Mirası önce mirasbırakanın çocukları ve onların altsoyu, altsoy yoksa anne ve baba ile onların altsoyu, o da yoksa büyükanne ve büyükbabalar ile onların altsoyu alır; sağ kalan eş her zümreyle birlikte mirasçıdır (TMK m. 495-499). Eş çocuklarla birlikte mirasın dörtte birini, anne-baba zümresiyle yarısını, büyükanne-büyükbaba zümresiyle dörtte üçünü alır. Mirasçılık belgesi noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınır. Tapuda paylaşım bütün mirasçıların yazılı anlaşmasıyla, anlaşma yoksa ortaklığın giderilmesi davasıyla yapılır.
Bu yazı yasal mirasçıları ve paylarını hesap örnekleriyle, ardından mirasçılık belgesini ve paylaşımın yollarını Yargıtay'ın 2026 kararlarıyla anlatır.
Yasal mirasçılar kimlerdir?
Türk Medeni Kanunu kan hısımlarını üç zümreye ayırır. Bir zümrede mirasçı varsa sonraki zümre mirasçı olmaz. Zümre içinde mirasbırakandan önce ölen kişinin yerini, her derecede halefiyet yoluyla kendi altsoyu alır.
- Birinci zümre, altsoy: Çocuklar eşit olarak mirasçıdır; önce ölen çocuğun yerine onun çocukları geçer (m. 495).
- İkinci zümre, anne-baba ve altsoyu: Altsoy yoksa anne ve baba eşit olarak mirasçıdır; önce ölenin yerine onun altsoyu, yani mirasbırakanın kardeşleri ve yeğenleri geçer. Bir tarafta hiç mirasçı yoksa bütün miras diğer tarafa kalır (m. 496).
- Üçüncü zümre, büyükanne-büyükbaba ve altsoyu: İlk iki zümrede kimse yoksa büyükanne ve büyükbabalar, önce ölmüşlerse onların altsoyu (amca, hala, dayı, teyze ve çocukları) mirasçı olur (m. 497).
- Sağ kalan eş: Zümrelerden bağımsız olarak, birlikte bulunduğu zümreye göre belirli bir pay alır (m. 499).
- Devlet: Mirasçı bırakmadan ölen kişinin mirası Devlete geçer (m. 501).
Mirasçılar mirası mirasbırakanın ölümüyle, başka bir işleme gerek olmadan bir bütün olarak kazanır ve borçlarından da kişisel olarak sorumlu olur (m. 599). Borçlu terekeyi istemeyen mirasçının yolu: mirasın reddi ve süresi.
Kim ne kadar alır: hesaplama örnekleri
Hesap iki adımdır: önce sağ kalan eşin payı ayrılır, kalan kısım ilgili zümredeki mirasçılara kanundaki kurallara göre bölünür. Aşağıdaki örnekler vasiyetname veya miras sözleşmesi bulunmayan, yani yasal mirasçılığın uygulandığı durumlar içindir.
| Geride kalanlar | Paylar | Dayanak |
|---|---|---|
| Eş ve iki çocuk | Eş 1/4; çocukların her biri 3/8 | m. 495, 499/1 |
| Eş ve üç çocuk; çocuklardan biri önceden ölmüş, iki çocuğu var | Eş 1/4; sağ çocukların her biri 1/4; ölen çocuğun 1/4 payı iki torununa, her birine 1/8 | m. 495, 499/1 |
| Eş yok, iki çocuk | Her çocuğa 1/2 | m. 495 |
| Çocuk yok; eş, anne ve baba | Eş 1/2; anne 1/4; baba 1/4 | m. 496, 499/2 |
| Çocuk yok; eş, anne, iki kardeş; baba önceden ölmüş | Eş 1/2; anne 1/4; babanın 1/4 payı babanın altsoyu olan kardeşlere, her birine 1/8 | m. 496, 499/2 |
| Çocuk, anne-baba ve kardeş yok; eş ve büyükanne-büyükbabalar | Eş 3/4; kalan 1/4 büyükanne ve büyükbabalara | m. 497, 499/3 |
| Yalnız eş; üç zümrede kimse yok | Mirasın tamamı eşe | m. 499/3 |
| Hiç mirasçı yok | Miras Devlete geçer | m. 501 |
Kardeşler ancak mirasbırakanın altsoyu yoksa ve anne ya da baba önceden ölmüşse mirasçı olur; anne ve baba sağsa kardeşlere pay düşmez. Mirasbırakan vasiyetle bu payları değiştirebilir, ama altsoyun, anne-babanın ve eşin saklı paylarına dokunamaz: altsoy için yasal payın yarısı, anne ve babanın her biri için dörtte biri, eş için altsoy veya anne-baba zümresiyle birlikteyken yasal payın tamamı, diğer hâllerde dörtte üçü (m. 506). Kardeşlerin saklı payı 4.5.2007 tarihli 5650 sayılı Kanunla kaldırıldı. Saklı payın nasıl korunduğu: saklı pay ve tenkis davası.
Evlatlık, evlilik dışı çocuk, boşanma ve vasiyet
- Evlatlık: Evlatlık ve altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur; evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı da sürer. Evlat edinen ve hısımları ise evlatlığa mirasçı olmaz (m. 500).
- Evlilik dışı çocuk: Soybağı tanıma veya mahkeme kararıyla kurulmuşsa baba yönünden evlilik içi çocuk gibi mirasçıdır (m. 498). Soybağı kurulmamışsa önce babalık davası açılır.
- Boşanma: Boşanan eşler birbirine yasal mirasçı olmaz. Boşanma davası sürerken eşlerden biri ölürse, ölen eşin mirasçılarından biri davaya devam eder ve sağ kalan eşin kusuru ispatlanırsa sağ kalan eş de mirasçı olamaz (m. 181).
- Vasiyetname ve miras sözleşmesi: Mirasbırakan saklı paylara dokunmamak kaydıyla payları değiştirebilir. Vasiyetnamenin geçersizliği için: vasiyetnamenin iptali davası.
Mirasçılık belgesi
Mirasçılık belgesi (veraset ilamı), yasal mirasçıları ve paylarını gösteren belgedir. Tapuda intikal, banka hesapları ve vergi işlemleri için istenir. Belge sulh hukuk mahkemesinden veya noterden alınır (TMK m. 598/1; Noterlik Kanunu m. 71/A).
- Noter veremezse: Belge yargılama gerektiriyorsa, nüfus kayıtları yeterli değilse veya belgeyi yabancılar istiyorsa noter düzenleyemez; başvuru sulh hukuk mahkemesine yapılır (Noterlik Kanunu m. 71/B). Noterin alacağı ücret Noterlik Ücret Tarifesinde gösterilir.
- Atanmış mirasçı: Vasiyetle mirasçı atanan veya kendisine mal bırakılan kişiye belge, tasarruf mirasçılara bildirildikten sonra bir ay içinde itiraz edilmezse sulh mahkemesince verilir (m. 598/2).
- Yanlış belge: Mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir (m. 598/3). Yargıtay, evlat edinilmiş bir mirasçıyı ve önceden ölen mirasçının altsoyunu atlayıp mirası Hazineye bırakan, ayrıca payları ile paydası birbirini tutmayan mirasçılık belgesini bozdu (7. HD, E.2026/167 K.2026/388, 21.01.2026). Belgeyi alırken nüfus kayıtlarının, özellikle evlatlık ve önceden ölen mirasçıların kontrol edilmesi bu yüzden önemlidir.
- Vergi: Miras kalan mallar için veraset ve intikal vergisi beyannamesi verilir: veraset ve intikal vergisi 2026.
Miras nasıl paylaşılır: tapu, sözleşme, dava
Birden çok mirasçı varsa paylaşmaya kadar mirasçılar arasında bir miras ortaklığı doğar; terekeye elbirliğiyle sahip olur ve bütün haklar üzerinde birlikte tasarruf ederler (TMK m. 640). Mirasçılardan biri bu dönemde ortaklığa temsilci atanmasını sulh mahkemesinden isteyebilir.
- İntikal: Mirasçılık belgesiyle tapu müdürlüğüne başvurulur; taşınmaz bütün mirasçılar adına elbirliği mülkiyetiyle kaydedilir.
- Anlaşmalı paylaşma: Mirasçılar yazılı paylaşma sözleşmesiyle malları aralarında bölüşebilir, bir taşınmazı bir mirasçıya bırakabilir ya da elbirliği mülkiyetini miras payları oranında paylı mülkiyete çevirebilir; payların oluşturulup fiilen alınması da mirasçıları bağlar (m. 676). Oybirliğiyle anlaşan mirasçılar malları kanuni paylardan farklı oranlarda da paylaşabilir.
- Miras payının devri: Mirasçılar arasında miras payının devri yazılı sözleşmeyle yapılır; bir mirasçının üçüncü kişiye miras payını devri noterde düzenlenmelidir ve üçüncü kişiye paylaşmaya katılma yetkisi vermez (m. 677). Mirasçılar arasında yazılı sözleşme sunulamayan dosyada tapu iptali istemi reddedildi; tapulu taşınmazın sözlü satışına dayanarak da tapu iptali istenemez (7. HD, E.2026/1636 K.2026/1600, 26.03.2026).
- Mirasbırakan sağken yapılan anlaşma: Henüz açılmamış miras hakkında mirasçılar arasında yapılan sözleşme, mirasbırakanın katılımı veya izniyle geçerlidir ve adi yazılı şekil yeterlidir (m. 678). Mirasbırakanın ve bütün mirasçıların imzaladığı protokolle bir mirasçıya bırakılan taşınmaz için açılan tapu iptali davasının reddi onandı (7. HD, E.2025/4232 K.2026/2696, 13.05.2026).
- Dava yoluyla paylaşma: Anlaşma yoksa her mirasçı her zaman paylaşmayı isteyebilir. Sulh hukuk mahkemesi malların aynen, olanak yoksa satış yoluyla paylaştırılmasına karar verir; olanak varsa her taşınmazı bütünüyle bir mirasçıya verip değer farkını parayla denkleştirir (m. 642). Ayrıntı: ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası.
Sık sorulan sorular
Yasal mirasçılar kimlerdir?
Yasal mirasçılar kan hısımları, sağ kalan eş, evlatlık ve hiç mirasçı yoksa Devlettir. Kan hısımları üç zümredir: önce mirasbırakanın altsoyu (çocuklar, torunlar), altsoy yoksa anne ve baba ile onların altsoyu (kardeşler, yeğenler), onlar da yoksa büyükanne, büyükbabalar ile onların altsoyu (amca, hala, dayı, teyze ve çocukları). Önceki zümrede mirasçı varsa sonraki zümre mirasçı olmaz (TMK m. 495-501).
Eşe ne kadar miras kalır?
Sağ kalan eş, mirasbırakanın çocuklarıyla birlikte mirasçı olursa mirasın dörtte birini, anne-baba zümresiyle birlikte mirasçı olursa yarısını, büyükanne-büyükbaba zümresiyle birlikte mirasçı olursa dörtte üçünü alır; bunlar da yoksa mirasın tamamı eşe kalır (TMK m. 499).
Miras payı nasıl hesaplanır?
Önce sağ kalan eşin payı ayrılır, kalan kısım ilgili zümredeki mirasçılara eşit bölünür. Örneğin eş ve iki çocuk varsa eş 1/4, çocukların her biri 3/8 alır. Mirasbırakandan önce ölen çocuğun payı onun çocuklarına geçer. Çocuk yoksa ve anne-baba sağsa eş 1/2, anne ve babanın her biri 1/4 alır.
Kardeşler mirasçı olur mu?
Mirasbırakanın çocuğu veya torunu varsa kardeşler mirasçı olmaz. Altsoy yoksa ve anne ya da baba mirasbırakandan önce ölmüşse, ölen ebeveynin payı halefiyet yoluyla onun altsoyuna, yani kardeşlere geçer (TMK m. 496). Kardeşlerin saklı payı 2007'de kaldırıldığı için mirasbırakan vasiyetle kardeşlerini mirastan tamamen dışarıda bırakabilir.
Mirasçılık belgesi nereden ve nasıl alınır?
Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınır (TMK m. 598; Noterlik Kanunu m. 71/A). Noter, nüfus kayıtları yeterli değilse, belge yargılamayı gerektiriyorsa veya belgeyi yabancılar istiyorsa düzenleyemez; bu durumda sulh hukuk mahkemesine başvurulur (Noterlik Kanunu m. 71/B). Mirasçılık belgesi ile veraset ilamı aynı belgedir.
Mirasçılık belgesi yanlışsa ne yapılır?
Mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir (TMK m. 598/3). Sulh hukuk mahkemesinde belgenin iptali ve yeni belge verilmesi davası açılır. Yargıtay, evlat edinilmiş kişiyi ve ölen mirasçıların altsoyunu göstermeyen ve mirası yanlışlıkla Hazineye bırakan mirasçılık belgesini bozdu (7. HD, E.2026/167 K.2026/388).
Tapuda miras paylaşımı nasıl yapılır?
Önce mirasçılık belgesiyle tapuda intikal yapılır; taşınmaz bütün mirasçılar adına elbirliği mülkiyetiyle kaydedilir. Mirasçılar anlaşırsa yazılı paylaşma sözleşmesiyle taşınmazı birine bırakabilir veya elbirliğini miras payları oranında paylı mülkiyete çevirebilir (TMK m. 676). Anlaşma yoksa her mirasçı sulh hukuk mahkemesinde ortaklığın giderilmesi davası açar; mahkeme aynen bölüşüm olanaklı değilse satışa karar verir (TMK m. 642).
Miras payı sözlü olarak satılabilir mi?
Hayır. Mirasçılar arasında miras payının devri yazılı sözleşmeyle, bir mirasçının üçüncü kişiye miras payını devri noterde yapılan sözleşmeyle geçerlidir (TMK m. 677). Tapulu taşınmazdaki payın tapu dışında sözlü veya adi yazılı satışına dayanarak tapu iptali istenemez; ödenen bedel sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri istenir (7. HD, E.2026/1636 K.2026/1600).
Muhammet Zeyd Targal
Balıkesir Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü mezunudur ve aynı üniversitenin Hukuk Fakültesinde öğrenimini sürdürmektedir. Targal Avukatlık Bürosunun hukukî yayın çalışmalarında yer almaktadır.
Başlıca hukukî kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 181, 495-501, 506, 598, 599, 640, 642, 676-678; 5650 sayılı Kanun (4.5.2007) m. 2
- 1512 sayılı Noterlik Kanunu m. 71/A, 71/B
- Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E.2026/167 K.2026/388 (21.01.2026); E.2026/1636 K.2026/1600 (26.03.2026); E.2025/4232 K.2026/2696 (13.05.2026)