İş kazasında işçi öldüyse Cumhuriyet savcısı şikâyet beklemeden taksirle öldürme suçundan soruşturma başlatır. Ceza iki yıldan altı yıla kadar hapistir; birden fazla kişi öldüyse ya da ölümle birlikte yaralanan da varsa iki yıldan on beş yıla kadar hapis öngörülür (Türk Ceza Kanunu m. 85). Kazada kusuru bulunan herkes yargılanabilir: işveren ya da işi onun adına yöneten kişi, şantiye şefi, iş güvenliği uzmanı, ustabaşı, alt işveren. Her biri kendi kusurundan sorumludur ve cezası kusuruna göre belirlenir (m. 22/4-5). Savcı ve mahkeme kusur için bilirkişi raporu alır; kusur hakkında son sözü hâkim söyler. İşçi ölmeyip yaralandıysa suç taksirle yaralamadır, kural olarak altı ay içinde şikâyet gerekir ve dosya uzlaştırmaya gider (m. 89, 73; Ceza Muhakemesi Kanunu m. 253).

Aile savcılıkta müşteki olarak ifade verir, delillerin korunmasını yazılı olarak ister ve dava açılınca katılan olur. Savcı kovuşturmaya yer olmadığına karar verirse aile kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz eder (CMK m. 173/1). Ölümde dava zamanaşımı en az on beş yıldır. Kesin karardan sonra aile otuz gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Anayasa Mahkemesinin 11.11.2026'ya kadar yayımladığı kararlardan tam metnini taradığımız 16.204 karar içinde iş kazasında ya da işyerindeki bir patlamada ölüm veya yaralanmanın ceza soruşturmasını ve yargılamasını konu alan 31 karar bulduk; Mahkeme bunların 7'sinde yaşam hakkının ihlal edildiğine karar verdi.

Kim yargılanır?

Savcı ve mahkeme, kazayı önleyebilecek önlemi almakla yükümlü olan ve bu önlemi almayan kişiyi arar. Yükümlülüğün kaynağı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'dur. İşveren mesleki riskleri önlemek için her türlü tedbiri alır, alınan tedbirlere uyulup uyulmadığını denetler ve risk değerlendirmesi yapar ya da yaptırır. Çalışana görev verirken sağlık ve güvenlik yönünden işe uygunluğunu gözetir; yeterli bilgi ve talimat verilmeyen çalışanın hayati tehlike bulunan yerlere girmemesi için önlem alır (6331 sayılı Kanun m. 4/1). Dışarıdan uzman ya da kuruluştan hizmet alınması işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz; çalışanların kendi yükümlülükleri de işverenin sorumluluğunu etkilemez (m. 4/2-3).

İşveren bir şirketse savcı, işi fiilen yöneten ve önlem kararını verebilecek kişileri arar. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, bir çimento fabrikasında tamir sırasında fırının tavanından düşen tuğlaların bir mühendis ve bir işçinin ölümüne yol açtığı olayda, işe başlanmadan önce sahayı gezip çalışma yöntemini ve çalışacak personeli bizzat belirleyen genel müdürü sorumlu tuttu. Genel müdür daha yavaş ama daha güvenli olan söküm yöntemi yerine tehlikeli yöntemi seçmiş, fırın soğumadan ve içerisi aydınlatılmadan çalışılmasına onay vermişti. Kurul, ölenlerin kendi kusurlu davranışlarının genel müdürün hareketi ile ölüm arasındaki nedensellik bağını kesmediğini belirterek Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazını reddetti; bilinçli taksirden verilen 2 yıl 8 ay hapis cezası yerinde kaldı (E.2019/101, K.2024/32, 24.1.2024, oybirliği). Öğretide, işverenin yükümlülüklerini devrettiği işveren vekilinin sorumlu tutulabilmesi için geçerli bir yetki devri yapılmış olması, devralan kişinin önlemleri alacak bilgi ve yetkisinin bulunması ve en azından taksirle hareket etmesi aranıyor (Yıldız, 2023, s. 415-416).

Şantiye şefi ve ustabaşı için de görev tanımı belirleyicidir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, beton dökümü sırasında mikserde ölü bulunan şoförün davasında işverenin mahkûmiyetini onadı, şantiye şefi olarak mahkûm edilen sanık yönünden ise hükmü bozdu. Daireye göre inşaatı üstlenen firma ile beton firması arasındaki sözleşme getirtilmeli, sahada iş sağlığı ve güvenliğinden hangi firmanın sorumlu olduğu ve sanığın kaza günündeki görevi kayıtlarla belirlenmeliydi. Kusur da üç kişilik iş güvenliği uzmanı bilirkişi heyetine sorulmalıydı (E.2025/6021, K.2025/7853, 17.11.2025). Sahada düz işçi olarak bulunduğunu söyleyen ve şantiye şefi gibi bir görevlendirmesi gösterilemeyen sanığın beraatini ise Daire kusuru bulunmadığı gerekçesiyle onadı (E.2025/5049, K.2026/4080, 21.4.2026).

İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi işverene rehberlik eder: işyerindeki eksiklikleri, alınması gereken tedbirleri belirler ve işverene yazılı olarak bildirir; eksikliklerin giderilmesinden işveren sorumludur. Hayati tehlike bulunan hâllerde işveren önlem almazsa durumu Bakanlığa da bildirir (6331 sayılı Kanun m. 8/2). Yargıtay 12. Ceza Dairesi, bir apartmanın mantolama işinde asma iskelenin çökmesiyle işçilerin öldüğü olayda, iskelenin tehlikeleri hakkında şirket yetkilisini bilgilendirmeyen ve risk analizi yapmayan yarı zamanlı iş güvenliği uzmanı ile iskeleyi kuran ustabaşının mahkûmiyetini onadı (E.2026/436, K.2026/3958, 16.4.2026). Öğretide iş güvenliği uzmanının işveren vekili mi yoksa bağımsız danışman mı sayılacağı tartışmalıdır (Yıldız, 2023, s. 420). Savunma bu yüzden uzmanın yazılı bildirimlerini, onaylı deftere yazdığı tespitleri ve görev sözleşmesini dosyaya koyar.

Alt işveren, asıl işveren ve işin bir kısmını sözleşmeyle üstlenen yüklenici kendi yükümlülükleri ölçüsünde yargılanır. Ceza Genel Kurulu, bir belediyeye harç makinesi satan ve sözleşmeyle makinenin indirilmesi ve montajı için gerekli her türlü aracı ve personeli sağlamayı üstlenen firma sahibini, indirme sırasında halatın kopması sonucu bir işçinin ölümünden kusurlu saydı (E.2017/921, K.2023/90, 15.2.2023, bu uyuşmazlıkta oyçokluğu). Buna karşılık bir binanın kalıp ve demir işini belirli bir bedelle götürü olarak üstlenen usta düşüp öldüğünde Kurul, taraflar arasındaki ilişkiyi hizmet sözleşmesinin ücret, bağımlılık ve zaman unsurları bulunmadığı için eser sözleşmesi saydı. Kurul, iş sahibinin iş sağlığı ve güvenliği mevzuatındaki önlemlerden sorumlu tutulamayacağını belirterek beraat kararını yerinde buldu (E.2018/222, K.2023/118, 1.3.2023, oyçokluğu). Mesai bitiminde şantiyeye gitmek için ana yola aniden çıkan ve bir kamyonetin çarptığı işçinin ölümünde de şirket ortaklarının ihmali ile ölüm arasında nedensellik bağı kurulamadı ve beraat yönünde karar verildi (E.2017/541, K.2021/194, 4.5.2021, oybirliği).

İşçinin kendi kusuru, örneğin baret ya da emniyet kemeri takmaması, işverenin kusurunu ortadan kaldırmaz; mahkeme kusurları birlikte tartışır ve her failin cezasını kendi kusuruna göre belirler (TCK m. 22/5). İşverenin ihmali ile ölüm arasında nedensellik bağı kurulamıyorsa, yukarıdaki yol kazasında olduğu gibi, işverene ceza verilmez. Taksirin, bilinçli taksirin ve kusur dağılımının genel kuralları trafik kazası ceza davası yazısında; tazminat davasında kimden ne istenebileceği iş kazası tazminatı yazısında.

Ceza ne kadar: hapis, paraya çevirme, HAGB

Aşağıdaki tablo, kazanın sonucuna göre hangi suçun ve hangi cezanın gündeme geldiğini ve davaya hangi mahkemenin baktığını gösteriyor. Ağır ceza mahkemesi on yıldan fazla hapis gerektiren suçlara bakar ve görevi belirlerken ağırlaştırıcı nedenler hesaba katılmaz (5235 sayılı Kanun m. 12 ve 14). İddianamedeki madde numarasına bakarak beklenecek ceza aralığını buradan görebilirsiniz:

Kazanın sonucuDayanak (TCK)CezaMahkeme
Bir işçinin ölümüm. 85/12 yıldan 6 yıla kadar hapisAsliye ceza
Birden fazla kişinin ölümü ya da ölümle birlikte yaralanmam. 85/22 yıldan 15 yıla kadar hapisAğır ceza
Yaralanmam. 89/14 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasıAsliye ceza
Kemik kırığı, hayati tehlike, organ işlevinin sürekli zayıflaması gibi sonuçlarm. 89/2Birinci fıkradaki ceza yarı oranında artırılırAsliye ceza
Organ işlevinin yitirilmesi, iyileşmesi olanaksız hastalık gibi sonuçlarm. 89/3Birinci fıkradaki ceza bir kat artırılırAsliye ceza
Birden fazla kişinin yaralanmasım. 89/49 aydan 5 yıla kadar hapisAsliye ceza
Sonuç öngörülmüş ama istenmemişse (bilinçli taksir)m. 22/3Ceza üçte birden yarısına kadar artırılırGörevli mahkemeyi değiştirmez

Taksirle yaralamanın cezaları 25 Aralık 2025'te yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanunla yükseldi; bu tarihten önceki kazalarda failin lehine olan eski sınırlar (üç aydan bir yıla, birden fazla yaralıda altı aydan üç yıla kadar) uygulanır (TCK m. 7/2). Hâkim temel cezayı belirlerken failin kusurunun ağırlığına ve meydana gelen zararın büyüklüğüne bakar (m. 61/1); failin geçmişini, pişmanlığını gösteren davranışlarını ve cezanın geleceği üzerindeki etkisini gözeterek altıda bire kadar takdiri indirim yapabilir (m. 62). Taksirli suçlarda uzun süreli hapis cezası da adli para cezasına çevrilebilir; taksirli suçta uzun süreli hapsin de para cezasına çevrilmesine izin veren kural bilinçli taksirde uygulanmaz (m. 50/4). Ceza Genel Kurulu, cezanın miktarına bakılarak “bir daha suç işlemeyeceği yönünde olumlu kanaat getirilmediğinden” denilip hapsin paraya çevrilmemesini kanuna aykırı ve yetersiz bir gerekçe saydı; mahkeme sanığın kişiliğini, sosyal ve ekonomik durumunu ve pişmanlığını gerekçesinde tartışmalıdır (E.2017/921, K.2023/90, oybirliği).

Ölümle biten bir dosyada hapis cezasının paraya çevrilmesi aileleri en çok şaşırtan sonuçlardandır. Okuduğumuz ölümlü dosyaların en az sekizinde böyle oldu; bu dosyalarda bilinçli taksir uygulanmamıştı. Bir inşaat işçisinin düşerek ölümünde yükleniciye verilen 2 yıl 6 ay hapis 27.300 TL adli para cezasına çevrildi (Yıldız Cingöz, B. No: 2019/16011, § 22). Asansör boşluğuna düşen işçinin ölümünde alt işverene 31.850 TL adli para cezası verildi (Hacer Tombuloğlu ve Mürsel Tombuloğlu, B. No: 2022/32475, § 9). Asma iskelenin çöktüğü olayda iki sanığın cezası 15.200'er TL adli para cezasına çevrildi (12. Ceza Dairesi, E.2026/436). Bir gübre fabrikasındaki patlamada dört sanığa verilen 2 yıl 6 ay hapis cezalarını bölge adliye mahkemesi 18.200'er TL adli para cezasına çevirdi ve 24 aylık taksite böldü (Abdullah Çavdar ve diğerleri, B. No: 2021/30375, § 12). Hükmolunan hapis iki yıl veya daha az ise mahkeme cezayı erteleyebilir (TCK m. 51/1).

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) için cezanın iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası olması gerekir. Sanık daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamalı, mahkeme yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varmalı ve suçla verilen zarar aynen iade, eski hâle getirme ya da tazmin yoluyla tamamen giderilmelidir. Zarar derhal giderilemiyorsa denetim süresince aylık taksitlerle ödenmesi koşuluyla da HAGB verilebilir. Denetim süresi beş yıldır (CMK m. 231/5, 6, 8 ve 9, 7589 sayılı Kanunla değişik). 1.6.2024'ten beri (7589 ile yeniden yazılan hâliyle de) HAGB'ye karşı yol istinaftır; bu tarihten önce verilen HAGB kararlarında itiraz yolu uygulanır (CMK m. 231/12; geçici m. 6/2-a ve b). Kurumun ayrıntısı HAGB nedir, paraya çevirmenin koşulları hapis cezasını paraya çevirme yazısında. Mahkûmiyet meslek veya sanatın gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılıktan doğuyorsa mahkeme üç aydan üç yıla kadar o meslek veya sanatın yasaklanmasına da karar verebilir (TCK m. 53/6); ölüm ya da maluliyetle sonuçlanan kazada ihmali tespit edilen iş güvenliği uzmanının ve işyeri hekiminin yetki belgesi ayrıca askıya alınır (6331 sayılı Kanun m. 8/4).

Bilinçli taksir ile olası kast arasındaki çizgi cezayı kökten değiştirir. Ceza Genel Kurulu, bir kömür ocağında daimi nezaretçinin heyelan tehlikesi bulunduğunu söylemesine ve ocağın daha önce aynı risk yüzünden durdurulmuş olmasına rağmen işçilere su motorlarını taşımak için gölete inme talimatı veren yöneticinin ölümü öngördüğünü kabul etti. Ancak bu işin ocakta sürekli yapılan bir iş olması ve yöneticinin işçiyi kurtarmak için kendisinin de suya atlaması karşısında ölümü kabullendiğini söylemedi; olası kastla öldürmeden verilen 16 yıl 8 ay hapis cezasını bilinçli taksir gerekçesiyle bozdu (E.2024/407, K.2024/413, 18.12.2024, oyçokluğu). Davaya katılan aile de bilinçli taksirin uygulanmasını kanun yoluyla isteyebilir: 12. Ceza Dairesi, vinçli kamyonetin okul duvarını yıkması sonucu iki öğrencinin öldüğü olayda, katılanların temyizi üzerine, kamyoneti gözcü ve yardımcı eleman olmadan kiraya veren şirket yetkilisi ile manevrayı yardımcı olmadan yapan sürücü hakkında bilinçli taksir artırımı yapılmamasını bozma nedeni saydı (E.2025/5049, K.2026/4080). Öğretide Yargıtay'ın, yasak işlerde çalıştırılan çocuk işçilerin öldüğü olaylarda ve denetim raporlarındaki uyarılara rağmen önlem alınmadan çalışmaya devam edilen hâllerde bilinçli taksiri kabul etme eğiliminde olduğu tespit ediliyor (Kovancı, 2018, s. 292-293). Aile bu yüzden önceki müfettiş raporlarını, uyarı yazılarını ve aynı işyerindeki önceki kazaları mahkemeye sunar.

Şikâyet ve uzlaştırma

Taksirle öldürmede savcı kazayı öğrenince şikâyet beklemeden soruşturur; ailenin “şikâyetçi değilim” demesi davayı düşürmez. Taksirle yaralama ise şikâyete bağlıdır: yaralanan işçi fiili ve faili öğrendiği günden itibaren altı ay içinde şikâyet etmezse soruşturma yapılamaz (TCK m. 89/5, 73/1-2). Kemik kırığı gibi basit yaralamayı aşan sonuçlarda suç bilinçli taksirle işlendiyse şikâyet aranmaz (m. 89/5). Şikâyetten vazgeçme şikâyete bağlı dosyayı düşürür; vazgeçerken tazminat hakkından da vazgeçtiğini ayrıca açıklayan kişi hukuk mahkemesinde dava açamaz (m. 73/4 ve 73/7). Sürenin ayrıntısı şikâyet süresi yazısında.

Taksirle yaralama, şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın uzlaştırma kapsamındadır (CMK m. 253/1-b-2). Taksirle öldürme bu listede yoktur; işçi öldüyse ya da ölümle birlikte başka bir kişi yaralandıysa (TCK m. 85/2) uzlaştırma yapılmaz. Uzlaştırmacı teklif yaptığında taraf yedi gün içinde kararını bildirmezse teklifi reddetmiş sayılır; birden fazla kişinin yaralandığı kazada uzlaştırma için bütün mağdurların kabulü gerekir (CMK m. 253/4 ve 7). Uzlaşma sağlanırsa, uzlaşma anında tespit edilemeyen ya da sonradan ortaya çıkan zararlar dışında aynı suç nedeniyle tazminat davası açılamaz, açılmış dava da feragat edilmiş sayılır (m. 253/19). Yaralanan işçi bu yüzden teklifi, tedavi giderlerini, çalışamadığı dönemin kaybını ve kalıcı iş göremezlik ihtimalini hesaba katarak değerlendirir. Uzlaşmanın işleyişi uzlaştırma nedir yazısında.

Kazadan sonra soruşturma: deliller ve kusur raporu

Savcı olay yerini inceletir, ölü muayenesi ve otopsi yaptırır, olayı gören işçileri dinler ve kusur için bilirkişi atar. İşveren kazayı üç iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirmek zorundadır (6331 sayılı Kanun m. 14/2-a); iş müfettişlerinin kazadan sonra düzenlediği rapor da ceza dosyasına girer ve kusur tartışmasında delil olarak kullanılır. Aile ilk günlerde kaybolabilecek delillerin toplanmasını savcılıktan yazılı dilekçeyle ister. Bunların başında olay yerini gören kameraların kayıtları ve kazaya yol açan makine, iskele ya da halatın muhafazası gelir. İşverenin elindeki belgeler de istenir: risk değerlendirmesi, işçiye verilen iş güvenliği eğitiminin kayıtları, kişisel koruyucu donanım teslim tutanakları, iş güvenliği uzmanının onaylı deftere yazdığı tespitler ve işe giriş bildirgesi. İşçi hastaneye kaldırıldıysa 112 çağrı kaydı ve hastaneye giriş saati de istenir. Kamera kayıtlarının nasıl isteneceği kamera kaydı delil olur mu yazısında.

Saatlerin bu kadar önemli olmasının nedenini Anayasa Mahkemesinin bir kararı gösteriyor. Kayseri'de bir inşaatta yüksekten düşen beton kalıp işçisi, ambulansın birkaç dakikada geldiği ve hastanenin yüz-iki yüz metre ötede olduğu anlatılmasına rağmen hastaneye kazadan yaklaşık bir saat sonra, 17.02'de ulaştırılmıştı; eşinin istinafta sunduğu belgeye göre sosyal güvenlik kaydı ise aynı gün 16.57'de yapılmıştı. Başvurucu soruşturmanın başından itibaren eşinin hastaneye geç götürüldüğünü söyledi, istinafta da sevkin sigorta kaydı için bilerek geciktirildiğini ileri sürdü. Mahkeme, savcılığın ve mahkemelerin ambulans çağrı saatini, sigorta kaydını ve tanıkların söylediği 16.00 ile tutanaktaki 16.30 arasındaki çelişkiyi araştırmadığını belirterek yaşam hakkının usul boyutunun ihlal edildiğine ve yeniden yargılamaya karar verdi (Yıldız Cingöz, B. No: 2019/16011, 19.1.2022, §§ 48-51, 58).

Kusur raporu dosyanın merkezindedir. Ceza Genel Kurulu, TCK'nın 22. maddesinin gerekçesine dayanarak bilirkişinin incelemesinin işin tekniğiyle sınırlı olduğunu, kusurluluğun takdirinin hâkime ait olduğunu hatırlattı. Raporlarda işverenlerin de asli kusurlu gösterildiği bir alçı fabrikası kazasında yalnız bölüm sorumlusunu yargılayan mahkemenin kararını, şirketin işleyişi ve görev dağılımı belirlenmeden ve bağlantılı sorumlular birlikte yargılanmadan hüküm kurulduğu için bozdu (E.2017/834, K.2020/153, 5.3.2020, oybirliği). Sanığa kusur yükleyen raporlar mahkemeyi bağlamaz; olay, raporun aksini gösteriyorsa beraat kararı verilir (E.2017/541, K.2021/194). Rapora itiraz edenin işi, raporun hangi belgeye dayanmadığını ve hangi görev dağılımını hesaba katmadığını somut olarak göstermektir; 12. Ceza Dairesi rapor başka bir kişiye kusur yüklüyorsa onun hakkında suç duyurusunda bulunulmasını ve açılacak davanın birleştirilmesini istiyor (E.2025/6021, K.2025/7853). İtiraz dilekçesinin yazımı bilirkişi raporuna itiraz yazısında.

Takipsizlik ve kamu görevlileri için soruşturma izni

Savcı yeterli şüphe bulunmadığı kanısına varırsa kovuşturmaya yer olmadığına karar verir ve kararı suçtan zarar görene bildirir (CMK m. 172/1). Aile kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde, kamu davasının açılmasını gerektiren olayları ve delilleri göstererek sulh ceza hâkimliğine itiraz eder (m. 173/1-2). Savcı bazı şüpheliler hakkında takipsizlik verip diğerleri hakkında dava açtıysa Anayasa Mahkemesine hemen gitmek erkendir. Mahkemeye göre süren davada takipsizlik verilen kişilerin de sorumluluğu ortaya çıkarsa onlar hakkında dava açılması her zaman mümkündür; soruşturmanın etkili olup olmadığına olay bütün yönleriyle aydınlandıktan sonra bakılır (Gülcan Keleş ve diğerleri, B. No: 2014/797, 22.3.2017, §§ 30-33). İtiraz dilekçesi ve süre hesabı takipsizlik kararı yazısında.

Kazada iş müfettişlerinin, maden denetim görevlilerinin ya da belediyenin imar ve ruhsat görevlilerinin ihmali de iddia ediliyorsa bu kamu görevlileri hakkında soruşturma yapılması idarenin iznine bağlıdır. İzin verilmezse savcılık ya da şikâyetçi kararın tebliğinden itibaren on gün içinde itiraz eder (4483 sayılı Kanun m. 9). Anayasa Mahkemesinin bu dosyalarda bulduğu yedi ihlalin beşi izin verilmemesine ilişkin. Mahkemeye göre izin incelemesi yalnız ceza soruşturmasını gerekli kılan bir durumun olup olmadığını tespite yöneliktir; kamu görevlisinin eylemi ile ölüm arasında ceza hukuku anlamında illiyet bağı bulunup bulunmadığını belirleyecek makam soruşturma makamlarıdır (Abdülkadir Yılmaz ve diğerleri (4), B. No: 2021/52171, 12.3.2026, §§ 68, 72). Soma maden faciasına ilişkin bu kararda Mahkeme, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı görevlileri için izin verilmemesini yaşam hakkının ihlali saydı ve başvuruculara 220.000 TL manevi tazminata hükmetti (§ 78). Aynı sonuca bir başka maden kazasında (Naziker Onbaşı ve diğerleri, B. No: 2014/18224, 9.5.2018, §§ 76-79), tabela tamiri sırasında yüksek gerilim hattından akım atlamasıyla 16 yaşında bir büro işçisinin öldüğü olayda belediye görevlileri için (Erdinç Eroğlu ve diğerleri, B. No: 2018/24157, 14.9.2021, §§ 8-9, 62-63) ve batan bir gemiye giden can kurtarma botunun batmasıyla personelin öldüğü olayda (Derya Özben ve diğerleri, B. No: 2018/9516, 21.9.2023, §§ 75-78) ulaştı. İzin verilmemesi her dosyada ihlal sayılmıyor. Ankara'daki iki işyerinde aynı gün meydana gelen patlamalarda tüplere lisanssız doğal gaz dolumu yapılmıştı. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu görevlilerinin bu tehlikeden haberdar olduğunu ya da tehlikenin onlar için öngörülebilir olduğunu gösteren bir veri yoktu; firma yetkilileri hakkındaki ceza davası ve tam yargı davası da sürüyordu. Mahkeme şikâyetin bu kısmını açıkça dayanaktan yoksun buldu (Abdulkadir Şimşek ve diğerleri, B. No: 2014/11868, 12.6.2018, §§ 101-104). İzin sisteminin ayrıntısı soruşturma izni yazısında.

Dava, katılma, istinaf ve temyiz

İddianame kabul edilince işçinin yakınları, ilk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduklarını bildirerek davaya katılabilir (CMK m. 237/1); katılma dilekçeyle ya da duruşmada sözlü olarak istenir (m. 238/1). Katılan duruşmalara çağrılır ve tanık dinletilmesini ister (m. 234/1-b). Davaya katılmamış olsa da katılan sıfatını alabilecek aile hükme karşı istinaf ve temyize başvurabilir (m. 260/1). Delil isteme ve duruşmada söz hakkı için yine de davaya baştan katılmak gerekir. Ayrıntı ceza davasına katılma yazısında.

İstinaf ve temyiz süresi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK m. 273/1 ve 291/1). Bölge adliye mahkemesinin bazı kararları kesindir. İlk derece mahkemesinin verdiği beş yıl veya daha az hapis cezasını onaylayan ya da artırmayan kararlar, hapisten çevrilen adli para cezasına ilişkin kararlar ve üst sınırı on yıl veya daha az olan suçlardan verilen beraati onaylayan kararlar temyiz edilemez (m. 286/2-a, b, c ve g). Taksirle öldürmenin birinci fıkrasında üst sınır altı yıl olduğu için beraatin onanması kesindir; ikinci fıkrada üst sınır on beş yıl olduğu için temyiz açıktır. Anayasa Mahkemesine göre Yargıtay, kanunen kesin olan bölge adliye mahkemesi kararlarında da suç vasfında hata yapıldığı iddiasını temyizde inceliyor; bu yüzden olası kast ya da bilinçli taksir iddiasıyla temyize giden ailenin, Anayasa Mahkemesine başvurmadan önce Yargıtay'ın kararını beklemesi gerekir (Abdullah Çavdar ve diğerleri, B. No: 2021/30375, 3.12.2025, §§ 24, 31). Süreler ve dilekçe ceza davasında istinaf ve ceza davasında temyiz yazılarında.

Zamanaşımı ve uzayan yargılama

Taksirle öldürmede dava zamanaşımı cezanın üst sınırına göre hesaplanır (TCK m. 66/1). Bir kişinin ölümünde (m. 85/1) ve birden fazla kişinin ölümünde (m. 85/2) üst sınır on beş yılı geçmediği için süre on beş yıldır (m. 66/1-d); kesilirse en çok yirmi iki yıl altı aya uzar (m. 67/4). Birden fazla kişinin öldüğü dosyada bilinçli taksir artırımı (m. 22/3) üst sınırı yirmi yılın üstüne çıkarır; bu artırımın süreyi yirmi yıla, kesintiyle otuz yıla çıkarıp çıkarmadığı (m. 66/3, 66/1-c) Yargıtay kararlarında açıkça çözülmüş değildir. Süre ölümün gerçekleştiği gün başlar. Savcı huzurunda ifade, sorgu, tutuklama, iddianame ya da mahkûmiyet süreyi keser (m. 67/2). Taksirle yaralamada üst sınır temel hâlde iki yıl, kemik kırığı gibi sonuçlarda üç yıl, organ işlevinin yitirilmesi gibi sonuçlarda dört yıl, birden fazla yaralıda beş yıldır (m. 89/1-4); beş yılı geçmediği için süre sekiz yıl, kesilirse en çok on iki yıldır (m. 66/1-e, 67/4). Son iki hâlde bilinçli taksir artırımı üst sınırı beş yılın üstüne çıkarır; sürenin bu durumda on beş yıla çıkıp çıkmadığı aynı belirsizliği taşır. Hesabın ayrıntısı ceza davasında zamanaşımı yazısında.

İş kazası davaları uzun sürebiliyor. Bir yer altı madeninde 2014'te 301 kişinin öldüğü Soma faciasına ilişkin davada ilk kamu davası ile ilk derece mahkemesinin ilk kararı arasında yaklaşık 3 yıl 4 ay geçti. Anayasa Mahkemesi dosyanın büyüklüğünü ve hiçbir sanık yönünden zamanaşımına izin verilmediğini gözeterek yargılamanın süresi nedeniyle ihlal bulmadı (Adem Kilit ve diğerleri, B. No: 2021/44561, 21.11.2023, §§ 136-140). Yargıtay 12. Ceza Dairesi ise iki çocuk işçinin 2013'teki ölümüne ilişkin mahkûmiyeti 2026'da onadı (E.2024/3247, K.2026/599, 19.1.2026).

Dava zamanaşımından düşerse yeniden yargılama yapılamaz; aile için kalan yol hak ihlalinin tespiti ve tazminattır (Erol Güngör, B. No: 2021/29944, 13.5.2025, § 55). Burada şikâyetin hangi hakka dayandırıldığı belirleyicidir. Eski Ceza Kanunu döneminde, 2005'te harç makinesine kaptırdığı eli bilekten kopan bir inşaat işçisinin davası 7 yıl 7 ay 20 gün sonra zamanaşımından düşmüştü; işçi Anayasa Mahkemesine adil yargılanma hakkına dayanarak başvurdu. Mahkeme, hakkında suç isnadı bulunmayan mağdurun başkasının cezalandırılması için bu hakka dayanamayacağını belirterek başvuruyu konu bakımından kabul edilemez buldu (Osman Gündüz, B. No: 2015/1197, 8.5.2019, §§ 8-10, 20-21). Saydığımız kararlardan dördü daha aynı gerekçeyle kabul edilemez bulundu. Yaşamına ya da vücut bütünlüğüne yönelik olayın soruşturulmasından yakınan kişi başvurusunu Anayasa'nın 17. maddesine, yaşam hakkı ya da maddi ve manevi varlığın korunması hakkının usul boyutuna dayandırır.

Ceza davası tazminat davasını nasıl etkiler?

Hukuk hâkimi, zarar verenin kusuru hakkında karar verirken ceza hâkiminin beraat kararıyla da, kusur ve zarar hakkındaki değerlendirmesiyle de bağlı değildir (Türk Borçlar Kanunu m. 74). İşverene karşı tazminat davasında Yargıtay iş sözleşmesine dayanan on yıllık süreyi uygular (TBK m. 146). İşveren dışındaki sorumlulara karşı haksız fiil talebinde süre iki, her hâlde on yıldır; fiil daha uzun ceza zamanaşımına tabi bir suçsa o süre uygulanır (m. 72/1). Sürenin başlangıcı ve ıslah sorunu iş kazasında zamanaşımı ve ıslah yazısında. Aile bu yüzden ceza davasını beklemeden iş mahkemesinde tazminat davası açabilir. AİHM de iş mahkemesinin ceza davasının sonucunu yıllarca beklemesini eleştirmiş, Türk hukukunda hukuk mahkemelerinin ceza mahkemesinin bulgularıyla bağlı olmadığını hatırlatmıştı (Sıdıka İmren/Türkiye, B. No: 47384/11, 13.9.2016, § 64).

Tazminat davası Anayasa Mahkemesine giden yol için de önemlidir. Mahkeme, kasıt bulunmayan ve istisnai hâllerden birine girmeyen iş kazası ölümlerinde devletin yükümlülüğünün tazminat davasıyla da yerine getirilebileceğini kabul ediyor. Asansör montajı sırasında asansör boşluğuna düşen 24 yaşındaki işçinin anne ve babası yalnız alt işverene tazminat davası açmış, başvurularında ise asıl işvereni ve şirkete atanan kayyımı sorumlu tutmuştu. Asıl işverene ve kayyımı atayan kuruma dava açmadıkları için başvuru yolları tüketilmemiş sayıldı (Hacer Tombuloğlu ve Mürsel Tombuloğlu, B. No: 2022/32475, 21.4.2026, §§ 28, 31-32). Eşini bir trafik-iş kazasında kaybeden başvurucunun iş mahkemesindeki tazminat davası sürerken yaptığı başvuru da aynı nedenle kabul edilemez bulundu (Fatma Kılıçarslan, B. No: 2015/4991, 4.4.2018, §§ 29-32). Tazminatın hesabı ve kimden isteneceği iş kazası tazminatı yazısında.

Anayasa Mahkemesi iş kazası dosyalarında neye bakıyor?

Genel Kurul ölçüyü son olarak 2025'te şöyle özetledi. Kasıtsız ölümlerde mağdurlar için hukuki, idari ve disiplinle ilgili yolların açık olması yeterlidir. İş kazalarını ilgilendiren iki istisnada ise ceza soruşturması zorunlu hâle gelir. Birincisi, kamu makamlarının olası sonuçları bildikleri hâlde riskleri bertaraf etmek için gerekli önlemleri almamaları gibi muhakeme hatasını ya da dikkatsizliği aşan bir kusurlarının bulunmasıdır. İkincisi, “kamu görevlisi olmayan kişilerin hukuki sorumluluklarını pervasızca ihmal etmeleri sonucu” ölümün gerçekleşmesidir. Olayın koşulları belirsizse de ceza soruşturması gerekir (Asuman Şahin ve diğerleri [GK], B. No: 2021/14318, 23.10.2025, §§ 79-80). Mahkeme Soma faciasını bu istisnalar arasında saydı: bilirkişi raporları olayın hem yüklenici şirket yetkililerinin hem kamu görevlilerinin ağır ihmalleri sonucu meydana geldiğini gösteriyordu ve soruşturma kuşkusuz ceza soruşturması olmalıydı (Adem Kilit ve diğerleri, § 131). Kolluk ateşi, şüpheli ölüm ve kadına şiddet gibi öteki olay türlerinde Mahkemenin aradığı soruşturma yaşam hakkı ve etkili soruşturma sayfasında.

Aşağıdaki tablo, Anayasa Mahkemesinin 11.11.2026'ya kadar yayımladığı kararlardan tam metnini taradığımız 16.204 karar içinde iş kazasında ya da işyerindeki bir patlamada ölüm veya yaralanmanın ceza soruşturmasını ve yargılamasını konu alan 31 kararın sonucunu gösteriyor. Kararları Mahkemenin konu özetlerinden, tam metin aramasından ve şikâyet sınıflandırmasından bularak birleştirdik ve her birinin hüküm fıkrasını okuduk; tazminat davasına ilişkin kararlar sayıya girmedi. Bir kararda birden fazla ret gerekçesi varsa ağır basanı yazdık. Kendi dosyanızın hangi satıra yaklaştığını buradan görebilirsiniz:

SonuçKararBelirleyici neden
Yaşam hakkının ihlal edildiği7Kamu görevlileri için soruşturma izni verilmemesi (5), geç sevk iddiasının araştırılmaması (1), kamu görevlilerine HAGB verilmesi (1)
İhlal olmadığı4Soma davasında ceza yargılamasının etkililiği ve süresi
Başvuru yollarının tüketilmemesi9Ceza davası, temyiz ya da tazminat davası sürerken başvurulması; sorumlulara tazminat davası açılmaması
Konu bakımından yetkisizlik5Mağdurun ceza davasına ilişkin şikâyetini adil yargılanma hakkı olarak ileri sürmesi
Süre aşımı, açıkça dayanaktan yoksunluk, zaman bakımından yetkisizlik, eksik evrak6Otuz günün kaçırılması (2), ihlal olmadığının açık olması (2), 23.9.2012'den önce kesinleşen karar (1), eksikliği tamamlanmayan başvuru (1)

Bu sayılar yalnız yayımlanan kararlara aittir ve bir başvurunun sonucunu öngörmez. Mahkemenin 30.6.2026'ya kadar sonuçlandırdığı bütün başvuruların %13,3'ünde en az bir hak ihlali bulundu; yıllara ve haklara göre sayılar AYM Bireysel Başvuru Raporu 2026 sayfasında.

İhlal kararlarından biri cezasızlıkla ilgili. İstanbul'da yapı kullanma izni bulunmayan bir binadaki işyerinde izinsiz patlayıcı üretilirken 2008'de meydana gelen patlamada 21 kişi öldü, 115 kişi yaralandı. İşyerinin ruhsatsız çalıştığı patlamadan kısa süre önce tespit edildiği hâlde faaliyetini durdurmayan kamu görevlileri hakkında mahkeme hükmün açıklanmasını geri bıraktı. Anayasa Mahkemesi, mahkemenin bu takdirini vahim sonuçlu bir eylemin hoş görülemeyeceğini göstermek yerine sonuçlarını hafifletmek için kullandığı izlenimini verdiğini belirterek yaşam hakkının hem maddi hem usul boyutunun ihlal edildiğine karar verdi ve başvuruculara toplam 1.200.000 TL manevi tazminata hükmetti (Necla Kara ve diğerleri, B. No: 2018/5075, 15.3.2022, §§ 107-110, 118-121).

Mahkeme ise sanıklara verilecek cezayı ya da suçun vasfını kendisi belirlemiyor. Soma davasında bazı sanıkların olası kastla öldürmeden cezalandırılması gerektiğini, Yargıtay'ın bu yöndeki bozma kararını kaldırmasının cezasızlık yarattığını ileri süren başvurucuların şikâyetini Mahkeme ihlal olmadığı sonucuyla karşıladı. Kararda olası kast ile bilinçli taksir ayrımının ceza hukukunun en tartışmalı konularından biri olduğu hatırlatıldı. Madeni işleten yüklenici şirketin yönetim kurulu başkanı sonunda bilinçli taksirle birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olmaktan 20 yıl, denetim görevini ihmal eden iki kontrol başmühendisi 12 yıl 6 ay hapis cezası almıştı (Aysel Gezer ve diğerleri, B. No: 2021/9961, 2.11.2023, §§ 147, 158-161; karar oyçokluğuyla verildi). Mahkeme aradığı ölçüyü de yazdı: hiçbir kovuşturmanın mahkûmiyetle ya da belirli bir cezayla sonuçlanma zorunluluğu yoktur, ancak mahkemeler yaşamı tehdit eden suçların cezasız kalmasına, zamanaşımına uğramasına izin vermemeli ve suçun ağırlığı ile ceza arasında açık bir orantısızlık bulunmamasına dikkat etmelidir (§ 142).

Toplu ölümlü yirmi iş kazası davasını inceleyen bir çalışma, cezasızlığın suç vasfının seçimi, zamanaşımı, HAGB ve soruşturma izni, kusuru dağıtan bilirkişi raporları ve üst düzey yöneticilerin dava dışında kalması gibi aşamalarda biriktiğini ileri sürüyor (Özşeker, 2026, s. 757). Bu bir öğreti değerlendirmesidir; Anayasa Mahkemesi bu dosyaların her birinde ihlali somut olgulara göre ayrı ayrı inceliyor.

Saydığımız 31 kararın 20'si esasa girilmeden sonuçlandı. Kesin karar avukata tebliğ edildiğinde ya da avukat kararı UYAP'ta okuduğunda otuz günlük süre başlar (6216 sayılı Kanun m. 47/5; Abdülkadir Yılmaz ve diğerleri (3), B. No: 2021/9749, 8.2.2024, §§ 31-32); süre hesabı AYM başvuru süresi ne zaman başlar yazısında. Ceza davası, temyiz ya da tazminat davası sürerken yapılan başvurular tüketilmemiş sayılıyor. Ceza yargılamasının uzunluğundan ya da kanuni hâkim ilkesinden adil yargılanma hakkı adıyla yakınan mağdurların başvuruları konu bakımından kabul edilemez bulunuyor (Süreyya Kıran ve diğerleri, B. No: 2015/1782, 21.3.2019, §§ 29-31; Gamze Şanlı, B. No: 2021/22883, 21.11.2023, §§ 65, 69). Başvuruyu bu yüzden yaşam hakkına dayandırın, ceza dosyasındaki eksiklikleri tarih ve belgeyle gösterin, açılmışsa tazminat davasının sonucunu ekleyin.

AİHM'e başvuru

Anayasa Mahkemesinin kararı size veya avukatınıza bildirildikten sonra Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine dört ay içinde başvurulur (AİHS m. 35/1); süre hesabı AİHM başvuru süresi yazısında. AİHM de kasıt bulunmayan ölümlerde her zaman ceza davası aramıyor, ama hangi yol seçilirse seçilsin hızlı işlemesini istiyor. Sıdıka İmren/Türkiye kararında başvurucunun kızı, çalıştığı şirkette bir iş arkadaşının sobayı benzinle yakmaya çalışması sonucu çıkan yangında ölmüştü. İşveren ve yangını çıkaran çalışan 10 ay hapis cezası almış, ancak yargılama yaklaşık sekiz yıl sonra zamanaşımından düşmüştü; iş mahkemesi de ilk on yılını büyük ölçüde ceza davasını bekleyerek geçirmişti. AİHM, ceza yolunun zorunlu olmadığını kabul etti, ama iki yolun da makul süratle yürütülmediğini belirterek yaşam hakkının usul boyutunun ihlal edildiğine karar verdi ve 20.000 avro manevi tazminata hükmetti (B. No: 47384/11, 13.9.2016, §§ 58, 60-67, 71).

Ceza davası zamanaşımından düşse de iş mahkemesi kusuru belirleyip tazminata hükmettiyse AİHM ihlal bulmayabiliyor. İşyerinde asansör boşluğuna düşerek ölen bir teknisyenin annesinin başvurusunda Mahkeme, ihmalin muhakeme hatasını ya da dikkatsizliği aşmadığını, bu durumda etkili bir hukuk yolunun yeterli olduğunu belirterek başvuruyu açıkça dayanaktan yoksun buldu (Düz/Türkiye (k.k.), B. No: 53388/11, 29.5.2018, §§ 36-38, 42). İnşaatta ölen işçinin ailesinin kazandığı tazminatı işveren şirketin iflası yüzünden tahsil edememesi de devletin sorumluluğunu doğurmadı (Yağlı ve diğerleri/Türkiye (k.k.), B. No: 61984/12, 22.6.2021, §§ 12-15). Kurallara bilerek uyulmadığı hâllerde ise ceza soruşturması gerekiyor: AİHM, tehlikeli madde taşıyan bir kamyonun yanmasıyla ölen yolcunun davasında güvenlik kurallarının bilerek göz ardı edilmiş göründüğünü belirterek ceza soruşturmasını zorunlu gördü (Sinim/Türkiye, B. No: 9441/10, 6.6.2017, §§ 62-64).

AİHM'deki başvurunun da takip edilmesi gerekir. Maden ocağında çalışanların yaşamının korunmadığı şikâyetiyle yapılan bir başvuru Hükûmete bildirilmiş, Hükûmet görüşünü vermişti. Başvurucu tarafı süresinde görüş sunmadı; AİHM'in avukata gönderdiği mektup geri döndü, e-postaya da cevap verilmedi ve başvuru kayıttan düşürüldü (Kartal ve diğerleri/Türkiye (k.k.), B. No: 16485/23, 5.2.2026).

Sık sorulanlar

İş kazası ceza davası hakkında sık sorulan sorular

İş kazasında işçi ölürse işveren ne ceza alır?

Kazada kusuru bulunan işveren ya da işi onun adına yöneten kişi taksirle öldürmeden iki yıldan altı yıla kadar hapis cezası alır; birden fazla işçi öldüyse ya da ölümle birlikte yaralanan da varsa ceza iki yıldan on beş yıla kadardır (TCK m. 85). Sonucu öngördüğü hâlde gerçekleşmeyeceğine güvenerek hareket eden için ceza üçte birden yarısına kadar artırılır (m. 22/3). Taksirli suçta uzun süreli hapis de adli para cezasına çevrilebilir; buna izin veren kural bilinçli taksirde uygulanmaz (m. 50/4). Mahkeme cezayı iki yıl veya daha az belirlerse erteleyebilir ya da hükmün açıklanmasını geri bırakabilir (m. 51; CMK m. 231). Aile, bilinçli taksiri gösteren olguları, örneğin önceki uyarıları ve müfettiş raporlarını, davaya katılarak mahkemeye sunar.

İş kazası taksirle yaralama şikâyete tabi mi, şikâyet süresi ne kadar?

Taksirle yaralama şikâyete bağlıdır; yaralanan işçi fiili ve faili öğrendiği günden itibaren altı ay içinde savcılığa şikâyette bulunmazsa soruşturma yapılamaz (TCK m. 89/5 ve 73/1-2). Basit yaralamayı aşan sonuçlarda, örneğin kemik kırığında, suç bilinçli taksirle işlendiyse şikâyet aranmaz. İşçi ölmüşse şikâyet şartı yoktur; savcı taksirle öldürmeden resen soruşturur ve ailenin vazgeçmesi soruşturmayı sona erdirmez (m. 85). Şikâyetten vazgeçerken tazminat hakkından da vazgeçtiğini ayrıca açıklayan kişi hukuk mahkemesinde dava açamaz (m. 73/7).

İş kazası uzlaşmaya tabi mi?

Yaralanmayla sonuçlanan iş kazasında taksirle yaralama, şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın uzlaştırma kapsamındadır (CMK m. 253/1-b-2); savcı dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir. Taksirle öldürme (TCK m. 85) uzlaştırma listesinde yer almaz; işçi öldüyse ya da ölümle birlikte başka bir işçi yaralandıysa (m. 85/2) uzlaştırma yapılmaz ve dava aile ile anlaşma sağlansa da sürer. Uzlaşma sağlanırsa, uzlaşma anında tespit edilemeyen ya da sonradan ortaya çıkan zararlar dışında tazminat davası açılamaz (CMK m. 253/19); yaralanan işçi bu yüzden teklifi tedavi gideri, kazanç kaybı ve kalıcı iş göremezlik ihtimalini hesaba katarak değerlendirir.

Şantiye şefi ve iş güvenliği uzmanı iş kazasında ceza alır mı?

Her ikisi de kazada kendi kusuru varsa taksirle öldürmeden ya da yaralamadan yargılanır; birden fazla kusurlu varsa her biri kendi kusurundan sorumludur (TCK m. 22/5). Yargıtay 12. Ceza Dairesi, risk analizi yapmayan ve sonradan çöken asma iskelenin tehlikeleri hakkında şirket yetkilisini bilgilendirmeyen iş güvenliği uzmanının mahkûmiyetini onadı (E.2026/436, K.2026/3958, 16.4.2026). Aynı Daire, şantiye şefi diye mahkûm edilen sanığın sahadaki görev ve sorumluluğu ile iş güvenliğinden hangi firmanın sorumlu olduğu araştırılmadan verilen hükmü bozdu (E.2025/6021, K.2025/7853, 17.11.2025). İş güvenliği uzmanı eksiklikleri işverene yazılı bildirir ve bunların giderilmesinden işveren sorumludur (6331 sayılı Kanun m. 8/2); savunma bu bildirimleri ve görevlendirme belgelerini dosyaya koyar.

İş kazası ceza davasında zamanaşımı ne kadar?

Taksirle öldürmede dava zamanaşımı cezanın üst sınırına göre hesaplanır (TCK m. 66/1). Bir kişinin ölümünde (m. 85/1) ve birden fazla kişinin ölümünde (m. 85/2) üst sınır on beş yılı geçmediği için süre on beş yıldır (m. 66/1-d); kesilirse en çok yirmi iki yıl altı aya uzar (m. 67/4). Birden fazla kişinin öldüğü dosyada bilinçli taksir artırımı (m. 22/3) üst sınırı yirmi yılın üstüne çıkarır; bu artırımın süreyi yirmi yıla, kesintiyle otuz yıla çıkarıp çıkarmadığı (m. 66/3, 66/1-c) Yargıtay kararlarında açıkça çözülmüş değildir. Süre ölümün gerçekleştiği gün başlar. Taksirle yaralamada süre sekiz yıl, kesilirse en çok on iki yıldır (m. 66/1-e, 67/4); organ işlevinin yitirilmesi gibi ağır sonuçlarda ya da birden fazla yaralıda bilinçli taksir artırımı üst sınırı beş yılın üstüne çıkardığında sürenin on beş yıl olup olmadığı aynı belirsizliği taşır. Dava zamanaşımından düşerse aile, yaşam hakkının usul boyutunun ihlal edildiği iddiasıyla otuz gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurur; adil yargılanma hakkına dayanan başvuruyu Mahkeme konu bakımından kabul edilemez buluyor (Osman Gündüz, B. No: 2015/1197, 8.5.2019, §§ 20-21).

İş kazası ceza davası tazminat davasını etkiler mi?

Ceza hâkiminin beraat kararı da, kusur ve zarar hakkındaki değerlendirmesi de tazminat davasına bakan hâkimi bağlamaz (Türk Borçlar Kanunu m. 74). Bu yüzden aile ceza davasının bitmesini beklemeden iş mahkemesinde tazminat davası açabilir. İşverene karşı tazminat davasında Yargıtay iş sözleşmesine dayanan on yıllık süreyi uygular (TBK m. 146); işveren dışındaki sorumlulara karşı haksız fiil talebinde süre iki, her hâlde on yıldır ve fiil daha uzun ceza zamanaşımına tabi bir suçsa o süre uygulanır (m. 72/1). Anayasa Mahkemesi kasıt bulunmayan iş kazası ölümlerinde, istisnai hâller dışında, dosyayı tazminat davası üzerinden inceliyor ve asıl işverene dava açılmadan yapılan başvuruyu tüketilmemiş sayıyor (Hacer Tombuloğlu ve Mürsel Tombuloğlu, B. No: 2022/32475, 21.4.2026, §§ 28, 32).

İş kazasında Anayasa Mahkemesine ne zaman başvurulur?

Aile, ceza davası ya da takipsizliğe itiraz kesinleştikten sonra kesin kararı öğrendiği günden itibaren otuz gün içinde başvurur (6216 sayılı Kanun m. 47/5); avukatın kararı UYAP'ta okuduğu gün süre başlar (Abdülkadir Yılmaz ve diğerleri (3), B. No: 2021/9749, 8.2.2024, § 31). Dava ya da temyiz sürerken yapılan başvuru tüketilmemiş sayılır. Anayasa Mahkemesi kasıt bulunmayan ölümlerde ceza soruşturmasını, kamu makamlarının muhakeme hatasını aşan kusuru ya da kamu görevlisi olmayanların hukuki sorumluluklarını pervasızca ihmal etmesi hâlinde zorunlu sayıyor (Asuman Şahin ve diğerleri [GK], B. No: 2021/14318, 23.10.2025, § 79). Mahkemenin tam metnini taradığımız kararları içinde iş kazası ve işyerinde patlamaya ilişkin ceza soruşturması şikâyetlerini inceleyen 31 karardan 7'sinde yaşam hakkı ihlali bulundu.

Başlıca hukukî kaynaklar

  1. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 7, 22, 50-53, 61, 62, 66, 67, 73, 85 ve 89 (7571 sayılı Kanunla değişik); 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 172, 173, 231 (7589 sayılı Kanunla değişik), 234, 237, 238, 253, 260, 273, 286 ve 291; 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m. 4, 8 ve 14; 5235 sayılı Kanun m. 12 ve 14; 4483 sayılı Kanun m. 9; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 72 ve 74; 6216 sayılı Kanun m. 47; Anayasa m. 17; AİHS m. 2 ve 35
  2. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E.2019/101, K.2024/32, 24.1.2024; E.2024/407, K.2024/413, 18.12.2024; E.2018/222, K.2023/118, 1.3.2023; E.2017/921, K.2023/90, 15.2.2023; E.2017/834, K.2020/153, 5.3.2020; E.2017/541, K.2021/194, 4.5.2021. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E.2025/6021, K.2025/7853, 17.11.2025; E.2026/436, K.2026/3958, 16.4.2026; E.2025/5049, K.2026/4080, 21.4.2026; E.2024/3247, K.2026/599, 19.1.2026
  3. Asuman Şahin ve diğerleri [GK], B. No: 2021/14318, 23.10.2025; Hacer Tombuloğlu ve Mürsel Tombuloğlu, B. No: 2022/32475, 21.4.2026; Yıldız Cingöz, B. No: 2019/16011, 19.1.2022; Abdullah Çavdar ve diğerleri, B. No: 2021/30375, 3.12.2025; Necla Kara ve diğerleri, B. No: 2018/5075, 15.3.2022
  4. Abdülkadir Yılmaz ve diğerleri (4), B. No: 2021/52171, 12.3.2026; Abdülkadir Yılmaz ve diğerleri (3), B. No: 2021/9749, 8.2.2024; Naziker Onbaşı ve diğerleri, B. No: 2014/18224, 9.5.2018; Erdinç Eroğlu ve diğerleri, B. No: 2018/24157, 14.9.2021; Derya Özben ve diğerleri, B. No: 2018/9516, 21.9.2023
  5. Adem Kilit ve diğerleri, B. No: 2021/44561, 21.11.2023; Aysel Gezer ve diğerleri, B. No: 2021/9961, 2.11.2023; Osman Gündüz, B. No: 2015/1197, 8.5.2019; Süreyya Kıran ve diğerleri, B. No: 2015/1782, 21.3.2019; Gamze Şanlı, B. No: 2021/22883, 21.11.2023; Gülcan Keleş ve diğerleri, B. No: 2014/797, 22.3.2017; Fatma Kılıçarslan, B. No: 2015/4991, 4.4.2018; Abdulkadir Şimşek ve diğerleri, B. No: 2014/11868, 12.6.2018; Erol Güngör, B. No: 2021/29944, 13.5.2025
  6. Sıdıka İmren/Türkiye, B. No: 47384/11, 13.9.2016; Düz/Türkiye (k.k.), B. No: 53388/11, 29.5.2018; Yağlı ve diğerleri/Türkiye (k.k.), B. No: 61984/12, 22.6.2021; Sinim/Türkiye, B. No: 9441/10, 6.6.2017; Kartal ve diğerleri/Türkiye (k.k.), B. No: 16485/23, 5.2.2026
  7. Eren Yıldız, “İşveren Vekilinin İş Kazasından Doğan Cezai Sorumluluğunun Şartları”, İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 8, S. 1, 2023, s. 415-450; Nuray Kovancı, “İş Kazası Sonucu Ölüm Nedeniyle İşverenin Cezai Sorumluluğunun Suçun Manevi Unsuru Bakımından Değerlendirilmesi”, Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, S. 11, 2018, s. 263-296; Erhan Özşeker, “Türkiye'de İş Cinayeti Davalarında Cezasızlığın Sağlanma Biçimleri: Toplu Ölümlü İş Felaketleri Üzerine Bir İnceleme (2003-2024)”, Mülkiye Dergisi, C. 50, S. 3, 2026, s. 757-785