KHK ile İhraçta AİHM Başvurusu: Kapak Sayfası, Form ve eComms Kuralları

Hangi başvurular bu usule tabi?

Tedbirler, darbe teşebbüsünden sonra FETÖ/PDY başta olmak üzere millî güvenliğe tehdit oluşturduğu değerlendirilen yapılara üyelik, mensubiyet, iltisak ya da irtibat gerekçesiyle kamu görevinden çıkarılan kamu görevlileri, yargı mensupları, askerler ve diğer kamu görevlilerinin Türkiye aleyhine 1 Ocak 2026'dan itibaren yaptığı başvurulara uygulanıyor. Kapak sayfasındaki meslek seçenekleri de polis, jandarma, yargı, askerî yargı, asker ve diğer kamu görevlisi ile sınırlı (AİHM, ECHR 306 (2025) basın duyurusu).

Mahkemeye göre başvuru akını iç hukuktaki yargılamaların sonucundan kaynaklanıyor. Duyuru bu bağlamda AYM Genel Kurulunun 29 Mayıs 2025 tarihli N.E. ve A.S. kararlarına ve 16 Temmuz 2025 tarihli Erkan Sezgin kararına atıf yapıyor. Üç kararda da ihlal bulunmadı. Bu kadar çok başvurunun olağan yöntemle işlenmesi Mahkemenin Sözleşme m. 19'daki görevini ve m. 34'teki bireysel başvuru hakkının etkinliğini tehlikeye atacağından, Mahkeme Başkanı İç Tüzüğün 9. kuralına dayanarak bu idari tedbirlere karar verdi.

Duyuru bir Yazı İşleri belgesidir ve Mahkemeyi bağlamaz. Tedbirler idari niteliktedir: başvurunun tanınmasını, kaydını ve işlenmesini düzenler; kapak sayfası şikâyetlerin hukukî değerlendirmesinde kullanılmaz.

AİHM'den önce: iç hukuk yolu ve süre

AİHM'e gitmeden önce iç hukuk yolları tüketilmelidir. OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonu kararlarına karşı, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun belirlediği Ankara idare mahkemelerinde, ilgilinin en son görev yaptığı kurum aleyhine iptal davası açılır (7075 sayılı Kanun m. 11/1). 667 sayılı KHK m. 3/1 kapsamında meslekten çıkarılan hâkim ve savcılar ise kararın kesinleşmesinden itibaren altmış gün içinde ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda dava açabilir (m. 11/2; bkz. HSK kararlarına karşı yargı yolu). İdari yargı yolu tükendikten sonra Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılır (bkz. AYM başvuru süresi ne zaman başlar).

AİHM'e başvuru süresi, nihai iç hukuk kararı olan AYM kararının başvurucuya ya da avukatına tebliğinden itibaren dört aydır. Kapak sayfası bu nedenle AYM kararının tebliğ tarihini ayrıca soruyor. Kapak sayfası ya da form eksik olsa bile süre işlemeye devam eder; son günlere bırakılan bir başvuruda eksikliği tamamlamak için zaman kalmayabilir.

Şikâyetleri en baştan ileri sürmek. AİHM yalnızca iç hukukta, en azından özü itibarıyla ileri sürülmüş şikâyetleri inceler. KHK'ya dayanan bir fesihle ilgili İ.Ç./Türkiye kararında (13.1.2026) özel hayata saygı hakkı şikâyeti, iş mahkemesinde hiç ileri sürülmediği ve AYM tarafından da olağan yolların tüketilmemesi nedeniyle reddedildiği için kabul edilemez bulundu (§ 66). Kapak sayfasının 5. sorusunun yalnız AYM'ye ve AİHM'e birlikte sunulan şikâyetleri sorması da bu kurala dayanıyor.

Kapak sayfası nasıl doldurulur?

• Nerede? Kapak sayfası Mahkemenin internet sitesindedir; sitenin "Başvurular – Başvurucular – diğer diller – Türkçe" sekmesinden de ulaşılabilir.
• Elektronik doldurma. Bütün alanlar zorunludur ve elektronik ortamda doldurulmalıdır; sayfa ancak doldurulduktan sonra yazdırılır. Yazdırılan sayfa başvurucuya özgü bir QR kod taşır; kod görünmüyorsa sayfa yenilenmelidir.
• Formun önüne. Yazdırılan kapak sayfası resmî başvuru formunun önüne konur. Kapak sayfası formun yerine geçmez; başvurunun tanınması, kaydı ve işlenmesi için kullanılır, şikâyetlerin hukukî değerlendirmesinde kullanılmaz.
• Doğru ve gerçeğe uygun cevap. Sorular benzer başvurularda görülen ortak özelliklere göre hazırlandı; Mahkeme cevapların doğru ve gerçeğe uygun verilmesini bekliyor.
• En son sürüm. Sayfa Yazı İşlerinin ihtiyaçlarına ve iç hukuktaki gelişmelere göre güncellenebilir. Örneğin AYM içtihadı listesinde duyurudan sonra verilen 2 Nisan 2026 tarihli Doğan Doğan kararı da yer alıyor. Bu nedenle sayfa her başvuru için yeniden açılmalıdır.

Kapak sayfasındaki sorular

2. soru: deliller. Seçenekler şunlar: ByLock kullanımı ya da ByLock içeriği; HTS kayıtları; Bank Asya'daki hesap hareketleri; ceza yargılamasında etkin pişmanlık ya da itiraf; kurumun ya da amirin başvurucu hakkındaki değerlendirmesi; görev geçmişi; örgüt üyeliği, örgüte yardım ya da darbe teşebbüsüne katılma nedeniyle ceza yargılaması ya da kesinleşmiş mahkûmiyet; ihraç davasında ya da ceza yargılamasında dinlenen tanıklar ve gizli tanık beyanları; "garson" ya da "albatros" gibi gizli tanıklardan elde edilen ve örgüt içinde kod adlı bir konum gösteren dijital materyal; ankesörlü telefondan ya da ardışık aranma; sıkıyönetim görevlendirme listesinde yer alma; dernek, vakıf ya da sendika üyeliği, yöneticiliği veya bunlara bağış; sosyal medya paylaşımları. Bunların hiçbiri yoksa son seçenek işaretlenir ve dayanılan delil 2.bis alanına yazılır. Bu alanda karakter sınırı vardır.

4. soru: AYM içtihadı. AYM benzer başvuruları ilke kararlarına atıf yaparak sonuçlandırıyor. Kapak sayfası, AYM'nin başvurucunun dosyasında dayandığı kararı şu listeden seçtiriyor. Listedeki kararların hepsinde ihlal bulunmadı:

Kapak sayfasında N.E., A.S. ve Erkan Sezgin kararları tek seçenek olarak gösteriliyor ve N.E. kararının tarihi 29/5/2024 yazılı. AYM kararının tarihi 29.5.2025'tir. AYM kararı bunlardan hiçbirine atıf yapmıyorsa "hiçbiri" seçilir.

5. soru: şikâyetler. Liste şunları sayıyor: bağımsız ve tarafsız mahkemede yargılanma; adil yargılanma hakkının ceza boyutundaki güvencelerinin ihraç davalarına uygulanması; ceza mahkûmiyetinden sonra delil bağımsızca değerlendirilmeden ihracın idare mahkemelerince onanması; ByLock ya da diğer delillere erişememe ve bunlara etkili biçimde itiraz edememe; duruşma yapılmaması; hukuka aykırı delil kullanımı ya da veri saklama nedeniyle özel hayatın ihlali; idare mahkemesi kararlarında yetersiz gerekçe; ihraç anında açıklanmayan ya da henüz mevcut olmayan delile dayanılması; belirsiz "iltisak" ya da "irtibat" kavramları; kanunla açıkça yasaklanmamış olağan davranışlara dayanılması; hukuka aykırı fişleme; ihracın ve kimlik bilgilerinin yayımlanması nedeniyle özel hayatın ya da masumiyet karinesinin ihlali; aynı fiilden iki kez cezalandırılma; din, ifade ve örgütlenme özgürlükleri; maaş ve buna bağlı hakların kaybı nedeniyle mülkiyet hakkı; yargılamanın uzunluğu; listede olmayan başka bir şikâyet. Mahkeme yalnızca hem AYM'ye hem AİHM'e sunulan şikâyetlerin işaretlenmesini istiyor. AYM'deki başvuru formu, işaretlenen her şikâyet için yeniden okunmalıdır.

Başvuru formu ve e-posta şartı

Resmî form elektronik doldurulur. Kapak sayfasına rağmen resmî başvuru formunun kullanılması zorunludur. Mahkemenin sitesinden indirilen form, başvurucunun bilgilerinin doğrudan veri tabanına girilmesini sağlayan başvurucuya özgü bir barkod taşır ve elektronik ortamda doldurulmalıdır; doldurulan form kaydedilip yazdırılır. Şikâyetler yalnızca bu formun içeriğine göre değerlendirilir ve form İç Tüzüğün 47. kuralına uygun olmalıdır. Kural 47'ye aykırılık başvurunun incelenmemesine yol açabilir. Ayrı bir dilekçe formun yerini tutmaz; olaylar, şikâyetler ve kabul edilebilirlik formun kendi sayfalarında anlatılır (Başvuru formunun doldurulmasına ilişkin açıklamalar).

Her başvurucu için ayrı dosya. Form ve kapak sayfası, aynı avukat birden fazla başvurucu adına başvursa bile her başvurucu için ayrı doldurulur ve yazdırılır. Birden fazla başvurucunun tek formla başvurması bu grupta mümkün değil.

E-posta adresi zorunlu. Formda başvurucuya ya da temsil ediliyorsa avukatına ait bir e-posta adresi yazılmalıdır. Bunun istisnası, haklı bir engelin formda açıkça belirtilmesidir. E-posta adresi yazılması, Mahkemenin elektronik iletişim sistemi eComms'un kullanılmasına onay sayılır. Olağan başvurularda eComms ancak başvuru Hükûmete bildirildikten sonra açılır (bkz. AİHM başvuru numarası ve sorgulama). Bu grupta ise kayıt mektubu dahil yazışmalar baştan itibaren kural olarak eComms üzerinden yürütülür ve kâğıt kayıt mektubu gönderilmez. Avukatlar için Mahkemenin eComms kullanım kılavuzu yayımlanmıştır.

Formun gönderimi değişmedi: ıslak imzalı asıl form, kapak sayfası ve ekler posta ile Mahkemeye gönderilir; başvuru tarihi posta damgasının tarihidir.

Başvurudan sonra: takip ve giderim

Mahkeme, bu gruptaki bireysel başvurulara ilişkin sorulara kural olarak cevap vermeyeceğini ve başvuruların ilerleyişini basın duyurularıyla açıklayacağını bildirdi. Bu nedenle dosyanın takibi eComms hesabı ile Mahkemenin basın duyuruları üzerinden yapılır. 1 Ocak 2026'dan önce başvurmuş olanlarla da Yazı İşleri gerekirse iletişime geçip başvurunun kapak sayfasıyla tamamlanmasını isteyebilir.

AİHM'in ihraç ve fesih dosyalarında şimdiye kadar verdiği kararlar daha çok usule ilişkin. Pişkin/Türkiye (15.12.2020) kararında Sözleşme'nin 6/1 ve 8. maddelerinin ihlal edildiğine ve manevi zarar için 4.000 avro ödenmesine karar verildi. 2026 tarihli İ.Ç./Türkiye ve Kandemir/Türkiye kararlarında 6/1 ihlali bulundu, ancak ihlal tespiti yeterli giderim sayıldı. Kandemir'de kayıp gelir talebi, ihlal ile zarar arasında illiyet görülmediği için reddedildi (§ 97). İ.Ç. kararında Mahkeme, Yalçınkaya kararındaki ceza hukukuna ilişkin sonuçların, ortada bir suç isnadı bulunmayan ihraç davalarına kendiliğinden uygulanamayacağını da vurguladı (§ 58). Kararların ayrıntısı OHAL'de iş sözleşmesinin feshi ve AİHM yazısında.

Bu dosyalarda ihlal kararının asıl sonucu yargılamanın yenilenmesidir. İdari yargıda, kesinleşen AİHM ihlal kararına dayanarak yargılamanın yenilenmesi istenebilir; süre, AİHM kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir yıldır (İYUK m. 53/1-ı ve 53/3). İş mahkemesi kararlarında yargılamanın iadesi istenebilir; süre, kesinleşmiş AİHM kararının tebliğinden itibaren üç aydır (HMK m. 375/1-i ve 377/1-e). Yol ve süreler ihlal kararından sonra yeniden yargılama yazısında.