Yasal Faiz 2026: Anayasa Mahkemesi İptal Kararı ve Yeni Kanuni Faiz Oranı

Yıllara göre kanuni faiz oranı

Kanuni faiz, Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu'na göre faiz ödenmesi gereken hâllerde oran sözleşmeyle belirlenmemişse uygulanan orandır. Kanun'dan doğan faizlerde de aynı hükümler uygulanır (AYM, E.2024/24, § 10).

Reeskont ve avans oranları Merkez Bankasının internet sitesinde yayımlanıyor. Bu tabloya göre kısa vadeli kredi işlemlerinde reeskont oranı 20.12.2025'ten beri %38,75, avans oranı %39,75; 11.10.2026 itibarıyla tabloda 2026 içinde yeni bir değişiklik görünmüyor.

Anayasa Mahkemesinin iptal kararı

Olay. Kuralı Kahramanmaraş 3. İdare Mahkemesi, depremde taşınmazı yıkılan kişinin maddi ve manevi zararlarının idarelerden tazmini istemiyle açılan davada Anayasa Mahkemesine götürdü. O tarihteki 3095 sayılı Kanun'un 1. maddesine göre kanuni faiz yıllık %12'ydi; Cumhurbaşkanı bu oranı yüzde onuna kadar indirmeye veya bir katına kadar artırmaya yetkiliydi. Oran 8485 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 1.6.2024'ten itibaren %24'e çıkarılmıştı (§§ 5-6, 11-12). Kural sözleşmeden doğan borçların yanında haksız fiil, sebepsiz zenginleşme ve kamu hukukundan doğan borçlara da uygulandığı için Mahkeme incelemeyi sözleşmeden kaynaklanmayan borç ilişkileriyle sınırladı (§§ 7-8, 13).

Gerekçe. Kanuni faiz uygulanan para alacakları Anayasa'nın 35. maddesi anlamında mülktür (§ 18). Para enflasyon karşısında alım gücünü yitirir; devletin hak edildiği hâlde alınamayan paranın değerindeki aşınmayı telafi edecek mekanizmalar geliştirmesi gerekir (§§ 23-24). Enflasyon, mevduat faizi ve devlet tahvili getirileri kanuni faizin çok üzerine çıktığında borçlu borcunu süresinde ödememekten yararlanır, alacaklı zarara uğrar (§ 27). Kural yıllık %12 oranını öngörüyor ve Cumhurbaşkanına yalnız bir katına kadar, yani en fazla %24'e kadar artırma yetkisi veriyordu (§ 30). Mahkemeye göre alacağın enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğramadan ödenmesini sağlayacak bir mekanizma ve hukuk sisteminde bu kaybı önleyecek etkili bir yol yoktu; kural mülkiyet hakkıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkına aykırıydı (§§ 31-33).

Sonuç. Kural Anayasa'nın 35. ve 40. maddelerine aykırı bulunarak sözleşmeden kaynaklanmayan borç ilişkileri yönünden oyçokluğuyla iptal edildi; iptalin Resmî Gazete'de yayımlanmasından dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine oybirliğiyle karar verildi (§ 35). Karar 1.12.2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı; iptal 1.9.2026'da yürürlüğe girecekti. Kararın tam metni Resmî Gazete'de.

Karşı oy. Üyeler Muhterem İnce ve Ömer Çınar'a göre Türk Borçlar Kanunu'nun 122. maddesi alacaklıya temerrüt faiziyle karşılanamayan aşkın zararını isteme imkânı verdiği için etkili bir mekanizma vardır. Karşı oyda Anayasa Mahkemesinin Ano İnşaat kararı ile aşkın zararın enflasyonist dönemlerde karine olarak kabul edilmesi gerektiğini söyleyen Yargıtay daire kararları hatırlatılıyor; içtihat farklılıklarının kuralın değil, 122. maddenin yorumunun sorunu olduğu belirtiliyor.

7589 sayılı Kanun ile yeni kural

Kanun koyucu iptal yürürlüğe girmeden önce davrandı. 7589 sayılı Kanun'un 10. maddesiyle 3095 sayılı Kanun'un 1. maddesi şöyle değiştirildi: Türk Borçlar Kanunu ile Türk Ticaret Kanunu'na göre faiz ödenmesi gereken hâllerde, miktarı sözleşme ile tespit edilmemişse ödeme yıllık, Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde sekseni üzerinden yapılır; 30 Haziran günkü reeskont oranı önceki yılın 31 Aralık oranından beş puan veya daha çok farklıysa yılın ikinci yarısında 30 Haziran oranının yüzde sekseni geçerli olur.

Kanun 31.7.2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı ve bu madde yayımı tarihinde yürürlüğe girdi (m. 26/1-c). Yeni kural Anayasa Mahkemesinin incelediği ayrımı yapmıyor: sözleşmeden doğan ve doğmayan bütün borçlarda, oran sözleşmede belirlenmemişse uygulanıyor. Cumhurbaşkanına oranı belirleme yetkisi veren eski ikinci fıkra da kaldırıldı; oran artık doğrudan Merkez Bankasının reeskont oranına bağlı.

Temerrüt faizi ve ticari işler

3095 sayılı Kanun'un 2. maddesine göre bir miktar paranın ödenmesinde temerrüde düşen borçlu, sözleşmeyle aksi kararlaştırılmadıkça 1. maddedeki orana göre temerrüt faizi öder. Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli avanslar için uyguladığı oran daha yüksekse, ticari işlerde temerrüt faizi sözleşme olmasa bile bu oran üzerinden istenebilir; avans oranı 30 Haziran'da beş puan veya daha fazla değişmişse yılın ikinci yarısında yeni oran uygulanır (karşı oyda aktarılan 2. madde). 7589 sayılı Kanun bu maddeyi değiştirmedi. Merkez Bankası tablosuna göre avans oranı %39,75 olduğundan ticari işlerde temerrüt faizi bu oran üzerinden istenebiliyor.

Türk Borçlar Kanunu'nun 120. maddesine göre sözleşmede kararlaştırılmamışsa yıllık temerrüt faizi oranı, faiz borcunun doğduğu tarihte yürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre belirlenir.

Tazminat davalarında faizin başlangıcı

7589 sayılı Kanun'un 18. maddesi Türk Borçlar Kanunu'nun 55. maddesine bedensel zarar ve destekten yoksun kalma tazminatlarında faizin başlangıcına ilişkin yeni fıkralar ekledi. Buna göre çalışma gücünün azalması veya yitirilmesi ile destekten yoksun kalma tazminatlarında, zarar görenin veya desteğin kazancının bilindiği döneme ilişkin tazminata haksız fiil veya zarar doğuran olayın meydana geldiği tarihten, kazancın bilinemediği döneme ilişkin tazminata ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilir. Tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla ödenen bedel, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminattan oransal olarak mahsup edilir.

Bu değişiklik, yürürlüğe girdiği 31.7.2026'dan sonra meydana gelen haksız fiiller ve zarar doğuran olaylar hakkında uygulanır; daha önceki olaylarda maddenin eski hâli uygulanmaya devam eder (7589 sayılı Kanun geçici m. 1/9).

Faiz yetmezse: munzam zarar ve bireysel başvuru

Reeskont oranına bağlanan yeni faiz de enflasyonun altında kalabilir. Bu durumda alacaklının başvurabileceği yol Türk Borçlar Kanunu'nun 122. maddesindeki aşkın (munzam) zarar talebidir: alacaklı temerrüt faizini aşan bir zarara uğramışsa borçlu kusursuz olduğunu ispat etmedikçe bu zararı da giderir. Anayasa Mahkemesi kararında, alacakların geç ödenmesi hâlinde enflasyon oranlarının altında olmayan bir faiz ödenmesinin bireyin hakları ve kamu düzeni bakımından önem taşıdığını hem norm denetimi hem bireysel başvuru kararlarıyla hatırlattı (§ 28).

Bireysel başvuruda bu şikâyetler mülkiyet hakkı kapsamında inceleniyor. Mahkeme Ano İnşaat [GK] kararında (21.12.2017), alacağı enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybederek ödenen başvurucudan zararını ayrıca ispat etmesini bekleyen katı yorumu mülkiyet hakkının ihlali saydı. Caner Şafak [GK] kararında ise aynı sorunu pilot kararla yapısal olarak tespit etti. Ayrıntılar Caner Şafak pilot kararı ve AYM'de tazminat talebi yazılarında.