Anayasa Mahkemesi 3600 Ek Gösterge Kararı: Atanma Tarihi Şartı Kalktı mı, Kimleri Kapsıyor?

İptal edilen kural ve kapsamı

657 sayılı Kanun'a ekli (I) sayılı Ek Gösterge Cetveli'nin Genel İdare Hizmetleri sınıfı bölümünün (g) bendinde müfettişler ve çok sayıda bakanlık ve kurum uzmanı için derecelere göre 1450 ile 4200 arasında, (h) bendinde ise gelir uzmanları, il istihdam uzmanları, mali hizmetler uzmanları, vergi istihbarat uzmanları, İçişleri Bakanlığı planlama uzmanları, il göç uzmanları, ürün denetmenleri, gümrük ve ticaret denetmenleri, sosyal güvenlik denetmenleri ve defterdarlık uzmanları için 1400 ile 3600 arasında ek gösterge öngörülüyor (§§ 3-5). Bu ek göstergeler için kadroda bulunmak yetmez; en az üç yıllık yükseköğretimi bitirip mesleğe özel yarışma sınavıyla girmek ve meslek içi eğitimden sonra özel bir yeterlik sınavıyla atanmak gerekir (§ 6).

2022'de 7417 sayılı Kanun'la eklenen geçici 47. madde, bu kadrolara ilgili mevzuat uyarınca yarışma ve yeterlik sınavı olmadan atanmış en az üç yıllık yükseköğretim mezunlarına da aynı ek göstergeleri tanıdı; ancak bunu maddenin yürürlüğe girdiği 15.1.2023'ten önce atanmış olanlarla ve 7176 sayılı Kanun'un geçici 1. maddesi uyarınca atanacaklarla sınırladı. Bu tarihte veya sonrasında aynı usulle atananlar ek göstergeden yararlanamıyordu (§§ 7-10). İptal edilen, yalnız bu tarih sınırı oldu.

Karar takvimi

Kuralı, ek göstergeden yararlandırılmama işlemine karşı açılan davada Ankara 18. İdare Mahkemesi Anayasa Mahkemesine götürdü. Kararın tam metni Resmî Gazete'de.

Anayasa Mahkemesinin gerekçesi

Anayasa Mahkemesi ücret, maaş ve benzeri ödemeleri mülkiyet hakkı kapsamında değerlendiriyor; kanunla tanınmamış bir mali hakkın tanınması istemi kural olarak mülkiyet hakkı kapsamında incelenemese de, bu hakkın bazı kişilere tanınmaması eşitlik ilkesiyle bağlantılı olarak incelenebilir (§§ 16-17). Bu çerçevede Mahkeme, aynı kadrolara aynı mevzuat uyarınca ve yarışma sınavı şartına tabi olmadan atananlardan 15.1.2023'ten önce atananlar ile bu tarihte veya sonrasında atananların durumlarının benzer ve karşılaştırılabilir olduğunu tespit etti (§ 22).

Kanun koyucunun hak doğuran düzenlemelerde belirli bir tarihi esas alması kural olarak eşitlik ilkesini ihlal etmez. Ancak bu kural genel ve sürekli bir hak değil, sınırlı bazı durumlara uygulanan geçici ve özel bir düzenlemeydi (§ 25). Düzenlemenin amacı, yarışma sınavı şartını taşımadan atananların da bu kadroların ek göstergesinden yararlanmasını sağlamaktı ve bu usulle atama uygulaması 15.1.2023'ten sonra da sürdü (§§ 27-28). Bu nedenle yalnız bu tarihten önce atananlara ek gösterge tanınması nesnel ve makul bir temele dayanmıyordu; kural mülkiyet hakkı bağlamında eşitlik ilkesine aykırı bulundu (§§ 29-31). Karar oybirliğiyle verildi.

İptalin etkisi ve başvuru yolu

Mahkeme, iptal nedeniyle doğacak hukuksal boşluğun kamu yararını ihlal edeceğini belirterek iptalin altı ay sonra yürürlüğe girmesine karar verdi (§ 33). İptal 26.11.2025'te yürürlüğe girdi. Mevzuat Bilgi Sistemindeki güncel metne göre geçici 47. madde iptal edilen ibare çıkarılmış hâliyle yürürlükte; 11.10.2026 itibarıyla maddeye yeni bir hüküm eklenmedi. Bu nedenle (g) ve (h) bentlerindeki kadrolara yarışma sınavı şartına tabi olmadan atanmış en az üç yıllık yükseköğretim mezunlarına, atanma tarihlerine bakılmaksızın bu bentlerdeki ek göstergelerin uygulanması gerekiyor.

İptal kararları geriye yürümez (Anayasa m. 153); kesinleşmiş işlemler ve kararlar etkilenmez. Ancak iptal edilen kural, iptal yürürlüğe girdikten sonra devam eden davalarda uygulanamaz; bu yüzden süren davalarda karar açıkça ileri sürülmeli. Kurum ek göstergeyi uygulamazsa önce yazılı başvuru yapılmalı; ret veya cevapsızlık hâlinde idare mahkemesinde dava açılabilir. Mahkemeler ihlali gidermezse kesin karardan sonra otuz gün içinde mülkiyet hakkı ve eşitlik ilkesi yönünden Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilir; Anayasa Mahkemesinin ücret ve emeklilik ödemelerine ilişkin benzer bir değerlendirmesi KHK ile ihraç ve emekli ikramiyesi yazısında.