Deport ve Tahdit Kodu Kaldırma 2026: Giriş Yasağı Ne Zaman Biter, Göç İdaresine Başvuru, Meşruhatlı Vize ve 60 Günlük Dava

Deport, giriş yasağı ve tahdit kodu: dosyanızda hangisi var?

Kanun “deport” kelimesini kullanmaz. Uygulamada bu söz iki işlemi birlikte anlatır: sınır dışı etme kararı ve ondan sonra gelen Türkiye'ye giriş yasağı. İkisi ayrı işlemdir, ayrı tebliğ edilir ve ayrı davaya konu olur. Anayasa Mahkemesinin incelediği A.G. dosyasında başvurucu sınır dışı kararına karşı İstanbul'da, giriş yasağına karşı Ankara'da iki ayrı dava açmıştı (A.G., B. No: 2018/6143, 16.12.2020, §§ 12-13).

Giriş yasağının iki kaynağı vardır. Birincisinde Göç İdaresi Başkanlığı, gerekirse başka kurumların görüşünü alarak, kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı bakımından sakıncalı gördüğü yabancının ülkeye girişini yasaklar (YUKK m. 9/1). Bu kişi hiç sınır dışı edilmemiş olabilir; yasağı yurt dışından dönerken ya da Türkiye'den çıkarken öğrenebilir. İkincisinde Türkiye'den sınır dışı edilen yabancının girişi Başkanlık veya valilik tarafından yasaklanır (m. 9/2). Bunların yanında Başkanlık bazı yabancıların girişini ön izin şartına bağlayabilir; bu kişiler Başkanlığın olumlu görüşü alınmadan ülkeye kabul edilmez (m. 9/7; Uygulama Yönetmeliği m. 8/3). Kanun metninde “Genel Müdürlük” diye geçen kurum bugün Göç İdaresi Başkanlığıdır.

Tahdit kodu bu kararların sistemdeki karşılığıdır. Yabancıların girişleri, kalışları, çıkışları, sınır dışı edilmeleri ve giriş yasakları GöçNet adlı elektronik sistemde tutulur; sınır kapısındaki polis ya da il göç idaresindeki memur sizi sorguladığında yasağı bu kodla görür (Abeer Ahmed Nasser Al Radaei, B. No: 2018/15219, 16.11.2021, § 12). Kodun arkasında bir idari karar ve o kararın gerekçesi vardır. Kaldırma başvurusunda da davada da tartışacağınız şey bu karar ve gerekçesidir.

Kodların anlamı: resmî liste yayımlanmıyor

Göç İdaresi tahdit kodlarının listesini ve anlamlarını resmî olarak yayımlamıyor. İnternette dolaşan listeler resmî bir kaynağa dayanmıyor; aynı koda farklı anlamlar verildiği de görülüyor. Aşağıdaki tablo yalnız Anayasa Mahkemesi kararlarında idarenin ya da mahkemenin ağzından geçen anlamları gösterir. Kendi kodunuzu tabloda bulursanız yanındaki kararı açıp benzer bir dosyanın nasıl yürüdüğünü görebilirsiniz.

V-87 ve Ç-113 kodları en çok aranan kodlar arasında. Bu yazı için taradığımız Anayasa Mahkemesi ve Danıştay kararlarında bu iki koda rastlamadık; anlamlarını resmî bir kaynakla doğrulayamadığımız için burada vermiyoruz. Kod birden fazla da olabilir: havalimanında risk analizi birimlerinin değerlendirmesiyle hem Ç-138 hem Ç-141 konan iki dosya Anayasa Mahkemesine geldi (Lorenzo Bianchi § 2; Musa Polat § 3). Kodun adı ne olursa olsun belirleyici olan, Başkanlığın yazılı kararında gösterdiği gerekçe ve süredir; bunu tebligattan ya da Başkanlığa yapacağınız yazılı başvurudan öğrenin.

Kodunuz olduğunu nasıl öğrenirsiniz?

Kanun giriş yasağının yabancıya tebliğ edilmesini ve tebligatta karara karşı hakların nasıl kullanılacağının yazılmasını ister (YUKK m. 10). Yönetmelik tebligatı kimin yapacağını bulunduğunuz yere göre ayırır: Türkiye'deyseniz valilik; yurt dışından vize, ikamet ya da çalışma izni için konsolosluğa başvurduysanız konsolosluk görevlisi; Türkiye'den çıkarken sınır kapısında giriş çıkış işlemlerini yapan kolluk (Uygulama Yönetmeliği m. 9). Kamu düzeni nedeniyle konan yasağı ise Türkiye'ye girmek için geldiğiniz sınır kapısındaki yetkili makam tebliğ eder (YUKK m. 10).

Anayasa Mahkemesine gelen dosyalarda kişiler kodu şu anlarda öğrendi: ikamet izni başvurusu sırasında il göç idaresinin GöçNet sorgusunda (Nargiza Gulamova, B. No: 2020/33373, 30.3.2023, § 6), ailesini görmeye gittiği Yunanistan'dan dönerken kara sınır kapısında (Bilal Padali Chasanoglou, B. No: 2021/14332, 28.1.2026, § 2), Romanya'daki ailesine gitmek için uçağa binerken havalimanında (Georgeta Maricela Tekdemir, B. No: 2021/17696, 5.11.2025, § 2).

Kodunuzu ve gerekçesini yazılı olarak öğrenmek için Göç İdaresi Başkanlığına dilekçe verin: hakkınızda giriş yasağı ya da ön izin kaydı bulunup bulunmadığını, kararın tarihini, sayısını, süresini ve dayanağını sorun, kararın size tebliğ edilmesini isteyin. Türkiye'de ikamet ediyorsanız kendinizle ilgili bilgiyi karşılıklılık ilkesi çerçevesinde 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu uyarınca da isteyebilirsiniz (m. 4/2); idare 15 iş günü içinde cevap verir (m. 11). İstihbarat birimlerinin faaliyetine ilişkin bilgi ve belgeler bu Kanunun dışında kaldığından (m. 18) gerekçenin tamamı bu yolla gelmeyebilir; A.G. dosyasında başvurucunun bilgi edinme başvurusu gerekçesiz reddedilmişti (§ 13). Gizli kalan gerekçeyi davada mahkemeden istersiniz. Başkanlık başvurunuza 30 gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır ve bu ret de dava konusu yapılabilir (2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, İYUK m. 10/2).

Yasak ne zaman biter? Beş yıllık deport

Giriş yasağının süresi en fazla beş yıldır. Kamu düzeni veya kamu güvenliği bakımından ciddi tehdit varsa Göç İdaresi Başkanlığı bu süreyi en fazla on yıl daha artırabilir (YUKK m. 9/3). Yönetmelik uzatmanın tek seferde ya da parça parça yapılabileceğini, aynı gerekçeye dayanan yasağın ise toplamda on beş yılı geçemeyeceğini söyler (m. 8/2-d). Sınır dışı edilen yabancıda süre ülkeden çıkış tarihinde başlar (m. 8/2-a).

Anayasa Mahkemesi ve Danıştay dosyalarında süreli kayıtların süre dolunca kaldırıldığı görülüyor. Lorenzo Bianchi dosyasında Adalet Bakanlığının Anayasa Mahkemesine bildirdiğine göre havalimanında konan beş yıllık Ç-141 kaydı, süresi dolduğu için kaldırılmıştı (Lorenzo Bianchi, B. No: 2020/4604, 6.3.2024, § 7). Bir idare mahkemesi kararında G-87 kodunun “süresiz giriş yasağı” diye anıldığı da görülüyor (Aleksei Alekseev § 20). Kanun yasağın üst sınırını açıkça koyduğundan, süresi gösterilmeyen bir kayıtla karşılaşırsanız Başkanlıktan sürenin yazılı olarak bildirilmesini isteyin ve süresiz uygulamayı kaldırma başvurunuzda ve davanızda m. 9/3'e aykırılık olarak ileri sürün.

Süre bitse de sizi sınırda durduran iki engel kalabilir. Birincisi borçtur. Göç İdaresi Başkanlığı, yasak süresi sona ermiş olsa bile vize ve ikamet ihlalinden doğan idari para cezalarını ve diğer amme alacaklarını ödemeyen yabancının, bunları ödeyinceye kadar ülkeye alınmadığını açıklamıştır (9.6.2020 tarihli açıklama, madde 4; YUKK m. 7 ve 15/1-ğ). Sınır dışı edilirken yol masrafınızı Başkanlık karşıladıysa bu masraf geri ödenmeden de girişinize izin verilmeyebilir (Yönetmelik m. 8/2-ç); Başkanlık, yurt dışındaki borçlu için bu alacakta zamanaşımı işlemediğinden süresiz kayıt girilebildiğini belirtiyor (Sınır Dışı Etme sayfası; 6183 sayılı Kanun m. 104). İkincisi ön izin şartıdır: kanun bu şartı bir süreye bağlamamıştır ve kayıt durdukça Başkanlığın olumlu görüşü olmadan giriş yapılamaz (YUKK m. 9/7; Yönetmelik m. 8/3).

Yasak sürerken başka bir isim ya da pasaportla girmek yeni bir sınır dışı sebebidir (YUKK m. 54/1-ı) ve idari para cezası gerektirir (m. 102/1-b). Demet Hussen Najem dosyasında ön adını değiştirip yeni pasaportla Türkiye'ye gelen başvurucu, ikamet izni başvurusu sırasında beş yıllık yasağın sürdüğü tespit edilince sınır dışı kararıyla karşılaştı (Demet Hussen Najem, B. No: 2019/438, 27.7.2022, §§ 7-8). Yasağın bitmesini bekleyecekseniz borçlarınızı kapatın ve ödeme belgelerini saklayın; beklemeyecekseniz aşağıdaki başvuru yolunu kullanın.

Vize ihlalinden sonra konan yasak: Göç İdaresinin tablosu

Vize, vize muafiyeti, ikamet izni ya da çalışma izni süresini aşan yabancı için kanun iki kolaylık tanır. Durumu yetkililerce tespit edilmeden önce çıkmak için valiliğe başvuran, idari para cezasını ödeyen ve Bakanlığın belirlediği ihlal sürelerini aşmayan yabancıya giriş yasağı konmayabilir (YUKK m. 9/4); terke davet edilip verilen süre içinde ülkeyi terk edene de yasak konmayabilir (m. 9/5). Yönetmeliğe göre ihlali on günü aşan ama durumu tespit edilmeden ve hakkında sınır dışı kararı tebliğ edilmeden önce çıkmak için valiliğe başvuran, ihlalden doğan harç ve cezaları da ödeyen yabancının yasağı bir yılı geçemez (m. 8/2-b). Aynı bir yıllık sınır kanunun 9. maddesinin eski metninde de vardı; 7196 sayılı Kanun 2019'da bu fıkrayı değiştirerek sınırı kaldırdı ve yasak konmamasını Bakanlığın belirlediği ihlal sürelerine bağladı. Yönetmelikteki hüküm ise metinde duruyor.

Göç İdaresi Başkanlığı hangi ihlal süresine hangi yasağın uygulanacağını 9 Haziran 2020 tarihli açıklamasında iki tablo hâlinde yayımladı. Aşağıda ikisini yan yana veriyoruz. Ortadaki sütun, ihlali yetkililerce tespit edilmeden kendiliğinden sınır kapısına gelen ve Harçlar Kanunundan doğan idari para cezasını ödeyen yabancıya uygulanır. Sağdaki sütun cezayı ödemeyenlere, terke davet edildiği süre içinde çıkmayanlara, ikamet ya da çalışma izni reddedildiği hâlde süresinde çıkmayanlara, on gün içinde ikamet izni başvurusu yapma şartıyla girip başvurmayanlara, idari gözetimi sona erdirilip alternatif yükümlülüğe tabi tutulanlara ve görevli refakatinde sınır dışı edilenlere uygulanır. Kendi ihlal sürenizi satırda bulun.

Terke davet edilen yabancı için açıklama ayrıca şunu söyler: ihlali 3 aydan kısaysa ve verilen süre içinde çıkıp cezayı öderse yasak konmaz; ihlali 3 ay ya da daha uzunsa cezayı ödese de sağdaki sütun uygulanır. 3 ay ve üzerindeki ihlalde cezayı ödemek yasağı kısaltır. Anayasa Mahkemesine gelen bir dosyada, başvuru formundaki anlatıma göre babasının cenazesi için Irak'a giderken sınır kapısında vize ihlali cezasını ödeyen başvurucu hakkında beş yıl süreli bir giriş yasağı konmuştu (Demet Hussen Najem § 7); bu kayıt 2017 tarihlidir, yani bugünkü tablodan öncedir. Cezayı çıkışta sınır kapısında ödeyin ve makbuzu saklayın: makbuz hem yasağınızın hangi sütundan hesaplanacağını gösterir hem de süre bittiğinde karşınıza çıkabilecek borç engelini çözer. Göç İdaresinin tablosu, ihlali tespit edilmeden önce çıkmak için valiliğe başvuran yabancıyı ayrıca anmıyor; bu yolla çıktıysanız ve yasağınız bir yılı aşıyorsa Yönetmelikteki bir yıllık üst sınırı (m. 8/2-b) kaldırma başvurunuzda ve davanızda ileri sürün. İdarenin buna karşı kanunun 2019'daki yeni metnine dayanması beklenir; bu çatışmayı çözen bir yargı kararına rastlamadık.

Süre dolmadan kaldırma: Göç İdaresi Başkanlığına başvuru

Kanun Başkanlığa iki yetki verir: giriş yasağını sürenin dolmasını beklemeden kaldırmak ya da yasağı saklı tutarak yabancının belirli bir süre için Türkiye'ye girmesine izin vermek (YUKK m. 9/6; Yönetmelik m. 8/2-e). İlki kaydı siler. İkincisinde kayıt durur, size belirli bir yolculuk ya da dönem için kapı açılır.

Türkiye'deyseniz başvuruyu dilekçeyle Göç İdaresi Başkanlığına ya da il göç idaresine yaparsınız. Yurt dışındaysanız yolunuz konsolosluktur: konsolosluk başvuruyu Başkanlığa iletir, Başkanlık gerektiğinde ilgili kurumların görüşünü alarak başvuruyu sonuçlandırır ve sonucu konsolosluğa bildirir (Yönetmelik m. 12/5). Nahçıvan Başkonsolosluğunun 20.6.2022 tarihli bilgi notu, Türk vatandaşıyla evli olup hakkında yasak bulunan yabancıdan Türk eşin noter onaylı taahhütnamesini, aile cüzdanı örneğini ve vize başvuru formunu istiyor ve sürecin yaklaşık üç hafta ile bir ay sürdüğünü yazıyor. Başka konsolosluklar farklı belge isteyebilir; başvurmadan önce bulunduğunuz yerdeki konsolosluğa sorun.

Dilekçenin içeriğini yasağın türü belirler. Vize ihlalinden doğan yasakta ihlal sürenizi, çıkış tarihinizi ve ödeme makbuzlarınızı gösterin. Güvenlik kaydında idarenin dayandığı olayı bilmiyorsanız bunu sorun; hakkınızdaki soruşturma kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla ya da beraatle bittiyse kararı ekleyin. Hasan Elhalil dosyasında başvurucu hakkında verilen takipsizlik kararı Anayasa Mahkemesinin değerlendirmesine girdi (Hasan Elhalil, B. No: 2021/14968, 31.10.2024, §§ 4, 18). Her türde Türkiye'deki aile bağlarınızı, işinizi, mülkünüzü ve gelme sebebinizi belgeleyin.

Başkanlık talebinizi reddederse ya da 30 gün içinde cevap vermezse bu ret de iptal davasına konu olur (İYUK m. 10/2). Danıştay 10. Dairesinin onadığı bir dosyada idare, yurda giriş yasağının kaldırılması talebini reddederken yabancıya meşruhatlı vize isteyebileceğini bildirmişti; idare mahkemesi ret işlemini iptal etti, Danıştay da bu kararı onadı (E.2016/3743, K.2021/4455, 30.9.2021).

Meşruhatlı vize: yasak dururken Türkiye'ye girmek

Hakkında giriş yasağı bulunan yabancıya vize verilmez (YUKK m. 15/1-b). Kanun bunun istisnasını da koyar: bu durumda olmasına rağmen vize verilmesinde yarar görülen kişiye Bakanın onayıyla vize verilebilir (m. 15/2). Uygulamada bu vizeye meşruhatlı ya da istizanlı vize denir. Taşkent Büyükelçiliğinin 3.11.2025 tarihli bilgi notu, giriş yasağı bulunanların başvurusunun Türkiye'deki makamlarca değerlendirildiğini ve uygun görülürse “özel meşruhatlı (istizan) vize” verildiğini yazıyor. Vizeye gelme amacınıza uygun belgelerle başvurursunuz: aile ziyareti, çalışma, öğrenim, tedavi.

Meşruhatlı vize size girişi açar; yasak kaydı yerinde kaldıkça ikamet izni alamazsınız. Kanun, hakkında geçerli giriş yasağı kararı bulunan yabancıya kısa dönem ikamet izni verilmeyeceğini, verilmişse iptal edileceğini söyler (YUKK m. 33/1-ç); Yönetmelik aynı kuralı aile ve öğrenci ikamet izni için de koyar (m. 33/1-c, 39). Nodira Mustafayeva dosyasında Türk vatandaşıyla evli başvurucunun aile ikamet izni Ç-141 kaydı nedeniyle yenilenmemiş, insani ikamet izni talebi de Bakanlık onayı çıkmadığı için reddedilmişti; Anayasa Mahkemesi ihlal bulmadı ve başvurucunun kaydın kendisine dava açtığına dair belge sunmadığını not etti (Nodira Mustafayeva, B. No: 2020/6545, 7.3.2024, §§ 6-8, 35-36).

Türkiye'de kalmak istiyorsanız vizeyle birlikte yasağın kaldırılmasını da isteyin. Danıştay 10. Dairesinin incelediği bir dosyada, Türkiye'de annesinin yanında yaşayan Moldovalı davacı hakkında “haklarında adli işlem yapılan yabancılar” anlamındaki Ç-114 koduyla bir yıllık yasak konmuştu. Davacı aile birleşimi amaçlı özel meşruhatlı vizeyle geldi, iki gün sonra yasak kaldırıldı ve kendisine aile ikamet izni verildi. İki yıl sonra valilik aynı eski kayda dayanıp kısa dönem ikamet iznini reddedince Danıştay, kaldırılmış bir yasağın ret sebebi olamayacağına karar verdi (E.2016/938, K.2021/4947, 20.10.2021). Kaldırma kararının bir örneğini isteyin ve saklayın.

Türk vatandaşıyla evlilik, çocuk ve aile bağları

Türk vatandaşıyla evlilik, kaldırma başvurusunda ve davada ağırlığı en fazla olan olgudur. Kaydı silen ise Başkanlığın kaldırma kararı ya da mahkemenin iptal kararıdır. Türkiye'de mevcut bir aile hayatınız varsa Anayasa Mahkemesi giriş yasağını bu hayata müdahale sayar ve iki şey arar: idare, kişinin millî güvenliği tehlikeye atacak faaliyette bulunduğuna dair yeterli ve ciddi bilgiyi mahkemeye sunmalı; mahkeme de bu bilgiyi tartışıp kamu yararıyla aile hayatını dengelemelidir (A.G. §§ 53-54; Hasan Elhalil § 15).

Hasan Elhalil 2014'ten beri Türkiye'de yaşayan, Türk vatandaşıyla evli ve bir çocuk babası Suriyeli bir öğrenciydi. Terör örgütüyle irtibatlı bir telefon hattı kullandığı şüphesiyle sınır dışı edilmiş, hakkında Ç-141 kodlu yasak konmuştu; soruşturma sonradan takipsizlikle bitti. Ankara 1. İdare Mahkemesi aile hayatını hiç tartışmadan davayı reddetti. Anayasa Mahkemesi aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğine ve yeniden yargılama yapılmasına karar verdi (§§ 2-5, 17-19, 22). Bilal Padali Chasanoglou dosyasında başvurucu Türk vatandaşı nişanlısıyla yasak konduktan sonra evlenmişti; Anayasa Mahkemesi dava açıldığı tarihte mevcut bir aile hayatı bulunduğunu kabul etti ve bölge idare mahkemesinin MİT yazısındaki şüpheyi tartışmadan yasağı onaylamasını ihlal saydı; iki üye karşı oy kullandı (§§ 13, 17-19). Nargiza Gulamova'nın G-82 kaydı Anayasa Mahkemesi karar vermeden önce kaldırılmıştı; Mahkeme yine de o tarihe kadar yaşanan mağduriyeti inceledi, ihlal buldu ve 18.000 TL manevi tazminata hükmetti (§§ 3, 16, 32).

Aile bağını belgeleyemeyen başvurular sonuç vermedi. Ailesini Türkiye'de bırakıp Almanya'daki işine dönen mavi kartlı başvurucunun Türkiye'de sürekli bir aile hayatı bulunmadığı sonucuna varıldı (Selçuk Karakaya, B. No: 2018/29245, 22.2.2022, §§ 33-34). Eşi ve üç çocuğuyla Türkiye'de yaşayan Kırgız öğretmenin başvurusu ise ailenin Kırgızistan'da ya da başka bir ülkede birlikte yaşamasının önünde ciddi bir engel olduğunu göstermediği, eşle çocukların Türk vatandaşı olup olmadığını da açıklamadığı için açıkça dayanaktan yoksun bulundu (Lobarkhan Madolova, B. No: 2021/39006, 31.10.2024, § 13). Bu kararlardan çıkan belge listesi şudur: evlilik ve nüfus kayıtları, çocukların doğum ve okul belgeleri, birlikte yaşadığınızı gösteren adres kaydı, Türkiye'de geçirdiğiniz süre ve eski ikamet izinleriniz, iş ve gelir belgeleri, ailenizin sizin ülkenizde yaşayamamasının nedenleri.

Doğumla Türk vatandaşı olup izin alarak vatandaşlıktan çıkan mavi kartlılara da giriş yasağı konabiliyor; öğretide bu kişilerin özel statüsüne rağmen YUKK m. 9 uyarınca yasaklanabileceği kabul ediliyor (Güner, 2024, s. 1607-1608). Musa Polat dosyasında Almanya'da yaşayan mavi kartlı başvurucu dayısının cenazesine gelirken havalimanından geri çevrildi; Anayasa Mahkemesi anne babası ve kardeşleri Türkiye'de yaşayan başvurucunun bağlarının ve sosyal medya profiline dayanan istihbari bilginin doğruluğunun tartışılmadığını belirterek ihlal buldu (B. No: 2021/2290, 27.11.2024, §§ 2-3, 19-21).

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ülkede yerleşik yabancının ülkeden çıkarılmasında suçun ağırlığına, kalış süresine, aile durumuna, çocukların yaşına ve yüksek yararına, eşin gidilecek ülkede karşılaşacağı güçlüklere ve kişinin iki ülkeyle bağlarının sağlamlığına bakar (Üner/Hollanda [BD], no. 46410/99, 18.10.2006, §§ 57-58). Yasağın süresi de bu tartıda yer alır: Mahkeme on yılla sınırlı bir yasağı ölçülülük lehine saydı (Üner § 65; Maslov/Avusturya [BD], no. 1638/03, 23.6.2008, § 98), dört çocuğu olan bir babaya konan süresiz yasağı ise aile hayatına saygı hakkının ihlali buldu (Keles/Almanya, no. 32231/02, 27.10.2005, §§ 65-66). Yasağınız süresiz görünüyorsa ya da en uzun süreyle konmuşsa bu kararları dilekçenizde anın. Anayasa Mahkemesinin bu alandaki kararlarının tamamı aile hayatı: sınır dışı ve giriş yasağı sayfasında.

İptal davası: 60 gün, yetkili mahkeme, yürütmeyi durdurma

Giriş yasağı da yasağı kaldırma talebinin reddi de idari işlemdir; ikisine karşı idare mahkemesinde iptal davası açılır. Dava süresi 60 gündür ve yazılı bildirimin yapıldığı günü izleyen günden başlar (İYUK m. 7). Sınır dışı etme kararına karşı 7 günlük dava süresini ve kararın kesinliğini düzenleyen YUKK m. 53/3 giriş yasağı davasına uygulanmaz. Danıştay 10. Dairesi, vize ihlali ücreti ödenmediği için konan giriş yasağının sınır dışı işlemi olmadığını ve bu fıkranın o davada uygulanamayacağını belirtti (E.2016/1185, K.2021/4942, 20.10.2021). Elinizde hem sınır dışı hem giriş yasağı kararı varsa iki ayrı süre işler; sınır dışı kararının davasını sınır dışı etme kararına itiraz yazısında anlattık.

Kodu sınırda ya da bir başvuru sırasında sözlü olarak öğrendiyseniz elinizde süreyi başlatan yazılı bir bildirim olmayabilir. Anayasa, idarenin işlemlerinde ilgililerin hangi kanun yollarına ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmesini ister (m. 40/2); YUKK da giriş yasağının tebliğini ve tebligatta itiraz yollarının yazılmasını şart koşar (m. 10). Danıştay 10. Dairesi ilk derece mahkemesi olarak baktığı bir davada, uluslararası koruma başvurusunu geri çekip ülkeden çıkan, sonra Türkiye'ye yeniden gelip ikamet izni isteyen Iraklı bir aileye konan, ama kendilerine tebliğ edilmeyen O-100 kodlu yasakta süreyi, ailenin ikamet izni randevusunda yasaktan haberdar olduğu günden başlattı ve o günden itibaren 60 gün içinde açılan davayı süresinde saydı (E.2018/2011, K.2023/4050, 22.6.2023). Kodu öğrendiğiniz günü belgeleyin (randevu kâğıdı, sınır kapısında verilen yazı, konsolosluğun cevabı) ve o günden itibaren 60 gün içinde ya davayı açın ya da Göç İdaresi Başkanlığına yazılı başvurup işlemin tebliğini ve kaldırılmasını isteyin. Bu başvuru işlemeye başlamış dava süresini durdurur; 30 gün içinde cevap gelmezse istek reddedilmiş sayılır ve süre kaldığı yerden işler (İYUK m. 11).

Aynı kararda Daire yasağın esasını da inceledi. Kanun valiliğe resen giriş yasağı koyma yetkisini yalnız sınır dışı ettiği yabancı için verir (YUKK m. 9/2); başka bir yabancının girişini kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı gerekçesiyle Başkanlık yasaklar (m. 9/1). Iraklı aile hakkında sınır dışı kararı yoktu ve dosyada m. 9'da sayılan bir tespit de bulunmuyordu; Daire, Konya Valiliğinin yalnız otuz gün içinde ikamet izni başvurusu yapılmadığı gerekçesiyle koyduğu yasağı kanunda sayılmayan bir sebebe dayandığı için iptal etti. Yasak dava sürerken süresi dolduğu için kaldırılmıştı; Daire bu yüzden davayı konusuz saymadı. Yasağınızın hangi makamca ve hangi bentle konduğunu bu nedenle mutlaka öğrenin: işlemi kanunun yetki vermediği bir makam yaptıysa ya da işlem kanunda sayılmayan bir sebebe dayanıyorsa mahkeme işlemi bu yüzden iptal eder.

Yetkili mahkeme, işlemi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir (İYUK m. 32). Anayasa Mahkemesi kararlarına yansıyan giriş yasağı davaları Ankara 1. İdare Mahkemesinde görüldü (A.G. § 15; Hasan Elhalil § 5; Musa Polat § 4; Gulamova § 7). Lorenzo Bianchi dosyasında İstanbul 1. İdare Mahkemesi, işlem Emniyet Genel Müdürlüğünce yapıldığı için yetkisizlik kararı verdi ve dava Ankara'da sürdü (§§ 3-4). Yasağı sınır dışı kararıyla birlikte bir valilik koyduysa işlemi yapan valiliğin bulunduğu yer esas alınır; tebligattaki makamın adına bakın.

Dava açmak yasağı durdurmaz (İYUK m. 27/1). Dava sürerken Türkiye'ye girebilmek için dilekçede yürütmenin durdurulmasını isteyin. Mahkeme işlemin açıkça hukuka aykırı olduğunu ve uygulanırsa telafisi güç ya da imkânsız zarar doğacağını birlikte görürse yürütmeyi durdurur (m. 27/2); talebin reddine karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde bir kez bölge idare mahkemesine itiraz edebilirsiniz (m. 27/7). Telafisi güç zararı belgeler gösterir: ayrı kalan eş ve çocuklar, bakıma muhtaç bir anne ya da baba, yarım kalan tedavi, kaybedilen iş, katılınamayan bir cenaze.

Kanunda giriş yasağı davası için bir karar süresi yoktur; 15 günlük karar süresi yalnız sınır dışı kararına karşı açılan davaya aittir (YUKK m. 53/3). Anayasa Mahkemesi kararlarına yansıyan dosyalarda ilk derece ve istinaf aşaması birlikte bir ile bir buçuk yıl arasında sürdü: A.A.A. dosyasında dava 23.10.2017'de açıldı, bölge idare mahkemesi 15.11.2018'de karar verdi (A.A.A., B. No: 2018/36516, 15.3.2022, §§ 8, 12); Bilal Padali Chasanoglou dosyasında dava 25.7.2019'da açıldı, istinaf kararı 28.1.2021'de verildi (§§ 3-4). Bu birkaç dosyadan çıkan bir örnektir; süre mahkemenin iş yüküne göre değişir.

Mahkeme neye bakar? Gizli bilgi ve isim benzerliği

Güvenlik kaynaklı kodlarda idare istihbari bilgiye dayanır ve belgeyi gizli tutar. Anayasa Mahkemesi bu durumda idareden ceza davası ya da mahkûmiyet beklemez; ama kişinin millî güvenlik için tehlike oluşturduğunu soyut biçimde ileri sürmesini de yeterli görmez. İdare yeterli ve ciddi bilgiyi mahkemeye sunmalı, mahkeme de hangi beyanı neden kabul ettiğini gerekçesinde göstermelidir (A.G. §§ 53-54). Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de millî güvenlik söz konusu olduğunda bile kararın gerekçesini ve delillerini inceleyebilen bağımsız bir merci önünde çekişmeli bir inceleme ister; kişi idarenin “millî güvenlik” iddiasına itiraz edebilmelidir (Al-Nashif/Bulgaristan, no. 50963/99, 20.6.2002, §§ 123-124).

Bu ölçü, mahkemenin araştırma yapmasıyla somutlaşıyor. Gulamova dosyasında idare mahkemesi, kapatılan bir okulda çalıştığı kaydına dayanan G-82 kodu için Sosyal Güvenlik Kurumuna yazı yazdı; gelen cevap başvurucunun orada çalıştığının tespit edilemediğiydi (§§ 8-9). A.A.A. dosyasında başvurucu isim benzerliği ileri sürdü; mahkeme Emniyetten kaydın dayanağını istedi, istihbari bilginin farklı yazılmış bir isim hakkında olduğunu görüp yasağı iptal etti (§§ 8-10). Bilal Padali Chasanoglou dosyasında idare mahkemesi MİT'in gizli yazısını inceledi ve somut bir tespit bulamadı (§ 3). Üç dosyada da bölge idare mahkemesi bu kararları kaldırıp davayı reddetti; Anayasa Mahkemesi üçünde de ihlal buldu, çünkü bölge idare mahkemesi şüpheyi araştırmamış ve aile hayatını tartmamıştı (Gulamova §§ 25-27; A.A.A. §§ 60-62; Bilal Padali Chasanoglou §§ 18-19).

Dava dilekçesinde bu kararlardan çıkan talepleri açıkça yazın: idarenin dayandığı yazının dosyaya getirilmesi ya da mahkemece incelenmesi; hakkınızdaki soruşturmanın veya davanın sonucunun ilgili makamdan sorulması; isim benzerliği varsa kimlik ve pasaport numaralarının karşılaştırılması. Aile bağlarınıza ilişkin belgeleri de dilekçeye ekleyin ve mahkemeden bu bağların kararda tartılmasını isteyin.

İstinaf, kesinlik, Anayasa Mahkemesi ve tazminat

İdare mahkemesinin kararına karşı tebliğden itibaren 30 gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf başvurusu yapılır (İYUK m. 45/1). Giriş yasağı davaları Danıştayda temyiz edilebilecek davalar arasında sayılmadığından bölge idare mahkemesinin kararı kesindir (m. 45/6, 46/1). 7589 sayılı Kanun 31.7.2026'da İYUK m. 46'ya, bölge idare mahkemesinin ilk derece kararını kaldırıp yeniden verdiği kararlara karşı Danıştay yolunu açan bir fıkra ekledi; ancak 6458 sayılı Kanunun uygulanmasından doğan davaları bu imkânın dışında bıraktı (m. 46/2-d). Yukarıdaki örneklerdeki gibi idare mahkemesi yasağı iptal etse ve bölge idare mahkemesi bu kararı kaldırıp davayı reddetse de son yargı aşaması istinaftır.

Kesin karara karşı başvuru yollarının tüketildiği tarihten itibaren 30 gün içinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılır (6216 sayılı Kanun m. 47/5). G-87 kodunun iptali için açtığı dava reddedilen bir başvurucunun vekili, kesin kararı içeren elektronik tebligatı 15.10.2021'de açmış, başvuru 16.11.2021'de yapılmıştı; Anayasa Mahkemesi başvuruyu süre aşımından kabul edilemez buldu (Sabah Noori Hammood Albeyati, B. No: 2021/52406, 17.2.2026, § 2). Sürenin hangi günden sayıldığını AYM başvuru süresi ne zaman başlar yazısında anlattık.

Bu kararlarda Anayasa Mahkemesinin hükmettiği giderim yeniden yargılamaydı: karar Ankara 1. İdare Mahkemesine gönderilir ve mahkeme ihlal kararındaki ilkelere uygun yeni bir karar verir (Hasan Elhalil § 22; Bilal Padali Chasanoglou § 22). Türkiye'yle güçlü bir kişisel ya da ailevi bağ gösteremeyen başvurucunun şikâyeti ise Anayasa Mahkemesinin inceleyebildiği haklar dışında kalır: Türkiye'ye turistik gezi için gelen gazetecinin seyahat hürriyeti ve adil yargılanma şikâyetleri konu bakımından yetkisizlikten kabul edilemez bulundu (Lorenzo Bianchi §§ 9-14).

Yasak iptal edildiyse uğradığınız zararı tam yargı davasıyla isteyebilirsiniz; bu dava iptal davasında verilen kararın, kanun yoluna gidildiyse kanun yolunda verilen kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde açılır (İYUK m. 12). Anayasa Mahkemesi, iptal edilen giriş yasağı yüzünden annesinin cenazesine katılamayan mavi kartlının tazminat davasının “hizmet kusuru yok” gerekçesiyle reddini ve eşinden bir buçuk yıl ayrı kalan yabancıya ilk derece mahkemesinin verdiği 25.000 TL manevi tazminatın istinafta kaldırılmasını etkili başvuru hakkının ihlali saydı (Deniz Bayraktar, B. No: 2022/20938, 13.5.2025, §§ 15-16; Tekdemir §§ 4-6, 19-20). Anayasa Mahkemesinin sınır dışı etme ve giriş yasağına ilişkin bütün kararları sınır dışı etme ve idari gözetim sayfasında; geri gönderme merkezinde tutulduysanız idari gözetim yazısına, ikamet izniniz de reddedildiyse ikamet izni reddi ve iptal davası yazısına bakın.