El Koyma Kararının Kaldırılması (2026): Ev, Arsa ve Araçta Kaldırma Talebi, İtiraz, Tazminat ve AYM Kararları

El koymanın türü ve dayanağı

Kaldırma yolunu, el koymanın hangi maddeye dayandığı belirler. Önce kararın bir örneğini edinin: müdafi soruşturma dosyasını inceleyip istediği belgelerin örneğini alabilir (CMK m. 153/1). Karar size hiç bildirilmemiş olabilir, çünkü koruma tedbirlerine ilişkin kararlar hazır bulunmayan kişiye tebliğ edilmez (m. 35/2); el koyma bu yüzden bazen tapu işleminde ya da trafik kontrolünde öğrenilir. El koymanın tanımı, kimin karar verdiği ve hâkim onayının 24 ve 48 saatlik süreleri elkoyma kararı nedir yazısında. Aşağıdaki tablo, ceza dosyasında mallara uygulanan tedbirleri nereye işlendikleri, kimin karar verdiği ve nasıl kalktıklarıyla gösteriyor:

Taşınmaza el koyma tapu kütüğüne, araca el koyma aracın kayıtlı olduğu sicile şerh verilerek uygulanır (CMK m. 128/3-4). Bu maddeye göre el koymaya yalnız hâkim karar verir (m. 128/9). Şartları da ağırdır: suçun işlendiğine ve malın bu suçtan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe bulunmalı, mal şüpheli ya da sanığa ait olmalı ve suç kanundaki listede yer almalıdır. Hırsızlık, dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma, uyuşturucu ticareti, tefecilik, zimmet, rüşvet, ihaleye fesat karıştırma, silahlı örgüt suçları ve hapis cezası gerektiren kaçakçılık suçları bu listededir (m. 128/1-2). El koyma kararı alınabilmesi için ilgisine göre MASAK, BDDK, SPK gibi kurumlardan suçtan elde edilen değere ilişkin rapor alınır; rapor en geç üç ayda hazırlanır, özel sebeple iki ay uzatılabilir (m. 128/1). Olağanüstü hal döneminde 668 sayılı KHK bu raporu aramadan el koymaya izin vermişti (Memduh Oğuz, B. No: 2020/36080, 16.9.2025, § 23).

Mal suçtan elde edilmemiş ama delil olarak gerekiyorsa ya da müsadere edilebilecek bir eşyaysa, ona ve araca CMK m. 123 ve 127'ye göre fiilen el konulabilir; bunun için suç listesi aranmaz. Tapudaki kayıt bir hukuk davasında konmuş ihtiyati tedbirse (Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 389 vd.), kaldırma talebi o davaya bakan hukuk mahkemesine yapılır; Anayasa Mahkemesinin bu tedbirlere bakışı uzun süren ihtiyati tedbir ve haciz sayfasında. Banka hesabına konan blokenin kaldırılması MASAK blokesi yazısında, telefon ve bilgisayara el koymayı düzenleyen maddenin durumu CMK 134 iptal kararı yazısında anlatılıyor.

Kaldırma talebi: kime, ne zaman, hangi gerekçeyle

Malına el konulan kişi, hâkimden her zaman bu konuda karar verilmesini isteyebilir (CMK m. 127/4). Soruşturma evresinde talep, el koyma kararını veren sulh ceza hâkimliğine ya da dosyayı yürüten Cumhuriyet savcısına yapılır; savcı da iadeye karar verebilir (m. 131/1). İddianame kabul edilip kovuşturma başladıktan sonra talebi davaya bakan mahkeme karara bağlar. Talep bir süreye bağlı değildir ve koşullar değiştikçe yenilenebilir. Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu da bir şirkete atanan kayyımın süresi ölçüsüz hâle geldiğinde yeniden başvuru yapılabileceğini hatırlattı (Betül Özbey Bayındır [GK], B. No: 2019/42188, 31.7.2025, § 71).

Talebin özü, el koymanın şartlarının bugün de bulunup bulunmadığıdır. CMK m. 128, suçtan elde edildiği kuvvetli şüpheyle desteklenen mallara el koymaya izin verir. Malın suçtan önce ya da başka bir gelirle edinildiğini tapu ve satış belgeleri, kredi ve maaş kayıtları ile gösterin. El koyma suçla ilgili tutarı aşıyorsa farkı rakamla yazın. Fadime Karabulut Deniz ve diğerleri kararındaki olayda savcılık, suçun 2016'dan itibaren işlendiğinin iddia edildiğini, bu yüzden 2016'dan önce edinilen mallara ve tacir şüphelilerin bütün banka hesaplarına el konulmasının ölçülü olmadığını kabul etmiş ve bu kısımdaki tedbiri kaldırmıştı (B. No: 2020/20470, 28.5.2025, §§ 20, 48). İstenmesi gereken kurum raporu yıllarca alınmadıysa ya da rapor malın suçtan elde edildiğine dair somut veri bulamadıysa bunu dilekçede gösterin. İsmail Köse kararındaki olayda 2016'da konan el koyma için MASAK raporu 2024'te alınmış ve raporda başvurucunun mal varlığını suçtan elde ettiğine dair somut verilere ulaşılamadığı yazılmıştı (B. No: 2020/36714, 20.5.2026, § 13).

El koymanın size ve ailenize etkisini de belgeleyin: kullanılamayan iş aracı, satılamayan taşınmaz, ödenemeyen kredi. Ardından daha hafif bir çözüm önerin. El konulan eşya, bakımının yapılması ve istendiğinde derhâl geri verilmesi koşuluyla size bırakılabilir; bu bırakma teminata bağlanabilir. Delil olarak saklanmasına gerek kalmayan eşya, rayiç değeri ödenince teslim edilir ve olası müsadere bu paraya yönelir (m. 132/5-6). Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de bir Türk şirketinin mallarının dokuz yıl tutulduğu davada, banka teminat mektubu karşılığı iade gibi daha hafif yolların hiç düşünülmemesini ihlal gerekçeleri arasında saydı (Akpaz/Türkiye, § 98).

Soruşturma başka birine karşı yürütülüyor ve mal sizinse, mülkiyetinizi ve suçla bir bağınızın olmadığını belgeleyin. Anayasa Mahkemesine göre iyi niyetli malike, tehlikeli olmayan eşyasını geri alabilme imkânı tanınmalı ya da zararı karşılanmalıdır (Feride Soyarslan, B. No: 2020/35203, 14.1.2026, § 24). Malı kolluğa kendiniz teslim ettiyseniz de yol aynıdır: Anayasa Mahkemesi, rızayla muhafaza altına alınan eşyanın CMK m. 131'e göre iadesinin istenebileceğini ve kişinin her aşamada yargı mercilerine başvurabileceğini belirtti (E.2024/183, K.2025/252, 11.12.2025, §§ 35-36).

Ret kararına itiraz: iki hafta, merci ve gerekçe

Sulh ceza hâkimliğinin el koyma kararına ve iade ya da kaldırma talebinin reddine itiraz edilir (CMK m. 131/1, 267). Süre, kararı öğrendiğiniz günden itibaren iki haftadır; 2024'ten önce yedi gündü (m. 268/1; 7499 s. K. m. 37). İtiraz dilekçesi kararı veren mercie verilir; o merci kararını düzeltmezse itirazı en çok üç gün içinde inceleme merciine gönderir (m. 268/2). Sulh ceza hâkimliği kararına yapılan itirazı numara olarak izleyen sulh ceza hâkimliği, asliye ceza mahkemesi kararına yapılan itirazı bağlı olduğu ağır ceza mahkemesi, ağır ceza mahkemesi kararına yapılan itirazı numara olarak izleyen ağır ceza dairesi inceler; o yerde tek ağır ceza mahkemesi varsa itiraz en yakın ağır ceza mahkemesine gider (m. 268/3).

İtiraz el koymanın uygulanmasını durdurmaz (m. 269/1). Merciin itiraz üzerine verdiği karar kesindir (m. 271/4); el koyma sürüyorsa Anayasa Mahkemesine başvuru süresi bu kararın öğrenilmesiyle başlar. Sürenin hangi işlemle başladığı AYM başvuru süresi yazısında.

İtirazda karşılanmasını istediğiniz iddiaları ayrı ayrı yazın. Anayasa Mahkemesi, mal varlığının tamamına gerekçe gösterilmeden el konulmasını ve itirazın yalnız "usul ve kanuna uygun" denerek reddedilmesini mülkiyet hakkının usul güvencelerine aykırı buldu. Mahkemeye göre şüphelinin eylemi ile el koyma arasındaki bağın kararda gösterilmesi ve itirazların ilgili ve yeterli gerekçeyle karşılanması gerekiyordu; her başvurucuya 34.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verildi (Fadime Karabulut Deniz ve diğerleri, §§ 46-51, 62).

Araca el koyma: yediemin, teminat ve kaçakçılık

Araca iki yolla el konulur: araç fiilen alınıp otoparka ya da emanete konur (CMK m. 123, 127) ya da trafik siciline şerh verilir (m. 128/4). Sicildeki "satılamaz, devredilemez" şerhi aracın satışını ve devrini durdurur; fiilen alınmayan araç kullanımınızda kalır. Fiilen alınan araç için dava sürerken iki yol vardır. Araç, bakımını yapmanız ve istendiğinde derhâl geri vermeniz koşuluyla size bırakılabilir; savcı ya da mahkeme bunu teminata bağlayabilir (m. 132/5). Delil olarak saklanmasına gerek kalmadıysa araç, rayiç değeri ödenerek teslim alınır (m. 132/6).

Yediemin olarak teslim, aracı kullanma serbestliği vermeyebilir. Cevat Yıldırım kararındaki olayda, kiraya verdiği aracı sahte kimlikle başkasına satılan başvurucuya araç savcılık yazısıyla yediemin sıfatıyla teslim edilmiş, hatalı park nedeniyle trafikten men edilince bu kez kullanılmasının muhafaza görevini kötüye kullanma suçunu (TCK m. 289) oluşturacağı ihtarıyla yeniden teslim edilmişti (B. No: 2021/4439, 22.9.2026, §§ 5, 9). Aracı kullanmanız gerekiyorsa teslim kararında bunun açıkça yazılmasını isteyin.

Kaçakçılık suçlarında kullanılan taşıtlar için ayrı bir usul vardır. Araç Türkiye'de sicile kayıtlı değilse, kaçak eşya özel hazırlanmış gizli bir tertibatta taşınmışsa ya da soruşturma sürerken yeniden kaçakçılıkta kullanılmışsa alıkonulur. Sahibi alıkoymadan itibaren otuz gün içinde taşıtın değeri kadar teminatı gümrük idaresine teslim ederse araç iade edilir; etmezse tasfiye idaresi aracı dava sonucunu beklemeden tasfiye eder (5607 s. K. m. 10/2, 13/1-a). Alıkonulmayan ama gümrüğe ya da yediemine teslim edilen araç, gümrük idaresinin tebliğinden itibaren doksan gün içinde masraflar ödenerek teslim alınmazsa yine tasfiye edilir (m. 10/3). Değer olarak kara taşıtlarında kasko değeri esas alınır (m. 10/5).

Göçmen kaçakçılığında kullanılan araç; soruşturma sürerken aynı suçta yeniden kullanılmışsa, Türkiye'de sicile kayıtlı değilse, önemli sayıda göçmen taşınırken yakalanmışsa ya da suçu kolaylaştıran özel tertibatı varsa sahibine iade edilmez. Sahibi el koymadan itibaren otuz gün içinde aracın değeri kadar teminatı Maliye Bakanlığına teslim ederse araç iade edilir, aksi hâlde tasfiye edilir ve satış bedeli dava sonucuna göre işlem yapılmak üzere emanete alınır (6458 s. K. ek m. 1). Öğretide, kaçakçılık usulündeki teminat ve tasfiyenin müsadere edilemeyecek araçlar için de işletilmesinin el koymanın amacıyla bağdaşmadığı, bu durumda teminatın ya da satış bedelinin dava sonunda sahibine iade edilmesi gerektiği belirtiliyor (Yeşilköy, TAAD 2023).

İkinci el aldığınız araç, sicile işlenmemiş eski bir el koyma kararı yüzünden elinizden alındıysa yol farklıdır. Anayasa Mahkemesi böyle bir olayda CMK 141'deki tazminat davasını uygun yol saymadı; zararın şerhin sicile işlenmemesinden doğduğunu, bunun idari yargıda ya da satıcıya karşı zapttan sorumluluk davasıyla istenebileceğini belirtti (Özkan Dokuzlardan, B. No: 2021/11463, 14.5.2025, §§ 23-25). Araç sicilindeki şerhleri bugün Türkiye Noterler Birliğinin araç sicil sistemi üzerinden noterler işliyor ve kaldırıyor; Anayasa Mahkemesi şerhle ilgili bir ihlal kararını gereği için Türkiye Noterler Birliğine gönderdi (Ali Hızlı, B. No: 2019/41568, 29.4.2025, § 13 ve hüküm fıkrası).

Dava bittiği hâlde tapuda ya da sicilde kalan şerh

Mahkeme beraat, mahkûmiyet ya da düşme kararı verirken el konulan mal hakkında da karar vermelidir. Hükümde iade ya da müsadere kararı yoksa mahkeme resen ya da sizin isteminiz üzerine iadeye karar verir (CMK m. 256/2). Suç Eşyası Yönetmeliği de dava karara bağlandığı hâlde eşya hakkında karar verilmemişse ilgilinin davayı gören mahkemeden karar istemesini öngörür (m. 20/1-b). Mahkemenin kaldırma kararı tapu müdürlüğüne ve araç siciline bildirilerek uygulanır; Tekin Günen kararındaki olayda tapu müdürlüğü, mahkemenin kaldırma kararından sonra tedbiri terkin etti (B. No: 2021/1352, 15.9.2026, § 9).

Mahkemeler iade ve terkini hükmün kesinleşmesine bağlayabiliyor. Barış Yeşilova kararındaki olayda beraat hükmü şerhin terkinini de içerdiği hâlde mahkeme, ek kararla şerhin hüküm kesinleşinceye kadar devamına karar verdi (B. No: 2020/32876, 3.4.2024, § 4). Naciye Bakış kararındaki olayda da mahkeme aracın iadesine ve şerhin kaldırılmasına karar kesinleştiğinde karar vermişti (B. No: 2020/39686, 16.9.2026, § 5). Hüküm kesinleştiği hâlde şerh silinmediyse kesinleşme şerhli karar örneğiyle mahkemeye başvurun ve tapuya ya da sicile yazı yazılmasını isteyin.

Mahkemenin sizi hukuk mahkemesine yönlendirmesi yeterli bir cevap sayılmadı. Feride Soyarslan kararındaki olayda başvurucunun zimmet suçundan yargılanan eşinden satın aldığı taşınmaza 2011'de tedbir konmuş, sanık temyiz aşamasında ölünce dava düşmüştü. Mahkeme şerhin kaldırılması talebini, düşme kararının suçu ortadan kaldırmadığını ve kaldırmanın hukuk mahkemelerinden istenmesi gerektiğini söyleyerek reddetti. Anayasa Mahkemesi bu gerekçeyi konuyla ilgili ve yeterli bulmadı, yaklaşık on üç yıl süren tedbirde mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ve yeniden yargılama yapılmasına karar verdi (Feride Soyarslan, §§ 29-34, 37).

Terör suçlarında kamu zararını güvenceye almak için konan şerh (3713 s. K. m. 20/A) için kanun bir süre öngörür. Kovuşturmaya yer olmadığı kararı kesinleşirse ya da şerhin konulduğu tarihten itibaren iki yıl içinde hukuk mahkemesinden şerhin devamına ilişkin ihtiyati haciz veya ihtiyati tedbir kararı sunulmazsa şerh terkin edilir. Anayasa Mahkemesi, iki yıl geçtiği hâlde silinmeyen ve mahkemenin kaldırma yetkisinin kendisinde olmadığını söyleyerek dokunmadığı araç şerhinde mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verdi; terkin yükümlülüğü kamu makamlarındadır (Ali Hızlı, §§ 42-45). Bölge adliye mahkemeleri de bu şerhi kaldırmaya ceza mahkemelerini yetkili gördü (§§ 16-17, 43). Bu şerhin kaldırılmasını, iki yıllık sürenin geçtiğini ve hukuk mahkemesi kararı bulunmadığını göstererek şerhi koyan mahkemeden isteyin.

Hükümde mala müsadere kararı verildiyse yol kanun yoludur; müsaderenin şartları ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasıyla ilişkisi müsadere nedir yazısında anlatılıyor.

El koymanın süresi ve Anayasa Mahkemesinin ölçüleri

Ceza Muhakemesi Kanunu, adli kontroldeki gibi bir azami süreyi el koyma için öngörmez. Ölçüyü Anayasa Mahkemesinin kararları veriyor: tedbir kapsamı ve süresi bakımından orantılı olmalıdır; makul olmayan bir süre devam eden el koyma, mülkiyetin kullanılmasını belirsiz biçimde ertelediği için malike orantısız bir külfet yükler (Yakup Ziya Genç, B. No: 2018/18585, 16.6.2021, § 38; Aydın Bahtiyar, B. No: 2023/72240, 23.12.2025, § 9).

Anayasa Mahkemesi 2025 başından 14 Ekim 2026'ya kadar verdiği ve yayımladığı kararlarda "müsadere ve elkoyma" başlığındaki 89 şikâyetin 33'ünde ihlal buldu. Bunların 15'i hükmün açıklanmasının geri bırakılmasıyla birlikte infaz edilen müsadereye, 9'u idareye teslim edilen ya da kamuya geçirilen silahlara ilişkindi; ceza soruşturmasında el koymanın kendisi, süresi ya da verdiği zarar beş kararda ihlal sonucuna götürdü. Bütün kararlar müsadere ve elkoyma sayfasında.

İhlal bulunan dosyaların ortak noktası, tedbirin yıllarca sürmesi ve kaldırma taleplerinin tedbirin neden hâlâ gerektiği açıklanmadan reddedilmesidir. Yakup Ziya Genç kararında 2010'da el konulan paraların iadesi talebi gerekçesiz bir ara kararla reddedilmişti; başvuru tarihinde el koyma 8 yıl 4 aydır sürüyordu ve Mahkeme 8.000 TL manevi tazminata hükmetti (§§ 41-43, 51). A.A. ve Diğerleri [GK] kararında 2010'dan beri süren hesap tedbirleri için mahkemenin dayandığı, hesaplardaki paraların müsaderesinin istendiği gerekçesi tedbirin konulduğu aşama için yeterli görüldü; ama süre uzadıkça tedbir orantısız hâle geldi ve gecikmede başvuruculara yüklenebilecek bir kusur yoktu (B. No: 2017/31079, 10.6.2021, § 52). Aydın Bahtiyar kararında dokuz yılı aşan el koyma için 34.000 TL (§§ 8-11), Erdoğan Kapıcıoğlu ve Erol Kapıcıoğlu kararında on beş yılı aşan el koyma için 55.000 TL manevi tazminat verildi (B. No: 2021/12624, 22.7.2026, §§ 6-7).

Süre her dosyada aynı sonucu doğurmuyor. Yaklaşık 3 yıl 3 ay sürüp kaldırılan el koyma makul bulundu (Cengiz Özışık, B. No: 2023/89301, 9.4.2026, § 12). 2016'dan beri süren bir taşınmaz el koymasında başvurucunun yurt dışında firari olması, ayrıntılı MASAK raporu ve itirazların gerekçeyle karşılanması nedeniyle ihlal bulunmadı (Memduh Oğuz, §§ 33-35). Genel Kurul, terör örgütü üyeliği ve terörün finansmanı iddialarını içeren, çok aktörlü ve uluslararası boyutlu bir soruşturmada 2017'den beri süren kayyım tedbirini de keyfî saymadı (Betül Özbey Bayındır [GK], §§ 68-72). Kovuşturmaya katılmayan kaçak sanığın mallarına CMK m. 248'e göre el konulmasında tedbirin süresini kişinin kendisi belirlediği için ihlal yoktu (Can Dündar, B. No: 2020/35701, 1.7.2026, §§ 35-37). Kaldırma talebinde sürenin yanında dosyanın neden ilerlemediğini ve gecikmede sizin bir payınız olmadığını da gösterin.

Anayasa Mahkemesi süre nedeniyle ihlal bulduğunda manevi tazminata hükmediyor; tedbirin kaldırılmasına kendisi karar vermiyor, tedbiri ivedilik ve özenle yürütme sorumluluğunu derece mahkemelerine hatırlatıyor (A.A. ve Diğerleri [GK], § 58; Erdoğan Kapıcıoğlu ve Erol Kapıcıoğlu, § 7). İhlal gerekçe eksikliğinden doğduysa dosyayı yeniden yargılama için mahkemeye gönderiyor (Feride Soyarslan, § 37; Ali Hızlı, § 48).

Anayasa Mahkemesine başvuru ve CMK 141 tazminatı

Hangi yolun tüketileceğini, el koymanın Anayasa Mahkemesinin karar verdiği tarihte sürüp sürmediği belirliyor. El koyma devam ediyorsa kaldırma talebi ve itiraz tüketildikten sonra otuz gün içinde başvurulur. CMK m. 141'deki tazminat davası yalnız para sağladığı için Mahkeme bu davayı devam eden el koymada etkili yol saymıyor (Hamdi Akın İpek, B. No: 2015/17763, 24.5.2018, § 77; Can Dündar, §§ 23-24; Betül Özbey Bayındır [GK], §§ 41-42).

El koyma kalktıysa Mahkeme önce CMK m. 141/1-j'deki tazminat davasının açılmasını istiyor; bu dava hem el koymanın hukuka aykırılığını tespit ettiriyor hem zararı karşılıyor. El koyma başvurudan sonra kalksa bile sonuç aynı oluyor. Kaçakçılık dosyasında aracı 2008'den 2022'ye kadar şerhli kalan başvurucunun (Naciye Bakış, §§ 14-16), mahkûmiyet hükmünde hakkında karar verilmeyen taşınmazlarındaki tedbir başvurudan sonra kaldırılan başvurucunun (Tekin Günen, §§ 15-17) ve 2016'dan beri tüm mal varlığına konan tedbir 2025'te kaldırılan başvurucunun (İsmail Köse, §§ 33-37) şikâyetleri bu dava açılmadığı için kabul edilemez bulundu.

CMK m. 141/1-j; koşulları oluşmadan el konulan, korunması için gerekli tedbirler alınmayan, amaç dışı kullanılan ya da zamanında geri verilmeyen eşya ve malvarlığı için maddi ve manevi tazminat öngörür. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, el koymanın amacı ortadan kalkınca malın makul bir ivedilikle iade edilmesi gerektiğini, aksi hâlde Devletin tazminat sorumluluğunun doğacağını belirtti. Yetkilisi kaçakçılık davasında beraat eden ihracatçı şirketin, ihracat sırasında el konulup bozulan sebzeler için CMK 141'e göre tazminat hakkı bulunduğuna ve maddi zararının ödenmesi gerektiğine karar verdi; tazminat davasına bakan mahkeme beraat kararının doğruluğunu yeniden tartışamaz (E.2017/771, K.2019/469, 11.6.2019, oybirliği). Yargıtay 12. Ceza Dairesi de tedbirin çok geç kaldırıldığı iddiasının tazminat davasında tartışılmasını şart koştu (E.2022/4863, K.2026/419, 14.1.2026). Bloke edilen paraya faiz işletilmediyse yasal faiz maddi tazminat olarak hesaplanıyor (Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E.2022/4121, K.2025/7691, 5.11.2025; İsmail Köse, § 24).

Dava, karar veya hükmün kesinleştiğinin size tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşmeyi izleyen bir yıl içinde, oturduğunuz yerdeki ağır ceza mahkemesinde açılır. Dilekçeye el koyma ve kaldırma kararları ile zararı gösteren belgeler eklenir. Karara karşı istinafa gidilir; bölge adliye mahkemesinin kararı kesindir (CMK m. 142/1-3, 8). Dava usulü haksız tutuklama tazminatı yazısında da anlatılıyor. Tazminat davasından sonuç alamazsanız kesin karardan itibaren otuz gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilirsiniz.

Başvurudan sonra el koyma kalkar, mal iade edilir ya da başka bir mahkemede mülkiyet size dönerse bunu Anayasa Mahkemesine bildirin. Mahkeme 2026'da iki başvuruyu, başvurucular bu gelişmeleri bildirmediği için başvuru hakkının kötüye kullanılması nedeniyle reddetti (Cevat Yıldırım, §§ 18-19; Hasan Topçu, B. No: 2021/48452, 22.7.2026, §§ 14-15). Başvuruyu malın sahibi yapmalıdır: silahın maliki olmayan diğer başvurucunun mülkiyet şikâyeti kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez bulundu (Erdoğan Kapıcıoğlu ve Erol Kapıcıoğlu, § 4). Tedbir şirketin malına konduysa başvuruyu şirket yapar; ortak ancak tedbirden kişisel olarak nasıl etkilendiğini gösterirse kendi adına başvurabilir (Lütfi Morkoç, B. No: 2020/31715, 18.11.2025, §§ 31, 34).

Ceza davasının kendisinin uzun sürmesinden ayrıca şikâyet edecekseniz, 9.3.2023 tarihinde derdest olan davalar için önce Tazminat Komisyonuna başvurulur (Cevat Yıldırım, § 21); ayrıntılar makul süre ve Tazminat Komisyonu yazısında. Anayasa Mahkemesinin 2026'da 14 Ekim'e kadar verdiği kararlarda başvurudan karara geçen ortanca süre 1.480 gün; mahkemenin iş yükü ve sonuç oranları AYM Bireysel Başvuru Raporu 2026'da.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi

Anayasa Mahkemesinin kararından sonra Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine dört ay içinde başvurulur; sürenin hesabı AİHM başvuru süresi yazısında. Strazburg mahkemesi, ceza davasındaki el koymayı mülkiyetin korunmasını düzenleyen 1 No.lu Protokol'ün 1. maddesi kapsamında inceliyor.

Akpaz/Türkiye kararında gümrük kaçakçılığı şüphesiyle bir şirketin mallarına 1995'te el konulmuş, mallar 2004'te iade edilmişti. Sanıklar 1999'da beraat etmiş, iade kararı duruşma yapılmadan verildiği için bozulmuş ve ancak 2004'te kesinleşmişti. Mahkeme, el koyma gereksiz hâle gelince sona erdirilmesi gerektiğini, tedbir uzadıkça malike etkisinin arttığını belirtti; teminat mektubu gibi daha hafif yolların hiç düşünülmediğini, beraatten sonraki beş yılı aşkın süre için meşru bir sebep bulunmadığını tespit ederek mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verdi (no. 6800/09, 18.1.2022, §§ 95-100). Tazminat talebini ise Tazminat Komisyonunun bu tür ihlalleri inceleyebildiğini belirterek Komisyona bıraktı (§§ 108-110).

Islamic Republic of Iran Shipping Lines/Türkiye kararında silah kaçakçılığı şüphesiyle tutulan bir gemi ve yükü, şüphenin ortadan kalktığı ve ceza mahkemesinin karar verdiği tarihten sonra da aylarca bırakılmamıştı. Mahkeme, bir mülkün gerekçesiz olarak uzun süre kontrol altında tutulmasının normalde orantısız bir müdahale olduğunu ve hiç tazminat verilmemesinin haklı gösterilemeyeceğini belirtti (no. 40998/98, 13.12.2007, §§ 97-99, 103). Uzan ve diğerleri/Türkiye kararında (5.3.2019) da haklarında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilen banka sahibi yakınlarının mallarındaki tedbirin, "dava dışı" sayıldıkları için ana davaya katılamadıkları hâlde, durumları ayrıca incelenmeden yıllarca sürdürülmesi ihlal sayıldı. Başvuruculardan biri bu karardan sonra tedbirin kaldırılmasını istediğinde talebi, katılan Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun muvafakati olmadığı gerekçesiyle reddedildi; tedbir ancak 2022'de kaldırıldı ve Anayasa Mahkemesi tazminat için yine CMK 141 yolunu gösterdi (Ayla Uzan Ashaboğlu, B. No: 2020/12364, 2.5.2024, §§ 8, 12-14, 19-22).