Babalık davası, evlilik dışında doğan çocuk ile babası arasındaki soybağının mahkeme kararıyla kurulması için ana veya çocuk tarafından aile mahkemesinde açılır (TMK m. 301). Ananın dava hakkı doğumdan itibaren bir yıl geçince düşer; çocuğun dava açması ise Anayasa Mahkemesinin 2011 kararından beri süreye bağlı değildir. Mahkeme DNA incelemesi yaptırır; baba ölmüşse dava mirasçılarına karşı açılır. Babasını mahkeme kararıyla bulan çocuk, baba yönünden evlilik içi çocuk gibi mirasçı olur ve nafaka isteyebilir.
Bu yazı davayı kimin, ne zaman ve kime karşı açacağını, DNA incelemesinin nasıl yapıldığını, biyolojik babanın tanıma yolunu ve kararın nafaka ile mirasa etkisini Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2026 kararlarıyla anlatır.
Kim açar, kime karşı, nerede?
- Davacı: Ana veya çocuk (TMK m. 301/1). Küçük çocuk adına dava kayyım tarafından da açılabilir.
- Davalı: Baba; baba ölmüşse mirasçıları (m. 301/2). Mirasçı yoksa ve Hazine kendisini mirasçı olarak gösteriyorsa, mahkeme Hazineye mirasçılığını ispat için süre verir (2. HD, E.2026/1292 K.2026/3924).
- İhbar: Dava Cumhuriyet savcısına ve Hazineye; ana açmışsa kayyıma, kayyım açmışsa anaya ihbar edilir (m. 301/3). İhbar edilen ana davada taraf olmadığından kararı temyiz edemez (2. HD, E.2026/179 K.2026/2695).
- Mahkeme: Dava aile mahkemesinde, taraflardan birinin dava veya doğum sırasındaki yerleşim yeri mahkemesinde açılır (TMK m. 283). Hâkim olguları kendiliğinden araştırır ve delilleri serbestçe takdir eder (m. 284/1).
- Çocuk başka biriyle soybağı içindeyse: Örneğin ana evliyken doğan çocuk kanunen kocanın çocuğudur (TMK m. 285). Bu durumda önce soybağının reddi davasıyla bu bağ kaldırılır; 2024'te yapılan değişiklikle bu davayı koca ve çocuğun yanında ana da açabilir (TMK m. 286, 7531 sayılı Kanunla değişik).
Dava açma süresi
| Davacı | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Ana | Doğumdan başlayarak bir yıl; dava doğumdan önce de açılabilir | TMK m. 303/1 |
| Çocuk | Süre sınırı yok; çocuğun bir yıllık süresi iptal edildi | AYM, E.2010/71, K.2011/143 (iptal 7.2.2013'te yürürlüğe girdi) |
| Başka erkekle soybağı varsa | Bir yıl, bu bağın ortadan kalktığı tarihten | TMK m. 303 |
| Haklı gecikme | Sebebin kalkmasından itibaren bir ay | TMK m. 303 |
Süreler hak düşürücüdür; mahkeme kendiliğinden dikkate alır. Ananın süresi geçmiş olsa bile çocuk adına kayyım veya ergin olduktan sonra çocuğun kendisi dava açabilir.
İspat ve DNA incelemesi
- Karine: Davalının, doğumdan önceki 300. gün ile 180. gün arasında ana ile cinsel ilişkide bulunması babalığa karine sayılır; bu süre dışında bile fiilî gebe kalma döneminde ilişki tespit edilirse karine geçerlidir. Davalı, babalığın imkânsızlığını veya üçüncü bir kişinin baba olma olasılığının daha yüksek olduğunu ispat ederse karine düşer (TMK m. 302).
- DNA'ya katlanma yükümlülüğü: Herkes, zorunlu, bilimsel ve sağlık yönünden tehlikesiz olmak şartıyla soybağının tespiti için vücudundan kan veya doku alınmasına katlanmak zorundadır; haklı sebep olmadan kaçınana karşı hâkim incelemenin zorla yapılmasına karar verir (HMK m. 292). Davalı incelemeye rıza göstermezse hâkim beklenen sonucu onun aleyhine doğmuş sayabilir (TMK m. 284/2).
- Raporun güvenilirliği: Yargıtay, çocuğun SMA hastası olduğu bir dosyada ana, çocuk ve davalının aynı anda örnek vermek üzere Adli Tıp Kurumuna gönderilmesini ve çocuğun hastalığının kuruma bildirilmesini istedi (E.2026/3687 K.2026/6077, 03.06.2026).
- Baba ölmüşse: Örnek, iddia edilen babanın kan bağı bulunan akrabalarından alınır. Mezarı boş çıkan babanın, anne bir baba ayrı kardeşinin yaşayan oğlundan örnek alınmadan davanın reddi bozuldu (E.2025/9051 K.2026/507, 19.01.2026).
Biyolojik baba: babalık davası değil tanıma
Kanun babalık davasını yalnız ana ve çocuğa tanır. Kendisinin baba olduğunu söyleyen erkek çocuğu tanır: tanıma, nüfus müdürlüğüne veya mahkemeye yazılı başvuru, resmî senet ya da vasiyetnameyle yapılır; tanıyan küçük veya kısıtlıysa veli veya vasisinin rızası gerekir (TMK m. 295). Yargıtay, biyolojik babanın "çocuğun babalık hanesine tescilim" talebiyle açtığı davayı usulden reddeden bölge adliye mahkemesinin kararını bozdu: dava tanıma talebidir, aile mahkemesi bu talebi esastan incelemelidir ve idari yola başvurmak zorunlu değildir (2. HD, E.2026/4247 K.2026/7453, 30.06.2026). Çocuk başka bir erkekle soybağı içindeyse bu bağ ortadan kalkmadıkça tanıma yapılamaz (m. 295/3).
Kararın sonuçları: nafaka, giderler, miras
- Nafaka: Dava süresince çocuk için tedbir nafakası, babalık hükmünün kesinleşmesinden itibaren iştirak nafakası istenir. Yargıtay, aylık 5.000 TL iştirak nafakasının dava tarihinden başlatılmasını hatalı bulup kesinleşme tarihinden başlayacak şekilde düzeltti (E.2026/215 K.2026/2693, 10.03.2026). Nafakanın sonradan artırılması nafaka artırım davası yazısında anlatılmıştır.
- Ananın giderleri: Ana, babalık davasıyla birlikte veya ayrıca doğum giderlerini, doğumdan önceki ve sonraki altışar haftalık geçim giderlerini ve gebeliğin gerektirdiği diğer giderleri isteyebilir; çocuk ölü doğmuş olsa bile bu giderlere hükmedilebilir (TMK m. 304).
- Miras: Soybağı hâkim hükmüyle kurulan çocuk baba yönünden evlilik içi hısımlar gibi mirasçı olur (TMK m. 498). Saklı payı da aynıdır; oranlar saklı pay ve tenkis yazısındadır.
- Velayet ve kişisel ilişki: Ana ile baba evli değilse velayet anadadır; babanın çocukla kişisel ilişkisi ve velayetin değiştirilmesi velayet davası yazısında anlatılmıştır.
- Süre: Balıkesir 3. Aile Mahkemesinde 2025'te babalık ve soybağının reddi davaları ortalama 415 gün sürdü (Balıkesir Adliyesi 2025 faaliyet raporu).
Sık sorulan sorular
Babalık davasını kimler açabilir?
Ana ve çocuk açabilir (TMK m. 301). Küçük çocuk adına dava, atanan kayyım tarafından da açılabilir. Dava babaya, baba ölmüşse mirasçılarına karşı açılır ve Cumhuriyet savcısı ile Hazineye ihbar edilir; dava ana tarafından açılmışsa kayyıma, kayyım tarafından açılmışsa anaya ihbar edilir.
Baba babalık davası açabilir mi?
Hayır. Kendisinin baba olduğunu söyleyen erkek babalık davası açamaz; çocuğu tanıyarak soybağı kurar. Tanıma, nüfus müdürlüğüne veya mahkemeye yazılı başvuruyla, resmî senetle ya da vasiyetnameyle yapılır (TMK m. 295). Yargıtay, biyolojik babanın açtığı davayı tanıma talebi olarak nitelendirip esastan incelenmesini istedi; idari yola gidilmesi zorunlu değildir (2. HD, E.2026/4247 K.2026/7453). Çocuk başka bir erkekle soybağı içindeyse bu bağ kaldırılmadan tanıma yapılamaz.
Babalık davası açma süresi ne kadar?
Ananın dava hakkı doğumdan başlayarak bir yıl geçince düşer (TMK m. 303/1). Çocuk için kanundaki bir yıllık süre Anayasa Mahkemesince iptal edildiğinden (E.2010/71, K.2011/143) çocuk her zaman dava açabilir. Çocuk başka bir erkekle soybağı içindeyse süre bu bağın ortadan kalktığı tarihte başlar; gecikme haklı bir sebebe dayanıyorsa, sebebin kalkmasından itibaren bir ay içinde dava açılabilir.
Babalık davasında DNA testi zorunlu mu?
Evet. Taraflar ve üçüncü kişiler, soybağının belirlenmesi için zorunlu ve sağlık yönünden tehlikesiz incelemelere katlanmak zorundadır (TMK m. 284; HMK m. 292). Haklı sebep olmadan kaçınana karşı hâkim incelemenin zorla yapılmasına karar verir; davalı incelemeye rıza göstermezse hâkim bundan beklenen sonucu onun aleyhine doğmuş sayabilir.
Baba ölmüşse babalık davası açılır mı?
Evet. Dava babanın mirasçılarına karşı açılır (TMK m. 301). DNA incelemesi, babanın kardeşleri, kardeşlerinin çocukları gibi kan bağı bulunan akrabalardan alınan örneklerle ya da mezardan örnek alınarak yapılabilir. Yargıtay, mezar boş çıktı diye davayı reddeden mahkemeye, iddia edilen babanın yaşayan akrabasından örnek alarak DNA incelemesi yaptırmasını söyledi (2. HD, E.2025/9051 K.2026/507).
Babalık davasında nafaka ne zaman başlar?
Dava süresince çocuk için tedbir nafakasına, babalık hükmünün kesinleşmesinden itibaren iştirak nafakasına hükmedilir. Yargıtay, dava tarihinden itibaren iştirak nafakasına hükmedilmesini hatalı bulup kararı bu yönden düzeltti (2. HD, E.2026/215 K.2026/2693). Ana ayrıca doğum giderlerini, doğumdan önceki ve sonraki altışar haftalık geçim giderlerini ve gebeliğin gerektirdiği diğer giderleri isteyebilir (TMK m. 304).
Babalık davası kazanılırsa çocuk mirasçı olur mu?
Evet. Soybağı hâkim hükmüyle kurulan çocuk, baba yönünden evlilik içi hısımlar gibi mirasçı olur (TMK m. 498); saklı payı da evlilik içi çocukla aynıdır.
Muhammet Zeyd Targal
Balıkesir Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü mezunudur ve aynı üniversitenin Hukuk Fakültesinde öğrenimini sürdürmektedir. Targal Avukatlık Bürosunun hukukî yayın çalışmalarında yer almaktadır.
Başlıca hukukî kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 282-286, 295, 301-304, 498; 6100 sayılı HMK m. 292
- Anayasa Mahkemesi, E.2010/71, K.2011/143, 27.10.2011
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E.2025/9051 K.2026/507 (19.01.2026); E.2026/215 K.2026/2693 (10.03.2026); E.2026/179 K.2026/2695 (10.03.2026); E.2026/1292 K.2026/3924 (09.04.2026); E.2026/3687 K.2026/6077 (03.06.2026); E.2026/4247 K.2026/7453 (30.06.2026)
- Balıkesir Adliyesi 2025 Yılı Faaliyet Raporu, aile mahkemelerinde dava türlerine göre ortalama bitirilme süreleri