Boşanmada maddi tazminatı, boşanma yüzünden mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu eş; manevi tazminatı, boşanmaya sebep olan olaylarla kişilik hakkı saldırıya uğrayan eş, kusurlu diğer eşten ister (TMK m. 174). Eşler eşit kusurluysa ikisi de tazminat alamaz. Kanunda tarife yoktur; hâkim tarafların ekonomik ve sosyal durumuna, kusurun ağırlığına ve paranın alım gücüne göre hakkaniyetle belirler. Tazminat boşanmanın eki olduğundan boşanma kararı kesinleşmeden icraya konulamaz.
Bu yazı, Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2025-2026 kararlarıyla tazminatın şartlarını, kusur karşılaştırmasını, miktarın nasıl belirlendiğini ve karar verildikten sonra ödeme, faiz ve icra kurallarını anlatır.
Maddi ve manevi tazminatın şartları
| Konu | Maddi tazminat (TMK m. 174/1) | Manevi tazminat (TMK m. 174/2) |
|---|---|---|
| Neyi karşılar? | Boşanma yüzünden zedelenen mevcut veya beklenen menfaatleri: diğer eşin maddi desteği, ortak yaşamın sağladığı imkânlar | Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkına yapılan saldırının verdiği acı ve üzüntüyü |
| İsteyen eş | Kusursuz veya daha az kusurlu olmalı | Kişilik hakkı saldırıya uğramış olmalı; diğerinden ağır veya onunla eşit kusurlu olmamalı |
| Ödeyecek eş | Kusurlu olmalı | Kusurlu olmalı ve kusurlu davranışı saldırı niteliğinde olmalı |
| Ödeme biçimi | Toptan veya irat | Yalnız toptan (TMK m. 176) |
Her kusur manevi tazminat doğurmaz. Manevi tazminat için diğer eşin davranışının kişilik hakkına saldırı oluşturması gerekir. Yargıtay, erkeğin boşanmaya neden olan kusurlu davranışlarının kadının kişilik haklarına saldırı niteliğinde olmadığı bir dosyada kadının manevi tazminat talebinin reddedilmesi gerektiğini söyleyerek kararı bozmuştu (2. HD, E.2025/8252 K.2025/9564'te aktarılan 03.02.2025 tarihli bozma). Aldatma, şiddet, hakaret ve aşağılama, kişilik hakkına saldırı olarak en sık ileri sürülen olaylardır.
Tazminatı erkek de ister. Kanun eşler arasında ayrım yapmaz. Yargıtay, tazminat isteyen erkeğin ağır ya da eşit kusurlu olmadığı, kadının kusurlu davranışlarının erkeğin kişilik haklarına saldırı oluşturduğu ve erkeğin en azından kadının maddi desteğini yitirdiği bir dosyada erkek lehine maddi ve manevi tazminat verilmesini istedi (2. HD, E.2026/792 K.2026/7094, 24.06.2026).
Kusur karşılaştırması: eşit kusurda tazminat yok
Tazminatın kaderini çoğu zaman mahkemenin kusur belirlemesi çizer. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2026 kararlarındaki ilke açıktır: tazminat yükümlüsü kusurlu, tazminat isteyen eş ise kusursuz veya diğerine göre az kusurlu olmalıdır; eşit kusurlu eş yararına tazminata hükmedilemez (E.2026/1233 K.2026/3877; E.2026/611 K.2026/6584; E.2026/1064 K.2026/6922; E.2025/3554 K.2026/2064).
- Örnek: Bölge adliye mahkemesi, sokakta başka bir kadının elini tutan erkeği ağır, sık sık evi terk eden ve ortak çocuklara ilgisiz davranan kadını az kusurlu saymış ve kadın lehine tazminata hükmetmişti. Daire iki eşi eşit kusurlu buldu; hatalı kusur belirlemesine bağlı tazminatları bozdu (E.2026/1233 K.2026/3877, 08.04.2026).
- Dilekçenin önemi: Mahkeme yalnız ispatlanan ve kendisine bildirilen olaylara göre kusur belirler. Karşı tarafın kusurlu davranışları tarih, yer ve tanıkla dilekçede tek tek gösterilmeli; kendi aleyhine ileri sürülen olaylara cevapta itiraz edilmelidir.
- Zina ve hayata kast: Bu özel sebeplerle boşanmada da tazminatın şartı yine TMK m. 174'tür; ayrıca zina hâlinde mal paylaşımında kusurlu eşin payı azaltılabilir. Ayrıntı boşanmada mal paylaşımı yazısında.
Miktar nasıl belirlenir?
Boşanma tazminatının kanunda tarifesi, alt ve üst sınırı yoktur. Yargıtay'ın 2026 kararlarında tekrarladığı ölçütler şunlardır (2. HD, E.2026/3953 K.2026/7242; E.2026/794 K.2026/7095; E.2026/2500 K.2026/6002; E.2026/379 K.2026/2968):
- tarafların tespit edilen ekonomik ve sosyal durumları,
- boşanmaya yol açan olaylardaki kusur dereceleri,
- paranın alım gücü,
- kişilik haklarına yapılan saldırının ağırlığı,
- ihlal edilen mevcut ve beklenen menfaatlerin kapsamı.
Hâkim bunları TMK m. 4'teki hakkaniyet ilkesi ve TBK m. 50 ile 51'e göre tartar. Daire, bu ölçütlere göre "az" bulduğu tazminatlar için kararı bozarak "daha uygun miktarda" tazminat belirlenmesini istemektedir; 2026'da kadın lehine hükmedilen maddi ve manevi tazminatı az bulduğu çok sayıda karar vardır. Yargıtay kararları anonimleştirildiği için tutarlar çoğu zaman metinde görünmez. Görünen bir örnekte ilk derece mahkemesi 28.000'er TL, bölge adliye mahkemesi 70.000'er TL maddi ve manevi tazminata hükmetmiş; Yargıtay maddi tazminatı yine az bulmuştu (E.2025/8252 K.2025/9564'te aktarılan süreç). Ekonomik durumun ispatı için mahkeme tarafların gelir, mal ve yaşam koşullarını kolluk aracılığıyla araştırır; maaş bordrosu, tapu ve araç kayıtları ile banka bilgileri bu araştırmaya katkı sağlar.
Ödeme, faiz, icra ve zamanaşımı
| Soru | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Ne zaman icraya konur? | Boşanma kararı kesinleştikten sonra; tazminat boşanmanın fer'idir | HMK m. 350/2, 367/2; 2. HD, E.2026/2451 K.2026/6275 |
| Faiz ne zaman başlar? | Mahkemeler, boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren yasal faize hükmeder | 2. HD, E.2025/8252 K.2025/9564'te aktarılan hükümler |
| Taksit olur mu? | Maddi tazminat irat biçiminde ödenebilir; manevi tazminat toptan ödenir | TMK m. 176 |
| Ödenmezse? | İlamlı icra ve haciz; tazyik hapsi yalnız nafaka için | İİK m. 344 |
| Sonradan istenebilir mi? | Boşanmanın kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ayrı davayla | TMK m. 178 |
| Eş dava sürerken ölürse? | Boşanma kararı olmadığından mirasçılar lehine tazminata hükmedilemez | 2. HD, E.2026/2451 K.2026/6275 |
Ayrıca istenen yoksulluk nafakası tazminattan bağımsızdır; nafakanın artırılması ve ödenmemesinin sonuçları nafaka artırım davası yazısında anlatılmıştır.
Dava, harç ve anlaşmalı boşanma
- Talep: Tazminat, boşanma dava dilekçesinde veya cevap dilekçesinde ayrı ayrı maddi ve manevi olarak, tutarı yazılarak istenir. Hâkim istenenden fazlasına karar veremez (HMK m. 26).
- Harç: Boşanma davasının maktu harcına ek olarak, istenen tazminat tutarı üzerinden nispi harç alınır; hesaplama dava masrafları 2026 yazısında.
- Karşı vekâlet ücreti: Manevi tazminat talebinin kısmen reddinde karşı tarafa vekâlet ücreti verilmesine ilişkin Anayasa Mahkemesi kararı manevi tazminat davasında karşı vekâlet ücreti yazısındadır.
- Anlaşmalı boşanma: Eşler tazminatı protokolde kararlaştırabilir; hâkim boşanmanın mali sonuçlarına ilişkin düzenlemeyi uygun bulursa bu düzenleme boşanma kararına geçer (TMK m. 166/3). Protokolün şartları anlaşmalı boşanma şartları yazısında anlatılmıştır.
- Süre: Çekişmeli boşanma davalarının ortalama süreleri boşanma davası ne kadar sürer yazısındadır.
Sık sorulan sorular
Boşanmada manevi tazminat şartları nelerdir?
Üç şart aranır: boşanmaya sebep olan olaylar tazminat isteyenin kişilik hakkına saldırı niteliğinde olmalı, tazminat ödeyecek eş kusurlu olmalı ve tazminat isteyen eş diğerinden daha ağır veya onunla eşit kusurlu olmamalıdır (TMK m. 174/2; Yargıtay 2. HD, E.2026/1233 K.2026/3877). Aldatma, şiddet, hakaret ve aşağılama kişilik hakkına saldırı sayılır; her kusurlu davranış ise manevi tazminat doğurmaz.
Boşanmada maddi tazminat şartları nelerdir?
Maddi tazminatı, boşanma yüzünden mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu eş, kusurlu eşten ister (TMK m. 174/1). Diğer eşin maddi desteğini yitirmek bu menfaatlerin başında gelir. Yargıtay, kadının kusurlu davranışlarının erkeğin kişilik haklarına saldırı oluşturduğu ve erkeğin en azından kadının maddi desteğini yitirdiği bir dosyada erkek lehine de maddi ve manevi tazminata hükmedilmesini istedi (2. HD, E.2026/792 K.2026/7094).
Eşit kusurda tazminat var mı?
Hayır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesine göre boşanmaya sebep olan olaylarda eşit kusurlu eş yararına maddi ve manevi tazminata hükmedilemez (E.2026/611 K.2026/6584; E.2026/1064 K.2026/6922). Daire, sokakta başka bir kadının elini tutarak güven sarsıcı davranan erkek ile sık sık evi terk eden ve çocuklara ilgisiz davranan kadını eşit kusurlu sayıp kadın lehine verilen tazminatları bozdu (E.2026/1233 K.2026/3877).
Boşanmada manevi tazminat miktarı neye göre belirlenir?
Kanunda tarife veya üst sınır yoktur. Yargıtay, tarafların ekonomik ve sosyal durumlarını, boşanmaya yol açan olaylardaki kusur derecelerini, paranın alım gücünü, kişilik haklarına yapılan saldırının ağırlığını ve ihlal edilen menfaatleri ölçü alır; hâkim miktarı TMK m. 4'teki hakkaniyet ilkesi ile TBK m. 50 ve 51'e göre belirler (2. HD, E.2026/3953 K.2026/7242). Daire 2026'da birçok dosyada hükmedilen tazminatı az bulup daha uygun miktar belirlenmesi için kararı bozdu.
Boşanma tazminatı kesinleşmeden icraya konulabilir mi?
Hayır. Boşanmayla birlikte hükmedilen maddi ve manevi tazminat boşanmanın fer'i, yani eki niteliğindedir (Yargıtay 2. HD, E.2026/2451 K.2026/6275). Aile hukukuna ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez (HMK m. 350/2, 367/2). Bu nedenle tazminat, boşanma kararı kesinleştikten sonra icra takibine konulur.
Boşanma tazminatını ödemezsem ne olur, hapis cezası var mı?
Ödenmeyen tazminat ilamlı icra takibiyle tahsil edilir; borçlunun maaşına, banka hesabına ve mallarına haciz konulabilir. Ödememenin hapis yaptırımı yoktur: üç aya kadar tazyik hapsi yalnız nafaka kararlarına uymayan borçlu için öngörülmüştür (İİK m. 344).
Boşanmada tazminat faizi ne zaman başlar?
Uygulamada boşanmayla birlikte hükmedilen maddi ve manevi tazminata, boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren yasal faiz işletilir; mahkemeler hükmü bu şekilde kurmaktadır (ör. Yargıtay 2. HD, E.2025/8252 K.2025/9564'te aktarılan hükümler). Boşanma kesinleşmeden tazminat istenemediğinden faiz de bu tarihten başlar.
Boşanma tazminatı taksitle ödenebilir mi?
Maddi tazminat, hâkimin kararıyla toptan veya durumun gereklerine göre irat, yani düzenli ödemeler şeklinde ödenebilir; irat biçimindeki maddi tazminat alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden kalkar. Manevi tazminat ise irat biçiminde ödenemez, toptan ödenir (TMK m. 176).
Boşanmadan sonra tazminat davası açılabilir mi?
Evet. Tazminat boşanma davasında istenmediyse, boşanma kararının kesinleşmesinden başlayarak bir yıl içinde ayrı dava açılabilir; bu süre geçince tazminat istemi zamanaşımına uğrar (TMK m. 178). Eşlerden biri boşanma kararı kesinleşmeden ölürse boşanma kararı bulunmadığı için mirasçılar lehine de tazminata hükmedilemez (2. HD, E.2026/2451 K.2026/6275).
Muhammet Zeyd Targal
Balıkesir Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü mezunudur ve aynı üniversitenin Hukuk Fakültesinde öğrenimini sürdürmektedir. Targal Avukatlık Bürosunun hukukî yayın çalışmalarında yer almaktadır.
Başlıca hukukî kaynaklar
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E.2026/1233 K.2026/3877 (08.04.2026); E.2026/611 K.2026/6584 (15.06.2026); E.2026/1064 K.2026/6922 (22.06.2026); E.2025/3554 K.2026/2064 (23.02.2026); E.2026/792 K.2026/7094 (24.06.2026); E.2026/3953 K.2026/7242 (25.06.2026); E.2026/794 K.2026/7095 (24.06.2026); E.2026/2500 K.2026/6002 (03.06.2026); E.2026/379 K.2026/2968 (23.03.2026); E.2026/2451 K.2026/6275 (09.06.2026); E.2025/8252 K.2025/9564 (06.11.2025)
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 4, 174, 176, 178; 6098 sayılı TBK m. 50, 51
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 26, 350, 367; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 344