Altınel, B. No: 2021/5183, 18/2/2026: Başvuru, memnu hakların iadesine ilişkin yapılan yargılamada davanın sonucuna etkili iddianın kararda karşılanmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının, kararda geçen ibare nedeniyle de masumiyet karinesinin ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Yıllara göre şikâyetler
Karar yılına göre bu başlıkta incelenen şikâyetler ve ihlal bulunanlar:
| Yıl | Şikâyet | İhlal | İhlal oranı |
|---|---|---|---|
| 2013 | 1 | 0 | %0 |
| 2014 | 6 | 0 | %0 |
| 2015 | 10 | 0 | %0 |
| 2016 | 5 | 0 | %0 |
| 2017 | 14 | 2 | %14 |
| 2018 | 22 | 3 | %14 |
| 2019 | 23 | 0 | %0 |
| 2020 | 16 | 0 | %0 |
| 2021 | 16 | 3 | %19 |
| 2022 | 7 | 1 | %14 |
| 2023 | 8 | 1 | %13 |
| 2024 | 11 | 2 | %18 |
| 2025 | 28 | 4 | %14 |
| 2026 | 24 | 4 | %17 |
Adil yargılanma hakkı (ceza davaları): bütün şikâyet türleri · AYM İçtihat Atlası