Uzaklaştırma kararı, şiddete uğrayan veya uğrama tehlikesi bulunan kişinin başvurusu üzerine aile mahkemesi hâkiminin, acil hâllerde kolluk amirinin verdiği önleyici tedbirdir (6284 sayılı Kanun m. 5, 8). Karar için şiddetin delille ispatı aranmaz; ilk defasında en çok altı ay verilir ve gerekirse uzatılır. Karara tebliğden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilir; itiraz üzerine verilen karar kesindir. Kararı ihlal eden, suç oluşsa bile zorlama hapsine tabi tutulur.
Bu yazı kararın kimler için ve nasıl alındığını, hangi yasakları içerdiğini, süresini, itiraz yolunu ve ihlalin sonuçlarını; Anayasa Mahkemesinin 2025-2026'da hem tedbirden korunan hem de hakkında tedbir verilen kişilerin başvurularında verdiği kararlarla anlatır.
Kimler için, kim verir?
- Korunanlar: Şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınlar, çocuklar, aile bireyleri ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişiler (m. 1). Evli olmak şart değildir: kanun kadınları ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurlarını aile ilişkisi aranmaksızın, aile bireylerini ise aynı haneyi paylaşmasalar da korur (m. 1, 2).
- Başvuru: Korunacak kişi, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının il müdürlüğü, kolluk veya Cumhuriyet savcısı başvurabilir. Başvuru en çabuk ve en kolay ulaşılabilecek yer hâkimine, mülki amire veya kolluk birimine yapılabilir (m. 8/1).
- Delil: Koruyucu tedbir için şiddetin uygulandığına ilişkin delil veya belge aranmaz; önleyici tedbir kararı da geciktirilmeksizin verilir (m. 8/3).
- Kim verir: Uzaklaştırma gibi önleyici tedbirlere hâkim karar verir (m. 5/1). Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kolluk amiri de evden uzaklaştırma, yaklaşmama ve sözlü şiddet yasağı kararı verebilir; kolluk amiri kararı ilk iş günü hâkime sunar ve hâkim 24 saat içinde onaylamazsa tedbir kendiliğinden kalkar (m. 5/2). Barınma, geçici maddi yardım ve geçici koruma gibi koruyucu tedbirlere mülki amir karar verir (m. 3).
Kararda hangi yasaklar olabilir?
Hâkim şiddet uygulayan hakkında aşağıdaki önleyici tedbirlerden birine, birkaçına veya uygun gördüğü benzer tedbirlere karar verebilir (m. 5/1):
| Tedbir | Bent |
|---|---|
| Tehdit, hakaret, aşağılama veya küçük düşürücü söz ve davranışta bulunmamak | a |
| Ortak konuttan derhâl uzaklaştırılmak; konutun korunan kişiye tahsisi | b |
| Korunan kişiye, konutuna, okuluna ve işyerine yaklaşmamak | c |
| Çocuklarla kişisel ilişkinin refakatçiyle yapılması, sınırlanması veya kaldırılması | ç |
| Korunan kişinin yakınlarına, tanıklarına ve çocuklarına yaklaşmamak | d |
| Korunan kişinin eşyasına zarar vermemek | e |
| İletişim araçlarıyla veya başka yolla rahatsız etmemek | f |
| Silahları kolluğa, görev silahını kurumuna teslim etmek | g, ğ |
| Korunan kişinin bulunduğu yerde alkol veya uyuşturucu kullanmamak; gerekirse tedaviye yönlendirilmek | h, ı |
Hâkim aynı kararla velayet, kayyım, nafaka ve kişisel ilişki konusunda da karar verebilir; şiddet uygulayan ailenin geçimini sağlıyorsa ve nafakaya daha önce hükmedilmemişse talep edilmese bile tedbir nafakasına hükmedebilir (m. 5/3, 5/4). Korunan kişinin talebiyle tapuya aile konutu şerhi de konulabilir (m. 4/1-c).
Süre, uzatma ve ihlal
- Süre: Tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilir. Şiddet veya şiddet tehlikesinin devam ettiği anlaşılırsa hâkim kendiliğinden ya da talep üzerine tedbiri uzatabilir, değiştirebilir veya kaldırabilir (m. 8/2).
- Tebliğ: Karar korunan kişiye ve şiddet uygulayana tefhim veya tebliğ edilir; tebliğde aykırılık hâlinde zorlama hapsi uygulanacağı ihtar edilir (m. 8/4, 8/5). Tebliğ yapılmamış olması kararın uygulanmasına engel değildir (m. 10/5).
- İhlal: Tedbire aykırı davranan, fiili ayrıca bir suç oluştursa bile, hâkim kararıyla ilk aykırılıkta üç günden on güne, her tekrarında on beş günden otuz güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur; toplam süre altı ayı geçemez (m. 13). İletişim yasağı varken telefonla aramak, mesaj atmak veya sosyal medyadan yazmak da aykırılıktır (m. 5/1-f).
- Ayrı suç: Aykırılık aynı zamanda tehdit, hakaret veya ısrarlı takip suçu oluşturuyorsa ceza soruşturması ayrıca yürür; ısrarlı takip suçu ayrı bir yazıda anlatılmıştır.
İtiraz ve Anayasa Mahkemesi kararları
İtiraz yolu: Kararlara tefhim veya tebliğden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilir. Dosya, o yerdeki sonraki numaralı aile mahkemesine, tek aile mahkemesi varsa asliye hukuk mahkemesine gönderilir; itiraz mercii bir hafta içinde karar verir ve bu karar kesindir (m. 9). Kesin karara karşı başka kanun yolu olmadığından, karardan sonra 30 gün içinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilir.
İtirazın gerekçesi: Tedbir kararı tek taraflı iddiaya dayanarak hızla verilebilir; Anayasa Mahkemesi bunu kabul eder, ancak itiraz aşamasında itiraz edenin esaslı iddia ve delillerinin karşılanmasını şart koşar. İtiraz merciinin yalnız "taraflar arasındaki husumetin niteliğine" atıf yaparak itirazı reddetmesini gerekçeli karar hakkının ihlali sayar:
- Mehmet Çelik (B. No: 2024/25502, 29.01.2026): Başvurucu hakkında 2018'den beri aralıksız tedbir verilmiş, süre her defasında karşı tarafın tek taraflı beyanıyla ve gerekçesiz altı ay uzatılmıştı. Mahkeme, tedbirin bu kadar uzun sürdürüldüğü ve bu sırada çocukla kişisel ilişki kurulduğu bir durumda şiddete yol açabilecek yeni bir olgu bulunup bulunmadığının daha ayrıntılı incelenmesi gerektiğini söyledi (§ 24) ve ihlal buldu; yeniden yargılamaya karar verdi.
- Ekrem Kara (B. No: 2021/63673, 07.01.2026): Aynı ihlal; yeniden yargılama ve 20.000 TL manevi tazminat.
- Batuhan Kartal (2) (B. No: 2021/32228, 06.05.2026): Tedbir kararı yönünden gerekçeli karar hakkı ihlal edildi; zorlama hapsine ilişkin ek karar yönünden ise başvuru süresinde yapılmadığı için kabul edilemez bulundu. Her karar için 30 günlük başvuru süresi ayrı işler.
Korunan kişi yönünden: Anayasa Mahkemesi yalnız tedbir verilenleri değil, korunanları da korur. Daha önce cinsel saldırı suçundan mahkûm olan komşusu ve oğulları hakkında altı ay tedbir alan başvurucunun tedbiri, itiraz merciince "uyuşmazlık komşuluk ilişkisinden kaynaklanıyor" denilerek kaldırılmıştı. Mahkeme, 6284 sayılı Kanun'un şiddete uğrama tehlikesi bulunanları da koruduğunu, itiraz merciinin bu tehlikenin sürüp sürmediğini araştırmadan ve delilleri değerlendirmeden tedbiri kaldırdığını belirterek maddi ve manevi varlığı koruma hakkının ihlal edildiğine karar verdi; yeniden yargılama ve 10.000 TL manevi tazminat ödenmesine hükmetti (A.A., B. No: 2021/47090, 05.02.2025).
Bireysel başvurunun süresi ve şekli AYM başvuru süresi, devletin şiddete karşı koruma yükümlülüğü kadına yönelik şiddette devletin sorumluluğu yazısındadır.
Sık sorulan sorular
Uzaklaştırma kararı nasıl alınır?
Şiddete uğrayan veya uğrama tehlikesi bulunan kişi, en yakın karakola veya jandarmaya, Cumhuriyet başsavcılığına ya da doğrudan aile mahkemesine başvurur; başvuruyu Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının il müdürlüğü, kolluk veya savcı da yapabilir (6284 sayılı Kanun m. 8/1). Hâkim kararı geciktirmeden verir; şiddetin delil veya belgeyle ispatı aranmaz (m. 8/3). Gecikmesinde sakınca varsa kolluk amiri de uzaklaştırma kararı verir; bu karar 24 saat içinde hâkim tarafından onaylanmazsa kalkar (m. 5/2).
Uzaklaştırma kararı kaç ay sürer?
Tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilir. Şiddet veya şiddet tehlikesinin devam ettiği anlaşılırsa hâkim, kendiliğinden ya da korunan kişinin, Bakanlığın veya kolluğun talebiyle süreyi uzatabilir, tedbiri değiştirebilir veya kaldırabilir (6284 sayılı Kanun m. 8/2). Anayasa Mahkemesi, 2018'den beri her altı ayda bir yalnız karşı tarafın beyanıyla ve gerekçesiz uzatılan tedbirde gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine karar verdi (Mehmet Çelik, B. No: 2024/25502, 29.01.2026).
Uzaklaştırma kararına itiraz süresi ne kadar?
Karara, tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilir. İtirazı, kararı veren mahkemeden sonraki numaralı aile mahkemesi bir hafta içinde karara bağlar ve bu karar kesindir (6284 sayılı Kanun m. 9). Kesin karara karşı 30 gün içinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilir.
Uzaklaştırma kararı varken mesaj atmak suç mu?
Hâkim korunan kişinin iletişim araçlarıyla veya başka yollarla rahatsız edilmemesine karar vermişse, telefonla aramak, mesaj atmak veya sosyal medyadan yazmak tedbire aykırılıktır (6284 sayılı Kanun m. 5/1-f). Aykırılıkta hâkim üç günden on güne, her tekrarında on beş günden otuz güne kadar zorlama hapsine karar verir; toplam süre altı ayı geçemez (m. 13). Mesajın içeriği tehdit veya ısrarlı takip gibi ayrı bir suç oluşturuyorsa, ayrıca ceza soruşturması yapılır.
Uzaklaştırma kararı ihlal edilirse ne olur?
Korunan kişi ihlali kolluğa veya savcılığa bildirir. Hâkim, ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre zorlama hapsine karar verir; fiil ayrıca bir suç oluştursa bile zorlama hapsi uygulanır (6284 sayılı Kanun m. 13). Tedbir kararı tebliğ edilirken aykırılık hâlinde zorlama hapsi uygulanacağı ihtar edilir (m. 8/5).
Uzaklaştırma kararında çocuklarla görüşme ne olur?
Hâkim, daha önce verilmiş bir kişisel ilişki kararı varsa kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılmasına, sınırlanmasına veya tümüyle kaldırılmasına karar verebilir (6284 sayılı Kanun m. 5/1-ç). Aynı kararla velayet, nafaka ve kişisel ilişki konusunda da karar verebilir; şiddet uygulayan ailenin geçimini sağlıyorsa talep edilmese bile tedbir nafakasına hükmedebilir (m. 5/3, 5/4).
Uzaklaştırma kararı kaldırılırsa mağdur ne yapabilir?
İtiraz mercii, şiddete uğrama tehlikesinin devam edip etmediğini araştırmadan ve sunulan delilleri değerlendirmeden tedbiri kaldıramaz. Anayasa Mahkemesi, komşuluk ve hukuki uyuşmazlık gerekçesiyle tedbiri kaldıran itiraz merciinin kararında başvurucunun maddi ve manevi varlığını koruma hakkının ihlal edildiğine karar verdi, yeniden yargılama ve 10.000 TL manevi tazminat ödenmesine hükmetti (A.A., B. No: 2021/47090, 05.02.2025).
Muhammet Zeyd Targal
Balıkesir Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü mezunudur ve aynı üniversitenin Hukuk Fakültesinde öğrenimini sürdürmektedir. Targal Avukatlık Bürosunun hukukî yayın çalışmalarında yer almaktadır.
Başlıca hukukî kaynaklar
- 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun m. 1, 3, 4, 5, 8, 9, 10, 13
- Anayasa Mahkemesi: Mehmet Çelik, B. No: 2024/25502, 29.01.2026; Ekrem Kara, B. No: 2021/63673, 07.01.2026; Batuhan Kartal (2), B. No: 2021/32228, 06.05.2026; A.A., B. No: 2021/47090, 05.02.2025; S.M. [GK], B. No: 2016/6038, 20.06.2019