Bank Asya Hesabı Suç mu? Yargıtay, Anayasa Mahkemesi ve AİHM Kararları

Yargıtay'ın ölçütü

Yargıtay 3. Ceza Dairesinin kararlarında aynı ifade tekrarlanıyor: BDDK'nın 29.5.2015 tarihli kararıyla yönetimi TMSF'ye devredilen ve 22.7.2016'da faaliyet izni kaldırılıncaya kadar yasal bankacılık faaliyetine devam eden Bank Asya'da yapılan rutin hesap hareketleri örgütsel faaliyet ya da örgüte yardım sayılmaz. Örgüt liderinin talimatı üzerine örgütün amacına hizmet eden ve bankanın yararına yapılan ödeme ve sair işlemler ise örgüt üyeliği suçu bakımından örgütsel faaliyet, tek başına ise örgüte yardım olarak kabul edilebilir (aktaran Resul Darama (2) [GK], § 42).

Ceza Genel Kurulu da talimat doğrultusunda bankaya para yatırılmasının tek başına örgüt üyeliği için yeterli olmadığını, ancak örgüte yardım olarak değerlendirilebileceğini belirtti (13.1.2022, E.2020/9.MD-344, K.2022/12; aktaran Resul Darama (2), § 41). Daire son yıllardaki kararlarında kastı da arıyor: kişinin bankaya örgüt liderinin talimatıyla ve örgüte yardım kastıyla para yatırdığına dair kesin ve inandırıcı delil yoksa şüphe sanık lehine değerlendiriliyor (Yargıtay 3. CD'nin 2024 tarihli kararları, aktaran Erhan Özal, § 27).

Talimat tarihleri

Ceza Genel Kurulu 13.1.2022 tarihli kararında bankaya para yatırılması için üç talimat tarihi belirledi (aktaran Resul Darama (2), § 41):

• 25 Aralık 2013. Bankanın Aralık 2013-Ocak 2014 döneminde yaşadığı finansal krizi aşmak için verilen ilk talimat. Karara göre bu talimat üzerine, ekonomik ve rasyonel bir saike dayanmadan, hesabı olmayanlar hesap açtı, hesabı olanlar cari ve katılım hesaplarındaki mevduatı artırdı.
• 28 Ağustos 2014. İkinci talimat. Ardından Eylül ve Ekim aylarında yoğun bir para yatırma kampanyası yapıldı.
• 4 Şubat 2015. BDDK'nın bazı imtiyazlı pay sahiplerine tedbir uyguladığı ve banka yönetiminin TMSF tarafından değiştirildiği tarih. Sosyal medya paylaşımları ve şube önündeki eylemlerle kişiler sembolik miktarlarla da olsa hesap açmaya ve para yatırmaya yönlendirildi.

Bazı ilk derece mahkemeleri 15 Ocak 2014'te kamuoyuyla paylaşılan çağrıyı esas aldı. Anayasa Mahkemesi Gürcan Balık kararında, bu çağrıya dayanan mahkemenin 25 Aralık 2013 tarihli talimatla suçlama konusu işlemler arasında bağ kurmadığını tespit etti. Mahkeme, kendi kabulüne göre talimattan önce yatırılmış paraların basındaki uyarılara rağmen hesapta tutulmasını örgüte destek saymıştı (§§ 61, 68, 71).

Hesap hareketleri nasıl incelenmeli?

Yargıtay, işlemin talimatla yapılıp yapılmadığının kişinin bütün hesap geçmişi incelenerek belirlenmesini istiyor. Daire 6.5.2025 tarihli kararında (E.2022/21029, K.2025/14011) örgüt üyeliğinden verilen mahkûmiyeti eksik araştırma nedeniyle bozdu ve şunları istedi:

• Bank Asya kayıtlarının ilk hesap açılış tarihinden itibaren, talimat öncesini ve sonrasını, ayrıca 29.5.2015'teki TMSF devrinden sonraki dönemi de kapsayacak şekilde uzman bilirkişiye incelettirilmesi;
• talimat doğrultusunda para yatırma veya hesap açma işlemi bulunup bulunmadığının kuşkuya yer bırakmayacak şekilde belirlenmesi ve bu sırada suç kastının da değerlendirilmesi;
• UYAP'taki örgütlü suçlar bilgi bankasında sanık hakkında beyan bulunup bulunmadığının araştırılması, varsa beyan sahiplerinin tanık olarak dinlenmesi.

Daha önceki kararlar da aynı yönde: aylık bakiye gelişimi, 2014 öncesi de dâhil hesap açılış bilgileri ve tüm hesap hareketleri getirtilmeli; talimattan sonra katılım hesabı açma, döviz veya altın alma ya da para yatırma işlemi bulunup bulunmadığı bilirkişi raporuyla tespit edilmelidir (Yargıtay 16. CD, 18.5.2021, E.2019/2369, K.2021/3193; aktaran Gürcan Balık, § 40).

Kararlarda kişi lehine veya aleyhine tartılan olgular şunlar: hesabın talimattan önce mi sonra mı açıldığı; talimat öncesi ve sonrası bakiyenin karşılaştırılması; katılım hesabı açılıp vadesinden önce bozulup bozulmadığı; TMSF'ye devirden sonra bankada kalınıp kalınmadığı; yatırılan paranın kişinin geliriyle orantısı; paranın kısa sürede başka bankalara aktarılıp aktarılmadığı; maaş, ticaret, kredi veya okul taksiti gibi açıklamaların belgelerle desteklenip desteklenmediği. Anayasa Mahkemesinin incelediği dosyalarda başvurucular kredi kartı kullanımı, düğün altınlarının bankada saklanması, konut veya araç alımı, kredi taksitleri, hac işlemleri, bireysel emeklilik ve ihracat bedelleri gibi açıklamalar ileri sürmüştü (Ruhi Erginer ve Diğerleri, § 22).

Beraat yönündeki kararlar

Bu dosyalarda hesap hareketi ya talimattan bağımsız bir geçmişe sahipti ya da kişinin açıklaması kayıtlarla uyuşuyordu. TMSF'ye devirden sonra bankada kalmak, talimata uyan birinin davranışıyla bağdaşmayan bir olgu olarak sanık lehine değerlendirildi.

Mahkûmiyet yönündeki kararlar

Bu kararlarda hesap hareketi tek başına değildi. 2022 kararında talimattan hemen sonra açılan hesap ve vadesinden önce kapatılan katılım hesaplarının yanında sendika üyeliği ve internet erişimleri, 2024 kararında tanık beyanı, dernek üyeliği, mütevelli belgeleri ve yazışmalar vardı. Anayasa Mahkemesinin Serkan Gölge kararındaki dosyada da yurt dışında yaşayan ve 2014'e kadar Türkiye'deki bankalarda önemli bir işlemi bulunmayan başvurucu, talimattan kısa süre sonra hesap açmış ve 2014 boyunca işlem hacmini düzenli olarak artırmıştı. Mahkeme ayrıntılı bilirkişi raporu almış, HTS kayıtlarını destekleyici delil olarak kullanmıştı. Anayasa Mahkemesi yardım suçundan verilen bu mahkûmiyeti açıkça keyfî bulmadı ve başvuruyu kabul edilemez buldu (§§ 61-64).

Anayasa Mahkemesi

• Ceza mahkûmiyeti: gerekçeli karar hakkı. Gürcan Balık kararında (17.11.2022) Bank Asya hesabı mahkûmiyette belirleyici delildi (§ 62). Mahkeme, paranın çağrı döneminde hesapta kalmasının suç delili sayılamayacağı savunmasını ve bilirkişi raporuna itirazı karşılamamıştı. Anayasa Mahkemesi gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine ve yeniden yargılamaya karar verdi (§ 71). Ruhi Erginer ve Diğerleri kararında (15.4.2025) Bank Asya hesap hareketlerinin tek veya belirleyici delil olduğu ve örgüte yardım kastının yeterince değerlendirilmediği mahkûmiyetlerde aynı sonuca ulaştı (§§ 20, 24). Erhan Özal kararında (6.1.2026) da hesabın iş yerinin ticari faaliyetinde kullanıldığı ve taşınmazın ticari amaçla alındığı savunmaları gerekçede ayrı ve açık olarak değerlendirilmediği için ihlal buldu (§ 29).
• Tutuklama. İ.C. kararında (13.2.2020) Mahkeme, Bank Asya'da hesap bulunmasının ancak talimat uyarınca gerçekleştiği ortaya konulursa örgütsel faaliyet sayılabileceğini, aksi hâlde kuvvetli suç belirtisinin varsayıma dayanacağını belirtti. Eşin hesabının da başvurucuya yüklenemeyeceğine karar verdi ve 30.000 TL manevi tazminata hükmetti (§ 62). Buna karşılık hesapta para yokken talimattan sonra para yatırılan ya da ciddi miktarda artış bulunan dosyalarda kuvvetli belirti kabulünü keyfî bulmuyor (aktaran Serkan Gölge, § 58).
• İş sözleşmesinin feshi. Ayla Demir İşat [GK] kararında (8.10.2020) talimattan önceki ve sonraki işlemlerin benzer olduğunu, talimattan sonra paranın sürekli artmadığını ve toplam 5.215,34 TL'lik artışın neden rutin sayılmadığının açıklanmadığını tespit etti. Özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine ve yeniden yargılamaya karar verdi (§§ 138-140).
• KHK ile kamu görevinden çıkarma. Genel Kurul 23.10.2025 tarihli kararlarında yasal faaliyetteki bankada yapılan işlemlerin hukuka uygunluk karinesinden yararlandığını kabul etti. Aksini kabul etmek için talimat öncesi ve sonrası hesap hareketleri karşılaştırılmalı ve önce rutin durum tespit edilmelidir. Kişinin işlemleri kendi menfaati için yaptığı yönündeki itirazları açıkça tartışılmalıdır. Ceza mahkemesi aynı işlemler hakkında farklı sonuca vardıysa idari yargı bu farkı açıklamalıdır (Resul Darama (2), §§ 120-122). Abdulhamit Bilgin kararında başvurucu 4 Şubat 2015 talimatının aksine o ay hesabındaki parayı neredeyse tamamen çekmişti; bu işlemin neden aleyhe yorumlandığı açıklanmadığı ve okul taksiti, otomatik ödeme gibi itirazları incelenmediği için ihlal bulundu (§§ 125-127). Resul Darama (2) kararında ise Bank Asya gerekçesi yetersiz bulunsa da başvurucunun sohbet toplantılarını organize ettiğine ilişkin görgüye dayalı tanık beyanı ve kendi kabulü nedeniyle ihlal bulunmadı (§§ 124-129).
• Güvenlik soruşturması. Senem Paşa kararında (23.12.2025) mahkeme, özel güvenlik kimlik kartı talebinin reddini yalnızca Bank Asya'daki hesapların sayısına ve açılış-kapanış tarihlerine dayandırmıştı. Anayasa Mahkemesi, yalnızca hesap açma ve kapatmanın irtibat ve iltisak için yeterli olmadığını, hesaplarda yapılan işlemlerin bu amaca dair olduğunun açıklanması gerektiğini belirtti ve gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine karar verdi (§ 12).

Kesinleşen karara karşı bireysel başvuru, kesin hükmün öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde yapılır. Bilirkişi incelemesi, talimat öncesi dönemin kayıtları ve hesap hareketlerine ilişkin açıklamalar ilk derece mahkemesinde açıkça istenmeli, reddedilirse istinaf ve temyiz dilekçelerinde ayrı başlık olarak tekrarlanmalıdır; gerekçeli karar hakkı şikâyetinin dayanağı bu taleplerdir. İhlal kararından sonraki süreç ihlal kararı sonrası yeniden yargılama yazısında anlatılıyor.

AİHM

• Mahkûmiyet. Yüksel Yalçınkaya/Türkiye [BD] kararında (26.9.2023) başvurucunun hesabına Şubat 2014'te 3.110,16 TL yatırılmıştı (§ 35). AİHM, Bank Asya hesabının da yapıldığı tarihte hukuka uygunluk karinesinden yararlanan, görünüşte hukuka uygun bir işlem olduğunu belirtti. Mahkemelerin bu işlemin örgüt üyeliği tespitini nasıl desteklediğini açıklamadığını ve başvurucunun Bank Asya işlemleri için verdiği açıklamanın hiç doğrulanmadığını tespit etti (§ 343). İzleyen Demirhan ve Diğerleri/Türkiye kararında (22.7.2025) Bank Asya hesap hareketleri, ByLock dışındaki deliller arasında sayıldı (§ 15); AİHM Sözleşme'nin 7. ve 6. maddelerinin ihlal edildiğine karar verdi.
• Tutuklama. Duymaz ve Diğerleri/Türkiye kararında (25.6.2024) Bank Asya hesabı gibi eylemleri, başka bilgi bulunmadığında hukuka uygunluk karinesinden yararlanan dolaylı unsurlar olarak değerlendirdi ve makul şüphe bulunmadığı için 5. maddenin 1. fıkrasının ihlal edildiğine karar verdi (§ 9). Tuncer Çetinkaya/Türkiye kararında (16.6.2026) başvurucu hesabı çalıştığı gazeteden maaş almak için açtığını söylemişti. AİHM, dosyada bu hesap yoluyla örgütün finansmanına katkı sağlandığını gösteren hiçbir unsur bulunmadığını, bankanın o dönemde yasal olduğunu ve salt hesap sahibi olmanın makul şüphe doğurmayacağını belirtti (§ 78).

AİHM'e başvuru süresi, iç hukuktaki son kararın öğrenilmesinden itibaren dört aydır; Türkiye'den gelen başvurularda bu genellikle Anayasa Mahkemesi kararının tebliğidir (AİHM başvuru süresi).