Yoksulluk Nafakası 2026: Kimler Alır, Ne Kadar Bağlanır, Ne Zaman Kesilir? Çalışan Eş, Kısa Evlilik ve Süresiz Nafaka İptali

Kimler yoksulluk nafakası alabilir?

Kanun iki şart arar. Birincisi, nafaka isteyen eş boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olmalıdır: kendi geliri ve malvarlığıyla barınma, beslenme, sağlık ve giyim gibi zorunlu giderlerini karşılayamayacak durumda kalmalıdır. İkincisi, boşanmada kusuru diğer eşten daha ağır olmamalıdır. Kusurun nasıl belirlendiği çekişmeli boşanma davası yazımızda anlatılıyor.

Eşit kusur nafakaya engel değildir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 6.2.2025 tarihli kararında, tarafların eşit kusurlu olduğunu, kadının geliri ve malvarlığı bulunmadığını tespit ederek nafaka talebini reddeden bölge adliye mahkemesi kararını bozdu (E.2024/4174, K.2025/1006). Aynı daire 2.10.2025 tarihli kararında, kusuru daha ağır olmayan ve düzenli işi bulunmayan kadına hakkaniyet ilkesi de gözetilerek uygun miktarda nafaka verilmesi gerektiğini belirtti (E.2025/1036, K.2025/8203).

Çalışmak da tek başına engel değildir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 5.11.2025 tarihli kararında, kadının çalıştığı gerekçesiyle nafaka talebini reddeden kararı bozdu: kadının asgari ücret düzeyinde bir geliri vardı, erkeğin geliri bunun üzerindeydi ve iki eşin gelirleri birbirine denk değildi (E.2025/2575, K.2025/9513). Ölçü, eşin kendi geliriyle geçinip geçinemeyeceğidir; geliri buna yetiyorsa nafaka bağlanmaz.

Nafaka bir ceza veya tazminat değildir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, yoksulluk nafakasının yoksulluğa düşecek tarafı korumak için verildiğini ve hiçbir surette diğer eşe yüklenen bir ceza niteliği taşımadığını vurgular (5.11.2019, E.2017/1522, K.2019/1140). Boşanmada ağır kusurlu eşten ayrıca maddi ve manevi tazminat istenir; bu talepler boşanmada tazminat yazımızda yer alıyor.

Nafaka ne kadar bağlanır?

Kanunda yüzde, tavan veya hesap tablosu yoktur. Nafaka, ödeyecek eşin "mali gücü oranında" belirlenir (TMK m. 175); hâkim, iki eşin gelirini ve giderlerini, sosyal durumlarını, evliliğin süresini ve hakkaniyeti birlikte tartar (TMK m. 4). İnternette dolaşan "maaşın yüzde 25'i" gibi oranlar kanuna veya Yargıtay içtihadına dayanmaz; aynı gelirdeki iki eşe farklı tutarlar bağlanabilir.

Mahkeme bu bilgileri çoğunlukla kolluğa yaptırdığı sosyal ve ekonomik durum araştırmasıyla toplar: kolluk eşlerin çalışma durumunu, gelirini, taşınmaz ve araçlarını, oturduğu evin kira mı mülk mü olduğunu ve bakmakla yükümlü olduğu kişileri tutanağa geçirir. Bu yüzden nafaka isteyen eş, kendi zorunlu giderlerini (kira sözleşmesi, faturalar, sağlık giderleri) ve diğer eşin gerçek gelirini gösteren belgeleri (bordro, SGK hizmet dökümü, banka hesap hareketleri, işyeri ve ortaklık kayıtları) dosyaya sunar.

Nafaka iki biçimde ödenebilir. Aylık ödemeye "irat" denir; hâkim durumun gereğine göre bir kerede ödenecek "toptan" nafakaya da karar verebilir (TMK m. 176/1). Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 22.6.2026 tarihli kararında, evliliğin süresini ve ortak çocuk bulunmamasını gözeterek toptan ödemenin tartışılması gerektiğini belirtti (E.2026/996, K.2026/6951); 5.11.2025 tarihli kararında da asgari ücretle çalışan kadın için toptan nafaka takdirini öngördü. Kanunun kaldırma, artırma ve azaltma hükümleri aylık (irat) nafaka için konmuştur (TMK m. 176/3-4); toptan ödenen nafaka sonradan değiştirilmez.

Hâkim, taraflardan biri isterse, aylık nafakanın gelecek yıllarda ne oranda artacağını kararda belirleyebilir (TMK m. 176/4); artış genellikle TÜFE veya ÜFE gibi bir endekse bağlanır. Kararda artış belirlenmemişse alan eş, nafaka artırım davası açar. Nafakaya hükmeden kararda, bir yıllık nafaka tutarı üzerinden binde 11,38 oranında karar ve ilam harcı alınır (Harçlar Kanunu 1 sayılı tarife, 2026).

Ne zaman ve nasıl istenir?

Yoksulluk nafakası boşanma davasının içinde istenir. Dilekçede "boşanmakla yoksulluğa düşeceğim" denmesi talep için yeterlidir; Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, bu ifadeyi içeren dilekçeyi nafaka talebi sayarak "talep edilmedi" gerekçesiyle verilen ret kararını bozdu (12.11.2019, E.2019/7159, K.2019/11244).

Yoksulluk nafakası boşanma kararının kesinleştiği günden itibaren işler (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 5.11.2019, E.2017/1522, K.2019/1140). Dava sürerken eşin geçimini tedbir nafakası karşılar; hâkim boşanma davası açılınca eşlerin barınma ve geçimine ilişkin geçici önlemleri talep beklemeden alır (TMK m. 169). Boşanma davası açmadan ayrı yaşayan eş de birlikte yaşamaya ara vermek için haklı bir sebebi varsa diğer eşten parasal katkı isteyebilir (TMK m. 197).

Nafaka boşanma davasında istenmediyse ayrı bir davayla istenebilir; bu dava hakkı boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yılda zamanaşımına uğrar (TMK m. 178). Boşanmadan sonra açılan nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (TMK m. 177). Boşanma davasının açılacağı mahkeme yetkili mahkeme yazımızda anlatılıyor.

Nafaka ne zaman kesilir?

Kanun iki grup sebep sayar (TMK m. 176/3). Nafaka alan eşin yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümü hâlinde nafaka kendiliğinden kalkar; ödeyen eş evlilik tarihinden itibaren ödemeyi durdurur, dava açması gerekmez. Diğer sebeplerde ise nafakayı ödeyen eş aile mahkemesinde kaldırma davası açar ve sebebi ispat eder:

• Fiilen evli gibi yaşama: nafaka alan eşin resmî nikâh olmadan biriyle evli gibi ortak hayat sürmesi. Yargıtay, tanıklarla ispatlanan ve bu birliktelikten çocuk doğan bir olayda, birlikteliğin kısa sürmesinin veya sonradan ayrılmanın kaldırma sebebini ortadan kaldırmadığını kabul etti (3. HD, 12.4.2017, E.2015/17451, K.2017/5145).
• Yoksulluğun ortadan kalkması: alan eşin düzenli ve yeterli bir gelir elde etmesi, miras veya başka yolla malvarlığı edinmesi. Asgari ücret düzeyinde bir işe girmek nafakayı kaldırmaya yetmeyebilir; Yargıtay bu durumda nafakanın tamamen kaldırılması yerine indirilmesi gerektiğini belirtti (3. HD, 30.3.2017, E.2016/16002, K.2017/4344).
• Haysiyetsiz hayat sürme: alan eşin toplumun ahlak anlayışıyla bağdaşmayan bir yaşam sürdüğünün ispatı.

Kaldırma sebebi bulunmasa da tarafların mali durumu değişirse ya da hakkaniyet gerektirirse nafakanın artırılması veya azaltılması istenebilir (TMK m. 176/4). Nafaka ödenmezse alan eş icra takibi başlatır; emekli maaşına da haciz konulabilir (5510 sayılı Kanun m. 93) ve ödememe tazyik hapsine yol açabilir. Bu yollar nafaka ödememe cezası yazımızda anlatılıyor.

Süresiz nafaka iptalinin etkisi

Anayasa Mahkemesi, TMK m. 175'teki "süresiz olarak" ibaresini iptal etti ve iptalin 30.6.2027'de yürürlüğe girmesine karar verdi (E.2025/156, K.2026/131). Bu tarihe kadar mahkemeler yoksulluk nafakasına bugünkü kurala göre süre sınırı koymadan karar verir. İptal kararları geriye yürümediğinden kesinleşmiş nafakalar bu kararla sona ermez; bugün de ancak TMK m. 176'daki sebeplerle kaldırılır veya azaltılır.

30.6.2027'den sonra karara bağlanacak davalarda nafakanın süresini Meclisin yapacağı düzenleme belirleyecek. 20.10.2026 itibarıyla Resmî Gazete'de yayımlanmış yeni bir düzenleme yoktur. Kararın gerekçesi, karşı oylar ve devam eden davalara etkisi süresiz nafaka kararı yazımızda ayrıntılı olarak yer alıyor.