AYM Bireysel Başvuru Formu Nasıl Doldurulur? Bölüm Bölüm Açıklama ve Ekler

Genel kurallar: form zorunlu, dil Türkçe, on sayfa

• Form zorunlu, dilekçe gerekmez. Başvuru, İçtüzükte gösterilen ve Mahkemenin internet sitesinde örneği bulunan bireysel başvuru formuyla yapılmak zorundadır; ayrı bir dava ya da başvuru dilekçesi gerekmez. Form kullanılmazsa başvurucuya eksiklik yazısı gönderilir (AYM, Bireysel Başvuru Formu Kılavuzu, a).
• Dil Türkçe. Formun Türkçe dışında bir dille doldurulması hâlinde başvuru kabul edilmez (Kılavuz, ç).
• On sayfa sınırı. Form, ekleri hariç on sayfayı geçmemelidir; geçerse Açıklamalar kısmının en fazla on sayfalık bir özeti eklenmelidir (İçtüzük, m. 60/2; Kılavuz, f-g).
• Okunaklılık. El yazısıyla dolduruluyorsa silinmez kalem kullanılmalı; bilgisayarla dolduruluyorsa en az 12 punto okunaklı bir yazı tipi önerilir (Kılavuz, d-e).
• Birden fazla başvurucu. Her başvurucu için ayrı sayfa kullanılarak kişisel bilgiler ayrı ayrı yazılmalıdır (Kılavuz, b).
• Onaylı suretler ve düzen. Eklenen belgeler onaylı suretlerden oluşmalı, tarih sırasıyla tanımlanıp numaralandırılmalı; zımba, ataş ya da yapıştırıcı bant kullanılmamalıdır. Bireysel başvuru dosyaları, kararın verildiği yılı izleyen yıldan başlayarak bir yıl sonra imha edilir (Kılavuz, h-ı).

Formun bölümleri

Kimlik bilgileri nüfus cüzdanındaki ya da pasaporttaki şekliyle, değiştirilmeden ve kısaltılmadan yazılmalıdır. Mahkemenin bütün yazışma ve tebligatları formda gösterilen adrese gönderildiğinden adresin doğru ve güncel olması başvurucunun sorumluluğundadır; avukatla yapılan başvurularda avukatın UYAP sistemine kayıtlı adresi yazılmalıdır. Dizi pusulasında belgelerin tarih sırasıyla numaralandırılıp sayfa numaralarıyla gösterilmesi incelemeyi hızlandırır (Kılavuz, I-III).

Açıklamalar bölümü nasıl yazılır?

Formun en önemli kısmı Açıklamalar bölümüdür ve üç alt başlıktan oluşur (Kılavuz, IV):

1. Olaylar ve başvuru yolları. Kamu gücünün ihlale yol açtığı iddia edilen işlem, eylem ya da ihmaline ilişkin olaylar tarih sırasıyla, açık ve özet biçimde anlatılır. Bireysel başvurudan önce hangi idari ve yargısal yollara gidildiği ve bunların sonuçları da gösterilir.
2. Kesin karar ve tarih. Kesin kararı veren mahkeme, merci ya da makam (daire dahil), kararın tarihi ile esas ve karar numaraları, kararın tebliğ tarihi; tebliğ yoksa tefhim, o da yoksa öğrenme tarihi yazılır ve varsa belgesi eklenir. Otuz günlük sürenin hesabı bu tarihe dayandığı için bu alan özenle doldurulmalıdır; ayrıntı için AYM'de süre aşımı yazısına bakılabilir.
3. İhlal edilen haklar ve gerekçeler. Anayasa'nın hangi maddesindeki hangi hakkın hangi nedenle ihlal edildiği, her şikâyet için ayrı ayrı ve delilleriyle açıklanır. Başvurucu kamu gücü nedeniyle kişisel ve güncel bir hakkının doğrudan zedelendiğini ve mağduriyetin başvuru sırasında da sürdüğünü göstermelidir.

Mahkemelerin delilleri değerlendirmesine ya da kanunu yorumlamasına yönelik genel itirazlar çoğu zaman "kanun yolu şikâyeti" sayılarak açıkça dayanaktan yoksun bulunur. Bu nedenle her şikâyet, Anayasa'daki belirli bir hakla ve o hakkın somut olarak nasıl zedelendiğiyle ilişkilendirilmelidir (bkz. AYM kabul edilemezlik kararı).

Diğer bilgiler ve sonuç talepleri

• Mazeret. Süre geçirildiyse mücbir sebep ya da ağır hastalık gibi haklı mazeret, başlangıç ve bitiş tarihleriyle yazılır; mazeretin kalktığı tarihten itibaren en geç on beş gün içinde belgeleriyle başvurulur. Kılavuz, Anayasa Mahkemesinin adli tatile tabi olmadığını ve adli tatil süresince başvuru süresi ile diğer sürelerin işlemeye devam ettiğini açıkça belirtiyor (Kılavuz, V-A).
• Tedbir. Yaşama ya da maddi veya manevi bütünlüğe yönelik ciddi bir tehlike varsa gerekçesiyle yazılır. Gerekmediği hâlde tedbir istenmesi başvurunun sonuçlanmasını uzatabilir (Kılavuz, V-B; bkz. AYM'de tedbir talebi).
• Kimliğin gizli tutulması. Talep gerekçesiyle yazılmalıdır; gerekçesiz talepler incelenmeden reddedilebilir. Komisyonlar, kabul edilemezlik kararı verdikleri başvurularda gizlilik taleplerini ayrıca karara bağlamaz (Kılavuz, V-C; bkz. kimliğin gizli tutulması).
• Adli yardım. Başvurucunun ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zorlaştırmadan giderleri ödeyemeyeceğini gösteren belgelerle istenir; soyut ve belgesiz talepler reddedilebilir (Kılavuz, V-D; bkz. başvuru harcı ve adli yardım).
• Sonuç talepleri. İhlal kararı verilmesi, yeniden yargılama yapılması, maddi ve manevi tazminat, yargılama giderleri, gerekiyorsa duruşma, keşif ya da bilirkişi incelemesi gibi talepler maddeler hâlinde yazılır (Kılavuz, VI). Tazminat isteniyorsa zarar ve belgeleri de eklenmelidir; tazminat için AYM'de tazminat talebi yazısına bakılabilir.

Zorunlu ekler ve harç

Kılavuza göre forma şu belgeler eklenir (Kılavuz, Ekler; İçtüzük, m. 59/3):

1. Avukat ya da kanuni temsilci aracılığıyla yapılan başvurularda temsil yetkisini gösteren belge;
2. Harcın ödendiğine dair belge (adli yardım isteniyorsa gerekmez);
3. Başvuru bizzat yapılıyorsa başvurucunun kimliğini gösteren herhangi bir resmî belgenin onaylı örneği;
4. Tüzel kişi adına başvuruda temsil yetkisini gösteren resmî belgenin onaylı örneği;
5. Kesin karar ya da işlemi öğrenme tarihini gösteren belge (tebliğ ya da tefhim edilmeyen kararlarda öğrenme tarihinin bildirilmesi yeterli);
6. Hak ihlali iddialarını destekleyen belgelerin onaylı örnekleri;
7. Varsa tazminata ilişkin zarar belgeleri;
8. Olağan ve olağanüstü kanun yolu başvuru dilekçelerinin onaylı örnekleri;
9. Süre geçtiyse mazereti gösteren belgeler;
10. Adli yardım isteniyorsa mali durumu gösteren belgeler.

Belgelerden biri sunulamıyorsa gerekçesi formda belirtilir; Mahkeme mazereti kabul ederse belgeleri kendiliğinden toplayabilir. Harç maliye veznesine ya da Anayasa Mahkemesine yatırılır; ayrıca posta gideri avansı ya da pul gönderilmesi gerekmez (Kılavuz, Ekler).

Teslim, alındı belgesi ve sonrası

Form, harç makbuzuyla birlikte Anayasa Mahkemesine şahsen, herhangi bir mahkemeye ya da yurt dışı temsilciliğine teslim edilebilir; teslimde verilen alındı belgesindeki tarih başvurunun yapıldığı tarihtir ve bir uyuşmazlıkta ibraz edilmesi gerekeceği için saklanmalıdır. Formu teslim alan mahkemeler başvurunun kabul edilebilirliği ya da esası hakkında bir inceleme yapmaz; form ve ekleri UYAP üzerinden Anayasa Mahkemesine iletilir (İçtüzük, m. 63; Kılavuz, Formun teslimi). Formun imzalı asıl nüshası verilmelidir; imzasız ya da asıl olmayan form işleme konulmaz (Kılavuz, VII). 1 Ekim 2025'ten beri avukatlar başvuruyu UYAP Avukat Portal üzerinden de yapabiliyor; ayrıntılar AYM bireysel başvuru sorgulama yazısında.

Teslimden sonra Mahkeme başvurunun kayda alındığını ve başvuru numarasını bildirir. Eksiklik varsa on beş günü geçmeyen bir süre verilir; eksiklik tamamlanmazsa başvuru idari yönden reddedilir ve bu karara yedi gün içinde itiraz edilebilir. Kılavuza göre itiraz için dilekçenin süresinde verilmesi yeterlidir; yeniden form doldurmak ya da harç yatırmak gerekmez. Her yazışmada başvurucunun adı, soyadı, T.C. kimlik numarası ve başvuru numarası belirtilmelidir. Mahkeme yazılı ya da telefon, faks, e-posta yoluyla yapılan bilgi edinme taleplerine cevap vermez; başvurunun aşamaları e-Devlet üzerinden izlenir (Kılavuz, Formun teslimi a-d). Başvuru formundaki beyanların ya da belgelerin doğru olmaması başvurucunun sorumluluğunu doğurabilir; başvuru hakkının açıkça kötüye kullanılması ya da hakaret, tehdit veya tahrik edici üslup hâlinde 2.000 TL'ye kadar disiplin para cezası verilebilir (Kılavuz, VII; 6216, m. 51).