Boşanma Davası Nasıl Açılır? Dilekçe, 2026 Masrafı, Adliyede veya UYAP'tan Başvuru, Avukatsız Dava ve İlk Duruşmaya Kadar Süreç

Açmadan önce: anlaşmalı mı çekişmeli mi?

İlk karar davanın türüdür. Evlilik en az bir yıl sürmüşse ve eşler boşanmanın bütün sonuçlarında (velayet, nafaka, mal paylaşımı, tazminat) anlaşıyorsa birlikte anlaşmalı boşanma davası açabilir; hâkim iki eşi bizzat dinler ve protokolü uygun bulursa genellikle tek duruşmada karar verir (TMK m. 166/3). Şartlar ve protokol anlaşmalı boşanma yazımızda anlatılıyor.

Anlaşma yoksa dava çekişmeli olarak açılır ve dilekçede bir boşanma sebebi gösterilir: evlilik birliğinin temelinden sarsılması (TMK m. 166/1), zina (m. 161), hayata kast ve pek kötü davranış (m. 162), suç işleme ve haysiyetsiz hayat (m. 163), terk (m. 164) veya akıl hastalığı (m. 165). Sebeplerin ve kusurun nasıl ispatlandığı çekişmeli boşanma davası yazımızda yer alıyor.

Mahkeme seçimi de bu aşamada yapılır. Görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi bulunmayan yerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Yetkili yer, eşlerden birinin yerleşim yeri ya da son altı aydır birlikte oturdukları yerdir (TMK m. 168). Yurt dışında yaşayan eşler için seçenekler yetkili mahkeme yazımızda anlatılıyor.

Dilekçede neler yazılır?

Kanun dava dilekçesinin içeriğini sayar (HMK m. 119). Boşanma davasında bu liste şöyle somutlaşır:

1. Mahkeme ve taraflar: aile mahkemesinin adı; eşlerin adı, soyadı, T.C. kimlik numarası ve güncel adresleri; varsa vekilin bilgileri.
2. Olaylar: evliliğin tarihi, çocuklar ve boşanmaya yol açan her olay, tarihiyle ve sıra numarasıyla ayrı ayrı. Genel ifadeler yerine kim, ne zaman, ne yaptı sorusu cevaplanır.
3. Her olayın delili: tanıkların adı ve adresi, mesaj ve sosyal medya kayıtları, sağlık raporları, şikâyet ve koruma kararı dosyaları, banka kayıtları. Hangi delilin hangi olayı ispatlayacağı yanına yazılır.
4. Hukukî sebep: TMK'nın dayanılan maddesi (ör. m. 166/1).
5. Talepler: boşanma; çocukların velayeti ve diğer ebeveynle kişisel ilişki; iştirak nafakası; dava süresince tedbir nafakası; boşanmadan sonra yoksulluk nafakası; maddi ve manevi tazminat (TMK m. 174); gerekiyorsa aile konutunun kullanımı.
6. İmza.

Dilekçe aşaması bir kez kapanınca yeni olay ve delil eklemek sınırlanır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 13.1.2026 tarihli kararında, cevap dilekçesinde tanık deliline dayanmayan kadının sonradan bildirdiği tanıkların mahkemece dinlenmemesini usule uygun buldu (E.2025/5573, K.2026/165). Bu yüzden ilk dilekçede bütün tanıklar ve belgeler gösterilir; bilinmeyen deliller için "her türlü delil" ibaresi eklenir ama somut deliller tek tek sayılır.

Olaylar yazılırken affetme kuralı da gözetilir. Bir olaydan sonra eşler evliliği sürdürmüş ve olayı hoşgörüyle karşılamışsa, o olay artık kusur olarak ileri sürülemeyebilir; Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 11.9.2025 tarihli kararında mahkemenin tanıklara olaylardan sonra tarafların birbirini affedip affetmediğini açıkça sormasını istedi (E.2025/453, K.2025/7167). Dilekçede olayların sırası ve olaydan sonra yaşananlar bu yüzden net anlatılır. Nafaka ve tazminat taleplerinin şartları yoksulluk nafakası ve boşanmada tazminat yazılarımızda yer alıyor.

Adliyede veya UYAP'tan başvuru

Adliyede. Dilekçe ve eklerinin karşı taraf sayısı kadar örneğiyle adliyedeki tevzi (ön büro) bürosuna gidilir. Dosya bir aile mahkemesine kaydedilir, harç ve gider avansı hesaplanıp adliyedeki vezneye veya bankaya yatırılır. Harç ve gider avansı dava açılırken ödenir (HMK m. 120); dava, dilekçenin kaydedildiği tarihte açılmış sayılır (HMK m. 118). Bu tarih ileride süre hesapları için önemlidir.

UYAP Vatandaş Portalı'ndan. Güvenli elektronik imzası (e-imza veya mobil imza) olan kişi davayı elektronik ortamda açabilir, harç ve avansı internetten ödeyebilir ve dosyayı oradan izleyebilir (HMK m. 445/2). Elektronik imzayla gönderilen dilekçe ayrıca kâğıt olarak verilmez.

Avukatla veya avukatsız. Kanun boşanma davasında avukat tutmayı zorunlu kılmaz; eş davasını kendisi açıp yürütebilir. Avukatla açılan davada vekâletnamenin dosyaya sunulması gerekir. Hangi yolla açılırsa açılsın usul kuralları aynıdır; dilekçe ve delil süreleri avukatsız davada da kesin olarak uygulanır.

2026 masrafı ve adli yardım

Aşağıdaki tablo, 2026'da boşanma davası açarken yatırılan tutarları gösterir; avukatlık ücreti bu tabloya dahil değildir.

Kaynak: 98 Seri No'lu Harçlar Kanunu Genel Tebliği (RG 31.12.2025, 5. mükerrer); HMK Gider Avansı Tarifesi (RG 28.10.2025, 33061). Tanık, sosyal inceleme veya bilirkişi gerektiğinde mahkeme ek avans isteyebilir; yatırılmayan avans işlemin yapılmamasına yol açar.

Masrafı karşılayamayan kişi, gelir durumunu gösteren belgelerle mahkemeden adli yardım ister (HMK m. 334). Adli yardım kararı harç ve giderlerden geçici muafiyet sağlar, gerekirse avukat atanır; ayrıntılar dava masrafları yazımızda yer alıyor.

Açtıktan sonra: dilekçeler, ön inceleme, duruşma

Dava dilekçesi davalı eşe tebliğ edilir. Davalının cevap süresi tebliğden itibaren iki haftadır; cevabın bu sürede hazırlanması çok zorsa bir defaya mahsus en çok bir ay ek süre verilebilir (HMK m. 127). Süresinde cevap vermeyen davalı, dilekçedeki bütün olayları inkâr etmiş sayılır (HMK m. 128). Davalı cevap dilekçesiyle veya cevap süresi içinde ayrı bir dilekçeyle karşı boşanma davası açabilir (HMK m. 133). Ardından iki haftalık sürelerle cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri verilebilir (HMK m. 136).

Dilekçeler tamamlanınca mahkeme ön inceleme duruşması yapar: dava şartlarını inceler, uyuşmazlık konularını belirler, delillerin toplanması için ara kararlar kurar ve tarafları uzlaşmaya teşvik eder (HMK m. 137). Tahkikat aşamasında tanıklar dinlenir, çocuklar varsa sosyal inceleme raporu alınır; sonra sözlü yargılama yapılır ve karar verilir. Dava sürerken hâkim eşlerin barınması, geçimi ve çocukların bakımı için geçici önlemleri kendiliğinden alır (TMK m. 169).

Süre mahkemenin iş yüküne göre değişir. Balıkesir Adalet Komisyonunun 2025 faaliyet raporuna göre çekişmeli boşanma davaları Balıkesir 1. Aile Mahkemesinde ortalama 372 gün, 3. Aile Mahkemesinde 385 gün, Dursunbey Asliye Hukuk Mahkemesinde 296 gün sürdü; anlaşmalı davalar aynı mahkemelerde 17, 45 ve 13 günde sonuçlandı (s. 90, 91, 115). İstinaf ve temyiz aşamaları dahil toplam süre boşanma davası ne kadar sürer yazımızda gösteriliyor.