Uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi ülke içinde satan, veren, nakleden, depolayan, satın alan, kabul eden veya bulunduran kişinin cezası on yıldan az olmamak üzere hapis ve adli para cezasıdır; madde çocuğa satılır veya verilirse hapis cezası on beş yıldan az olamaz (TCK m. 188/3). Eroin, kokain ve sentetik maddelerde ya da okul çevresinde ceza yarı oranında artar (m. 188/4).
Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2023-2026 kararlarında üç önemli ölçü koydu: Kontrol noktasında maddeyi kendi isteğiyle teslim edene ceza verilmez; aleyhine yeterli delil yokken suçunu ikrar edene indirim yapılır; satış delili bulunmayan bulundurma kullanma amacıyla bulundurma sayılır. Bu yazı cezaları, etkin pişmanlığı, kullanma ile ticaret ayrımını, tutukluluk ve infazı anlatır.
Cezası ve nitelikli hâller
| Fiil | Ceza |
|---|---|
| İmal, ithal veya ihraç (m. 188/1) | 20 – 30 yıl hapis ve 2.000 – 20.000 gün adli para cezası |
| Ülke içinde satma, satışa arz, verme, sevk, nakil, depolama, satın alma, kabul, bulundurma (m. 188/3) | En az 10 yıl hapis ve 1.000 – 20.000 gün adli para cezası |
| Çocuğa verme veya satma (m. 188/3) | En az 15 yıl hapis |
| Eroin, kokain, morfin, bazmorfin, sentetik kannabinoid, katinon, opioid, amfetamin ve türevleri; okul, yurt, hastane, kışla, ibadethane çevresinde 200 metre (m. 188/4) | Ceza yarı oranında artar |
| Üç veya daha fazla kişiyle / örgüt faaliyeti çerçevesinde (m. 188/5) | Yarı oranında / bir kat artar |
| Reçeteye veya izne bağlı uyuşturucu etkili ilaçlar (m. 188/6) | Aynı hükümler; ceza yarısına kadar indirilebilir |
| Hekim, eczacı, hemşire gibi sağlık mesleği mensubu (m. 188/8) | Ceza yarı oranında artar |
Dava ağır ceza mahkemesinde görülür. Süreli hapis cezası, kanunda aksi yazılı değilse yirmi yılı geçemez (TCK m. 49/1).
Etkin pişmanlık: ceza verilmemesi veya indirim
TCK 192 iki ayrı imkân tanır: Resmî makamlar haber almadan önce suç ortaklarını ve maddenin yerini bildirip ele geçirilmesini sağlayana ceza verilmez (m. 192/1). Suç haber alındıktan sonra gönüllü olarak suçun meydana çıkmasına ve faillerin yakalanmasına yardım edenin cezası dörtte birden yarısına kadar indirilir (m. 192/3).
- Kontrol noktasında kendi isteğiyle teslim: ceza verilmez. Önleme araması için kurulan uygulama noktasında durdurulan bir otobüste yolculara üzerlerinde suç unsuru bulunup bulunmadığı sorulmuştu. Sanık, koltuğunun önündeki cepte duran kutulardan birinde uyuşturucu bulunduğunu kendi isteğiyle söyleyip 90 gram maddeyi görevlilere teslim etti. Genel Kurul, görevlilerin önceden bir bilgisi olmadan kendi beyanıyla maddenin ele geçirilmesini sağlayan sanık hakkında 192/1'in uygulanması gerektiğini kabul etti, hükmü bozdu ve infazın durdurulmasına karar verdi (CGK, E. 2023/53, K. 2025/207, 14.5.2025).
- Aleyhine yeterli delil yokken ikrar: indirim. Soruşturmada aleyhine yeterli delil bulunmadığı aşamada, üzerinde ele geçen maddeyi başkasına vermek için bulundurduğunu söyleyerek kendi suçunun ortaya çıkmasına yardım eden sanık hakkında 192/3 indirimi uygulanmalıdır; Genel Kurul hükmü bozdu ve sanığın tahliyesine karar verdi (CGK, E. 2022/486, K. 2023/397, 12.7.2023).
- Delil zaten yeterliyse ikrar indirim sağlamaz. Fiziki takip, alıcıyla buluşmanın tespiti, iki kişiden ele geçen eroinin aynı bütünün parçası olduğunu gösteren kriminal rapor, telefon kayıtları ve fotoğraftan teşhisle suç zaten kesin olarak ispatlanmıştı. Genel Kurul, sanığın savcılıkta maddeyi alıcıya kendisinin verdiğini söylemesini sonuca etkili bir bilgi saymadı ve bölge adliye mahkemesinin yaptığı 192/3 indirimini bozdu (CGK, E. 2022/235, K. 2023/240, 3.5.2023).
Bu kararlardan çıkan ölçü: Bilginin zamanı ve sonucu belirleyicidir. Kolluk bilmeden yapılan ve maddenin ele geçirilmesini sağlayan bildirim cezasızlık, delil yetersizken yapılan ve suçu ortaya çıkaran ikrar indirim doğurur.
Kullanma mı, ticaret mi?
Kullanmak için bulundurma (TCK m. 191) ile ticaret arasındaki ceza farkı çok büyüktür; ayrım maddenin miktarına, paketlenmesine, hassas terazi veya satış parası gibi eşyalara, satış bilgisine ve alıcı beyanlarına göre yapılır. Şüphe kalırsa sanık lehine yorumlanır.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2026'da bu ilkeyi geniş uyguladı: İhbar veya istihbarata dayanmayan olağan yol kontrolünde iki sanığın bulunduğu aracın tamponunda yedi parça hâlinde net 1.134 gram esrar ele geçirilmişti. Genel Kurul, maddenin miktar ve sanık sayısı itibarıyla kullanım sınırları içinde kaldığını, satışa ilişkin başka delil bulunmadığını belirterek eylemin kullanmak için bulundurma suçu olduğuna karar verdi; on iki üye karşı oy kullandı (CGK, E. 2025/566, K. 2026/224, 15.4.2026).
Kullanma suçunun cezası, beş yıllık erteleme ve tedavi imkânları için uyuşturucu kullanma suçu yazısına bakın. Arama aşamasındaki hukuka aykırılıklar için önleme araması yazısı yol gösterir.
Tutukluluk, müdafi ve infaz
- Tutuklama: Uyuşturucu ticareti, kuvvetli suç şüphesi bulunduğunda tutuklama nedeninin var sayılabileceği katalog suçlardandır (CMK m. 100/3). Yine de hâkim ölçülülüğü ve adli kontrolün yeterli olup olmadığını gerekçelendirmelidir (tutuklama nedenleri, tutukluluk süresi).
- Müdafi zorunlu: Alt sınırı beş yılı aşan suçlarda şüpheli ve sanığa istemi aranmadan müdafi atanır (CMK m. 150/3; müdafi yardımı).
- İletişimin tespiti ve HTS: Bu dosyalar çoğu zaman telefon dinleme, HTS ve fiziki takip kayıtlarına dayanır; müdafi bu kararların hukuka uygunluğunu da denetlemelidir (telefon dinleme kararı, HTS kayıtları).
- İnfaz: Süreli hapis cezası alan yetişkin hükümlü cezasının dörtte üçünü infaz kurumunda geçirdikten sonra koşullu salıverilebilir (5275 s. K. m. 108/9; infaz hesaplama).
Uyuşturucu ticareti hakkında sık sorulan sorular
Uyuşturucu ticaretinin cezası nedir?
Uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi ruhsatsız olarak ülke içinde satan, satışa arz eden, başkasına veren, sevk eden, nakleden, depolayan, satın alan, kabul eden veya bulunduran kişi on yıldan az olmamak üzere hapis ve bin günden yirmi bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır; madde çocuğa verilir veya satılırsa hapis cezası on beş yıldan az olamaz (TCK m. 188/3). Uyuşturucuyu imal, ithal veya ihraç etmenin cezası yirmi yıldan otuz yıla kadar hapistir (m. 188/1).
Uyuşturucu ticaretinde ceza hangi hâllerde artar?
Madde eroin, kokain, morfin, bazmorfin, sentetik kannabinoid, sentetik katinon, sentetik opioid veya amfetamin ve türevleriyse ya da satış okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi yerlere iki yüz metreden yakın umuma açık bir yerde yapılırsa ceza yarı oranında artırılır (TCK m. 188/4). Suç üç veya daha fazla kişiyle işlenirse yarı oranında, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenirse bir kat artırılır (m. 188/5); sağlık mesleği mensuplarınca işlenirse yarı oranında artırılır (m. 188/8).
Uyuşturucu ticaretinde etkin pişmanlık nedir?
Suça iştirak eden kişi, resmî makamlar haber almadan önce diğer suç ortaklarını ve maddenin saklandığı veya imal edildiği yerleri bildirir ve bu bilgi ortakların yakalanmasını veya maddenin ele geçirilmesini sağlarsa ceza verilmez (TCK m. 192/1). Suç haber alındıktan sonra gönüllü olarak suçun meydana çıkmasına ve faillerin yakalanmasına yardım eden kişinin cezası dörtte birden yarısına kadar indirilir (m. 192/3).
Polis kontrolünde uyuşturucuyu kendim teslim edersem ceza alır mıyım?
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, otobüs kontrolünde üzerlerinde suç unsuru olup olmadığı sorulan yolculardan biri olarak, görevliler bir bilgiye sahip olmadan koltuk cebindeki kutuda uyuşturucu bulunduğunu söyleyip 90 gram maddeyi kendisi teslim eden sanığa TCK 192/1 uyarınca ceza verilmemesi gerektiğine karar verdi (CGK, E. 2023/53, K. 2025/207). Kolluk maddeden zaten haberdarsa veya madde aramada bulunmuşsa yalnız indirim (m. 192/3) gündeme gelebilir.
Kullanmak için bulundurma ile ticaret nasıl ayrılır?
Ayrım maddenin miktarına, paketlenmesine, ele geçiriliş biçimine, satış bilgisi veya alıcı beyanı bulunup bulunmadığına göre yapılır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, ihbar olmadan yapılan olağan yol kontrolünde iki kişinin aracından çıkan net 1.134 gram esrarı, satışa ilişkin başka delil bulunmadığı için kullanım sınırları içinde saydı ve eylemi kullanmak için bulundurma olarak nitelendirdi (CGK, E. 2025/566, K. 2026/224, oy çokluğu). Kullanma suçu ve erteleme imkânları için uyuşturucu kullanma yazısına bakın.
Uyuşturucu ticaretinde tutukluluk ve yatar ne kadar?
Uyuşturucu ticareti, kuvvetli suç şüphesi varsa tutuklama nedeninin var sayılabileceği katalog suçlardandır (CMK m. 100/3). Süreli hapis cezası alan yetişkin hükümlü cezasının dörtte üçünü infaz kurumunda geçirdikten sonra koşullu salıverilebilir (5275 s. K. m. 108/9). Kesin süre, cezanın miktarına, tutuklulukta geçen süreye ve iyi hâle göre hesaplanır.
Av. Ertuğrul Targal
Targal Avukatlık Bürosunun kurucu avukatıdır. Meslekî ve akademik çalışmalarını ceza hukuku, ceza muhakemesi ve insan hakları alanlarında sürdürmektedir.
Başlıca hukukî kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 49, 188, 191, 192
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 100, 150
- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 108
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2022/235, K. 2023/240, 3.5.2023
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2022/486, K. 2023/397, 12.7.2023
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2023/53, K. 2025/207, 14.5.2025
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2025/566, K. 2026/224, 15.4.2026