Müddetname, hükümlünün cezaevinde ne kadar kalacağını gösteren hesaptır. Koşullu salıverilme, denetimli serbestlik ve açık kuruma ayrılma tarihleri bu hesaba bağlıdır. Hatalı bir oran, eksik bir mahsup ya da yanlış uygulanan bir kanun, hükümlünün aylarca, bazen yıllarca fazla kalmasına yol açabilir. Çektirilecek cezanın hesabında duraksama olursa infaz hâkimliğinden karar istenir. Yargıtay'a göre bunun için bir süre yoktur. Anayasa Mahkemesi de koşullu salıverilme süresini cezanın kapsamına ilişkin sayıyor ve hatalı yorumlarda suçta ve cezada kanunilik ilkesinin ihlal edildiğine karar veriyor.
Açık kuruma ayrılma ve denetimli serbestlik kararlarına karşı yol açık cezaevi ve denetimli serbestlik yazısında; fazladan cezaevinde kalınan süre cezadan mahsup ve infaz sayfasında.
Müddetname neyi gösterir?
Müddetname, kesinleşen hapis cezasının infazı için Cumhuriyet başsavcılığınca düzenlenir. Belgede cezanın başlangıç tarihi, mahsup edilen gözaltı ve tutukluluk süreleri, koşullu salıverilme tarihi ve hak ederek tahliye tarihi yer alır. Reşit Durgun dosyasındaki müddetnamede, ceza infaz kurumunda kalınan süre takvim günü olarak değil, kurumda geçirilen 24 saatlik dilimler esas alınarak hesaplanmıştı (§ 39).
Koşullu salıverilme için gereken süre suç türüne ve cezaya göre değişir. Süreli hapis cezalarında kural cezanın yarısıdır. Kasten öldürme, cinsel saldırı, işkence gibi kanunda sayılan bazı suçlarda ve örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda oran üçte ikidir; birden fazla ceza varsa kanundaki üst sınırlar uygulanır (5275 m. 107/2-4). Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlarda ise o Kanun'un 17. maddesindeki dörtte üç oranı uygulanıyor (Reşit Durgun, § 34). Ağırlaştırılmış müebbet ve müebbet cezalarındaki süreler umut hakkı yazısındaki tabloda gösteriliyor.
İtiraz yolu ve süre
- Ceza hesabında duraksama: infaz hâkimliği. Çektirilecek cezanın hesabında duraksama olursa ya da cezanın kısmen veya tamamen yerine getirilip getirilemeyeceği ileri sürülürse infaz hâkimliğinden karar istenir (5275 m. 98/1-b).
- Hükmün yorumu ve lehe kanun: hükmü veren mahkeme. Mahkûmiyet hükmünün yorumunda duraksama olursa veya sonradan yürürlüğe giren bir kanunun TCK m. 7 kapsamında değerlendirilmesi gerekirse hükmü veren mahkemeden karar istenir (m. 98/1-a).
- Süre yok. Yargıtay 1. Ceza Dairesi 26.9.2022 tarihli ve E.2022/8130, K.2022/7302 sayılı kararında, müddetnamedeki ceza hesabına yönelik itiraz için kanunda süre belirlenmediğini, m. 98/1-b uyarınca infaz hâkimliğinden her zaman karar istenebileceğini belirtti. Daireye göre 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu'nun 5. maddesindeki on beş günlük şikâyet süresi müddetnameyi kapsamaz. On beş gün geçtiği gerekçesiyle itirazı usulden reddeden karar kanun yararına bozuldu.
- İnfaz durmaz. Başvuru cezanın infazını ertelemez; mahkeme veya infaz hâkimliği olayın özelliğine göre infazı erteleyebilir ya da durdurabilir (m. 98/2).
- Usul ve itiraz. Karar duruşma yapılmadan verilir; öncesinde Cumhuriyet savcısının ve hükümlünün yazılı görüşü istenebilir. Bu kararlara karşı itiraz yoluna gidilebilir (m. 101/1, 101/3).
Anayasa Mahkemesi kararları
Genel Kurul Yunis Karataş kararında, koşullu salıverilme hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağının cezaevinde geçirilecek süreyi etkilediğini ve bu nedenle cezanın kapsamını değiştirdiğini belirtti; meseleyi Anayasa'nın 38. maddesi kapsamında inceledi (§ 48). Suçun işlendiği zaman yürürlükteki kanuna göre koşullu salıverilmeye hak kazanan kişinin bu hakkı geri alınamaz; sonradan yürürlüğe giren aleyhe hüküm uygulanamaz, lehe düzenleme ise derhâl uygulanır (§ 50).
| Karar | Olay | Sonuç |
|---|---|---|
| Yunis Karataş [GK], 26.1.2023 | Ağırlaştırılmış müebbet cezası koşullu salıverilme hükümleri uygulanmadan infaz edilen başvurucu terör suçlusu olmadığını ileri sürdü; infaz hâkimliği talebi reddetti. | İhlal: "terör suçlusu" tabiri öngörülemez biçimde yorumlandı (AY m. 38) |
| Ahmet Oflaz ve diğerleri, 16.9.2025 | Karataş kararından sonra infaz hâkimlikleri koşullu salıverilme süresini 36 yıl olarak belirledi; başvurucular 30 yıl olması gerektiğini ileri sürdü. Bireysel başvurudan sonra hâkimlikler süreyi 30 yıla düzeltti. | İhlal: düzeltme, ihlalin özü itibarıyla kabulü sayıldı |
| Reşit Durgun, 20.11.2024 | Silahlı örgüte yardımdan hükümlü başvurucu, örgüt üyesi olmadığı hâlde koşullu salıverilme için 2/3 yerine 3/4 oranı uygulandığını ileri sürdü; iki günlük mahsup hatası da iddia etti. | Kabul edilemez: yardım suçu 3713 sayılı Kanun kapsamında; hesap hatası somutlaştırılmadı |
| Emre Kendir, 18.12.2024 | 3713 sayılı Kanun kapsamındaki suçların 7242 sayılı Kanun'un lehe infaz oranlarının dışında tutulması eşitlik ilkesine aykırılık olarak ileri sürüldü. | Kabul edilemez: norm denetiminde bu ayrım Anayasa'ya uygun bulunmuştu |
| Aydın Elçi, 15.10.2025 | Müddetnamede koşullu salıverilme tarihinin hesabında artık yılların dikkate alınmadığı ileri sürüldü. | Kabul edilemez: başvurucu süre ve iyi hâl şartlarını henüz taşımıyordu (bir karşı oy) |
Kararlar iki şeyi gösteriyor. Hesabın dayandığı kanun yorumu öngörülemezse veya lehe kanun uygulanmazsa ihlal bulunuyor. Buna karşılık kanuna ve Yargıtay içtihadına uygun bir oran uygulanmışsa ya da hesap hatası somut olarak gösterilmemişse başvuru kabul edilemez sayılıyor.
Müddetnamede neye bakılmalı?
- Suç tarihi ve uygulanan kanun. Koşullu salıverilme oranı, suç tarihinde yürürlükteki kanuna ve sonradan çıkan lehe hükümlere göre belirlenir. Suç tarihinin doğru yazılıp yazılmadığına bakılmalı.
- Suçun nitelendirilmesi. Hükümlünün örgüt üyeliğinden mi, örgüte yardımdan mı, örgüt adına suç işlemekten mi mahkûm olduğu oranı değiştirebilir. Anayasa Mahkemesi, yardım suçunun Terörle Mücadele Kanunu kapsamında sayılmasını keyfî bulmadı (Reşit Durgun, §§ 32-35).
- Mahsup. Gözaltı, tutukluluk ve diğer mahsubu gereken sürelerin eksiksiz düşülüp düşülmediği. Eksik mahsup iddiası, hangi sürenin neden eksik hesaplandığı gösterilerek ileri sürülmelidir (Reşit Durgun, § 39).
- Toplama kararı. Birden fazla kesinleşmiş hüküm varsa koşullu salıverilme için infaz hâkimliğinden toplama kararı alınır (5275 m. 99).
- Sonraki kanun değişiklikleri. İnfaz kanunlarında son yıllarda sık değişiklik yapıldı. Lehe bir değişiklik çıktığında müddetnamenin yeniden düzenlenmesi istenebilir.
Müddetname ve itiraz hakkında sık sorulan sorular
Müddetname nedir?
Müddetname, kesinleşmiş hapis cezasının infazı için Cumhuriyet başsavcılığınca düzenlenen ve cezanın başlangıcını, mahsup edilen gözaltı ve tutukluluk sürelerini, koşullu salıverilme tarihini ve hak ederek tahliye tarihini gösteren belgedir. Koşullu salıverilme, denetimli serbestlik ve açık kuruma ayrılma tarihleri bu hesaba göre belirlenir.
Müddetnameye itiraz süresi var mı?
Yargıtay 1. Ceza Dairesine göre yok. Daire, müddetnamedeki ceza hesabına yönelik itiraz için kanunda süre belirlenmediğini ve 5275 sayılı Kanun'un 98/1-b maddesi uyarınca infaz hâkimliğinden her zaman karar istenebileceğini belirtti. İnfaz Hâkimliği Kanunu'ndaki on beş günlük şikâyet süresi müddetnameyi kapsamaz; bu süreye dayanılarak verilen usulden ret kararını kanun yararına bozdu.
Müddetnameye itiraz nereye yapılır?
Çektirilecek cezanın hesabında duraksama varsa infaz hâkimliğine yapılır (5275 m. 98/1-b). Mahkûmiyet hükmünün yorumunda duraksama veya sonradan yürürlüğe giren lehe kanunun uygulanması söz konusuysa hükmü veren mahkemeden karar istenir (m. 98/1-a). Bu kararlara karşı itiraz yoluna gidilebilir.
Müddetnameye itiraz infazı durdurur mu?
Hayır. Başvuru cezanın infazını ertelemez; ancak mahkeme veya infaz hâkimliği olayın özelliğine göre infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir (5275 m. 98/2).
Koşullu salıverilme hatalı hesaplandıysa Anayasa Mahkemesine başvurulabilir mi?
Evet. Anayasa Mahkemesine göre koşullu salıverilme için ceza infaz kurumunda geçirilmesi gereken süre cezanın kapsamına ilişkindir ve Anayasa'nın 38. maddesindeki suçta ve cezada kanunilik ilkesi çerçevesinde incelenir. Lehe kanun koşullu salıverilmeye de uygulanır. Başvuru, itiraz merciinin kesin kararının öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde yapılır; hesap hatasının nasıl yapıldığı somut olarak gösterilmelidir.
Av. Ertuğrul Targal
Targal Avukatlık Bürosunun kurucu avukatıdır. Meslekî ve akademik çalışmalarını ceza hukuku, ceza muhakemesi ve insan hakları hukuku konularında sürdürmektedir.
Başlıca hukukî kaynaklar
- AYM, Yunis Karataş [GK], B. No: 2021/34231, 26.1.2023 (RG 14.4.2023)
- AYM, Ahmet Oflaz ve diğerleri, B. No: 2023/51685, 16.9.2025
- AYM, Reşit Durgun, B. No: 2022/75342, 20.11.2024; Emre Kendir, B. No: 2022/17941, 18.12.2024; Aydın Elçi, B. No: 2022/39076, 15.10.2025
- Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 26.9.2022, E.2022/8130, K.2022/7302 (kanun yararına bozma)
- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 98, 99, 101 ve 107; 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu m. 5