Kasten yaralamanın cezası yaralanmanın ağırlığına göre değişir. Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen yaralama altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adli para cezası gerektirir ve şikâyete bağlıdır (TCK m. 86/2). Basit tıbbi müdahaleyle giderilemeyen yaralamanın cezası bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapistir (m. 86/1). Yaralama eşe, kardeşe, üstsoya veya altsoya karşı ya da silahla işlenirse ceza yarı oranında artar, şikâyet aranmaz ve uzlaştırma yapılmaz (m. 86/3). Bu sınırlar Haziran 2025'te 7550 sayılı Kanunla yükseltildi.

Bu yazı cezaların güncel tablosunu, şikâyet ve uzlaşmanın hangi yaralamada mümkün olduğunu, taş ve sopanın neden silah sayıldığını, kemik kırığı ve yüzde sabit izde Yargıtay'ın aradığı raporları, mağdurun ve şüphelinin atacağı adımları anlatır.

Hangi yaralama, hangi ceza?

YaralamaCezaŞikâyet / uzlaşma
Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen (m. 86/2)6 ay – 1 yıl 6 ay hapis veya adli para cezası; kadına karşı alt sınır 9 ayGerekir, 6 ay içinde / var
Basit tıbbi müdahaleyle giderilemeyen (m. 86/1)1 yıl 6 ay – 3 yıl hapisAranmaz / var
Eşe, boşandığı eşe, kardeşe, üstsoya, altsoya; kendini savunamayacak kişiye; kamu görevi nedeniyle; silahla (m. 86/3)Yukarıdaki ceza yarı oranında artar; canavarca hisle işlenirse bir katAranmaz / yok
Kemik kırığı veya çıkık (m. 87/3)Ceza, kırığın hayat fonksiyonlarına etkisine göre yarısına kadar artarAranmaz / yok
Organ işlevinde sürekli zayıflama, yüzde sabit iz, hayati tehlike, konuşmada sürekli zorluk (m. 87/1)Ceza bir kat artar; en az 4 yıl, m. 86/3 hâllerinde en az 6 yılAranmaz / yok
Organ işlevinin yitirilmesi, yüzün sürekli değişikliği, iyileşmez hastalık (m. 87/2)Ceza iki kat artar; en az 6 yıl, m. 86/3 hâllerinde en az 9 yılAranmaz / yok
Yaralama sonucu ölüm (m. 87/4)10 – 14 yıl; m. 86/3 hâllerinde 14 – 18 yılAranmaz / yok

2025 artışı. 7550 sayılı Kanun basit yaralamanın sınırlarını dört ay – bir yıldan altı ay – bir yıl altı aya, kadına karşı alt sınırı altı aydan dokuz aya, basit tıbbi müdahaleyle giderilemeyen yaralamanın alt sınırını bir yıldan bir yıl altı aya çıkardı; ağırlaşmış sonuçlardaki asgari cezaları ve ölüm hâlindeki cezaları da artırdı. Bu değişiklikten önce işlenen fiillere eski ve sanığın lehine olan sınırlar uygulanır (TCK m. 7/2).

Basit tıbbi müdahale ölçüsü. Yaralamanın basit tıbbi müdahaleyle giderilip giderilemeyeceğini hekim raporu belirler. Bu ayrım sonucu baştan değiştirir: Aynı yumruk, raporda "basit tıbbi müdahaleyle giderilebilir" yazıyorsa şikâyete bağlı basit yaralama, yazmıyorsa şikâyet aranmayan ve cezası bir yıl altı aydan başlayan yaralamadır.

Nitelikli hâller

Eşe, aileye ve silahla yaralama

Kanun, yaralamanın kime karşı ve nasıl işlendiğine göre şikâyet şartını kaldırır ve cezayı yarı oranında artırır (m. 86/3). Bu hâllerde uzlaştırma da yapılmaz (CMK m. 253/1-b-1).

  • Eş ve boşandığı eş: Eşe veya boşandığı eşe karşı yaralamada mağdurun şikâyetten vazgeçmesi soruşturmayı ve davayı sona erdirmez. Boşandığı eş 2021'de 7331 sayılı Kanunla bu bende eklendi. Mağdur ayrıca 6284 sayılı Kanun'a göre uzaklaştırma ve yaklaşmama gibi koruyucu tedbirler isteyebilir; gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde bazı tedbirleri kolluk amiri de alabilir (6284 s. K. m. 5).
  • Üstsoy, altsoy, kardeş: Anne, baba, çocuk, torun ve kardeşe karşı yaralamada da aynı kural geçerlidir.
  • Silah: Saldırı ve savunma amacıyla yapılmamış olsa bile fiilen saldırıda kullanılmaya elverişli her şey silahtır (TCK m. 6/1-f-4). Yargıtay sopa ile vurma ve taş atma suretiyle yapılan yaralamayı silahla yaralama saydı ve beraat kararını bozdu (3. CD, E. 2019/15370, K. 2020/1193, 21.1.2020). Mahkeme sanığın sopa kullanıp kullanmadığına ilişkin delilleri gerekçede tartışmalıdır; tartışmadan kurulan hüküm de bozuldu (3. CD, E. 2014/22543, K. 2014/40729, 9.12.2014).

Pratik sonuç: Basit tıbbi müdahaleyle giderilemeyen yaralama eşe karşı veya silahla işlenirse alt sınır iki yıl üç aydır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) ve erteleme için ceza iki yılı geçmemelidir; bu sınıra ancak haksız tahrik veya takdiri indirim gibi indirimlerle inilebilir.

Şikâyet, vazgeçme ve uzlaşma

Şikâyete bağlı basit yaralama. Mağdur, fiili ve faili öğrendiği günden itibaren altı ay içinde şikâyet etmelidir (TCK m. 73/1; şikâyet süresi). Şikâyetten vazgeçme davayı düşürür; vazgeçmeyi kabul etmeyen sanık hakkında yargılama sürer (m. 73/4, 73/6).

Uzlaşma. Kanun uzlaştırma kapsamını "kasten yaralama (üçüncü fıkra hariç, madde 86; madde 88)" diye belirler (CMK m. 253/1-b-1). Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen ve giderilemeyen yaralama uzlaştırmaya tabidir. Basit yaralamada taraflara uzlaştırma teklif edilmeden kurulan mahkûmiyet hükmünü Yargıtay bozdu ve dosyanın uzlaştırma bürosuna gönderilmesini istedi (3. CD, E. 2017/12704, K. 2018/6345, 9.4.2018). Uzlaşma sağlanır ve şüpheli edimini bir defada yerine getirirse kovuşturmaya yer olmadığına, dava açılmışsa davanın düşmesine karar verilir. Süreç için uzlaştırma nedir yazısına bakın.

Uzlaştırma dışında kalanlar. Eşe, kardeşe, üstsoya veya altsoya karşı, silahla veya kamu görevi nedeniyle yaralama uzlaştırma dışındadır. Ağır sonuçlu yaralama (m. 87) uzlaştırma listesinde sayılmamıştır; Yargıtay 3. Ceza Dairesi, kemiklerin kırılmasına yol açan kasten yaralamanın uzlaştırma kapsamında olmadığını belirten kanun yararına bozma istemini yerinde gördü (3. CD, E. 2017/12381, K. 2017/13066, 18.10.2017).

Birden fazla mağdur ve birlikte işlenen suçlar. Uzlaştırmalı bir suç, uzlaştırma dışında kalan bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaştırma yapılmaz (CMK m. 253/3). "Aynı mağdura karşı" sınırı Ekim 2019'da 7188 sayılı Kanunla eklendi; Yargıtay bu yüzden her mağdura yönelik eylemi ayrı değerlendiriyor (3. CD, E. 2020/6586, K. 2020/12133, 29.9.2020).

Adli rapor

Kemik kırığı ve yüzde sabit iz: Yargıtay'ın aradığı rapor

Kemik kırığı. Kırık veya çıkıkta ceza, kırığın hayat fonksiyonlarına etkisine göre yarısına kadar artırılır (TCK m. 87/3). Adli Tıp bu etkiyi hafif (1. derece), orta (2. ve 3. derece) ve ağır (4., 5. ve 6. derece) olarak sınıflandırır. Yargıtay artırımın dereceyle orantılı olmasını arıyor:

  • Raporda kırığın etkisi orta (2.) derece iken yarı oranında artırım yapılması fazla ceza sayıldı ve bozuldu (3. CD, E. 2020/2881, K. 2020/8563, 6.7.2020).
  • 1. derece kırıkta yarı oranında artırım bozuldu (3. CD, E. 2020/15226, K. 2020/19890, 22.12.2020); 1. derece kırıkta üçte bir oranında artırım da orantısız bulundu (3. CD, E. 2018/1178, K. 2018/16763, 6.11.2018).

Yüzde sabit iz. Yüzdeki izin kalıcı olup olmadığı özel ve teknik bilgi gerektirir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, hâkimin duruşmada mağdurun yüzünü gözlemleyip izi tutanağa geçirmesini yeterli görmedi; Adli Tıp Kurumundan rapor alınmadan kurulan hükmü eksik araştırma nedeniyle bozdu (CGK, E. 2014/1, K. 2014/256, 13.5.2014). Sabit iz değerlendirmesi iyileşme sürecinden sonra yapılır; Genel Kurulun incelediği başka bir dosyada muayene olaydan yaklaşık on sekiz ay sonra yapılmış ve eksik araştırma görülmemişti (CGK, E. 2015/1167, K. 2017/247, 25.4.2017).

Aynı karar bir usul kuralını da hatırlatır: İddianamede istenmeyen ağırlaştırıcı bir hüküm sanık aleyhine uygulanacaksa sanığa önce ek savunma hakkı verilmelidir (CMK m. 226).

Yaralandıysanız

  1. Hemen hekime gidin ve adli rapor alın. Hastanede yaralanmanın nasıl oluştuğunu söyleyin; hekim adli olguyu kolluğa bildirir. Raporda yaralanmanın basit tıbbi müdahaleyle giderilip giderilemeyeceği, kırık varsa derecesi yazılır.
  2. Kırık veya yüzde yara varsa kesin rapor için takipte kalın. Savcılık iyileşme sonrasında Adli Tıp muayenesine gönderebilir; çağrıya gidin.
  3. Delili koruyun: yaraların fotoğrafları, olay yerindeki kamera kayıtları (kamera kaydı delil) ve tanıkların adları.
  4. Şikâyet edin. Basit yaralamada altı aylık süre işler; dilekçenin içeriği için suç duyurusu nasıl yapılır yazısına bakın.
  5. Aile içindeyse koruma isteyin. 6284 sayılı Kanun'a göre aile mahkemesinden veya acil durumda kolluktan koruyucu tedbir istenebilir.
  6. Tazminat. Tedavi giderleri, iş göremezlik ve manevi zarar için hukuk mahkemesinde dava açılabilir; ceza dosyasının bu davaya etkisi için ceza davası sonrası tazminat davası yazısına bakın.

Şüpheli veya sanıksanız

  • Raporu inceleyin. Basit tıbbi müdahale tespiti, kırığın derecesi ve yüzde sabit iz için Adli Tıp raporu alınıp alınmadığı cezayı doğrudan belirler; eksik veya çelişkili rapora itiraz edin (bilirkişi raporuna itiraz).
  • Olayın nasıl başladığını anlatın. Karşı taraf önce saldırdıysa meşru müdafaa, haksız bir davranışa tepki gösterdiyseniz haksız tahrik gündeme gelir; karşılıklı kavgada ilk haksız hareketin kimden geldiği belirlenemiyorsa şüpheden sanık yararlanır.
  • Silah nitelendirmesine dikkat edin. Kullanıldığı söylenen eşyanın gerçekten kullanılıp kullanılmadığı ve fiilen saldırıya elverişli olup olmadığı delillerle tartışılmalıdır.
  • Uzlaşma teklifini değerlendirin. Teklife yedi gün içinde cevap verilmezse reddedilmiş sayılır (CMK m. 253/4).
  • Sonuç seçenekleri: iki yıl veya daha az hapis cezasında HAGB ve erteleme, bir yıl veya daha az hapiste paraya çevirme gündeme gelir.
Sık sorulanlar

Kasten yaralama hakkında sık sorulan sorular

Kasten yaralamanın cezası nedir?

Yaralama basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek kadar hafifse ceza altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adli para cezasıdır; kadına karşı işlenirse alt sınır dokuz aydır (TCK m. 86/2). Basit tıbbi müdahaleyle giderilemeyen yaralamada ceza bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapistir (m. 86/1). Eşe, boşandığı eşe, kardeşe, üstsoya veya altsoya karşı, kendini savunamayacak kişiye karşı, kamu görevi nedeniyle ya da silahla işlenirse ceza yarı oranında artırılır (m. 86/3). Bu sınırlar Haziran 2025'te 7550 sayılı Kanunla yükseltildi.

Basit yaralama şikâyete tabi mi?

Evet, basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen yaralama şikâyete bağlıdır (TCK m. 86/2); şikâyet, fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı ay içinde yapılır. Ancak yaralama eşe, boşandığı eşe, kardeşe, üstsoya veya altsoya karşı, kendini savunamayacak kişiye karşı, kamu görevi nedeniyle ya da silahla işlenmişse şikâyet aranmaz (m. 86/3). Basit tıbbi müdahaleyle giderilemeyen yaralama da şikâyete bağlı değildir.

Kasten yaralama uzlaşmaya tabi mi?

TCK 86. maddenin birinci ve ikinci fıkralarındaki yaralama ve ihmali davranışla yaralama (m. 88) uzlaştırma kapsamındadır (CMK m. 253/1-b-1). Eşe, kardeşe, çocuğa karşı, silahla veya kamu görevi nedeniyle yaralama (m. 86/3) uzlaştırma dışındadır. Kemik kırığı, yüzde sabit iz veya hayati tehlike gibi ağır sonuçlar doğuran yaralama (m. 87) da uzlaştırma listesinde sayılmamıştır.

Basit yaralamada şikâyetten vazgeçilirse dava düşer mi?

Şikâyete bağlı basit yaralamada vazgeçme davayı düşürür; ancak vazgeçmeyi kabul etmeyen sanık hakkında yargılama sürer (TCK m. 73/4, 73/6). Yaralama eşe, kardeşe, üstsoya veya altsoya karşı ya da silahla işlenmişse şikâyet aranmadığı için vazgeçme davayı düşürmez.

Eşe karşı yaralamada şikâyetten vazgeçmek davayı düşürür mü?

Hayır. Eşe veya boşandığı eşe karşı kasten yaralama, yaralama ne kadar hafif olursa olsun şikâyet aranmaksızın kovuşturulur ve uzlaştırma kapsamında değildir (TCK m. 86/3-a; CMK m. 253/1-b-1). Savcılık şikâyetten vazgeçilse de iddianame düzenleyebilir; mahkeme de yargılamayı sürdürür.

Taş veya sopa silah sayılır mı?

Evet. Ceza kanununa göre saldırı ve savunma amacıyla yapılmamış olsa bile fiilen saldırıda kullanılmaya elverişli her şey silahtır (TCK m. 6/1-f-4). Yargıtay sopa ve atılan taşla yapılan yaralamayı silahla yaralama saydı (3. CD, E. 2019/15370, K. 2020/1193). Silahla yaralamada ceza yarı oranında artar, şikâyet aranmaz ve uzlaştırma yapılmaz.

Kemik kırığında ceza ne kadar artar?

Kasten yaralama kemik kırılmasına veya çıkığa yol açarsa ceza, kırığın hayat fonksiyonlarına etkisine göre yarısına kadar artırılır (TCK m. 87/3). Adli Tıp bu etkiyi hafif (1) ile ağır (6) arasında derecelendirir; Yargıtay artırımın bu dereceyle orantılı olmasını arıyor ve 1. veya 2. derece kırıkta yarı oranında artırımı bozuyor (3. CD, E. 2020/2881, K. 2020/8563; E. 2020/15226, K. 2020/19890).

Kasten yaralamada HAGB veya erteleme mümkün mü?

Mümkündür, ama verilen ceza iki yılı geçmemelidir. Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen yaralamada bu sınır çoğu dosyada aşılmaz. Basit tıbbi müdahaleyle giderilemeyen yaralama eşe karşı veya silahla işlenmişse alt sınır iki yıl üç aya çıkar; hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve erteleme ancak haksız tahrik veya takdiri indirim gibi indirimlerle ceza iki yılın altına inerse uygulanabilir.

Avukat Ertuğrul Targal
Yazar

Av. Ertuğrul Targal

Targal Avukatlık Bürosunun kurucu avukatıdır. Meslekî ve akademik çalışmalarını ceza hukuku, ceza muhakemesi ve insan hakları alanlarında sürdürmektedir.

Başlıca hukukî kaynaklar

  1. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 6, 7, 73, 86, 87, 88
  2. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 226, 253
  3. 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun m. 5
  4. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2014/1, K. 2014/256, 13.5.2014
  5. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2015/1167, K. 2017/247, 25.4.2017
  6. Yargıtay 3. Ceza Dairesi, E. 2014/22543, K. 2014/40729, 9.12.2014
  7. Yargıtay 3. Ceza Dairesi, E. 2017/12381, K. 2017/13066, 18.10.2017
  8. Yargıtay 3. Ceza Dairesi, E. 2017/12704, K. 2018/6345, 9.4.2018
  9. Yargıtay 3. Ceza Dairesi, E. 2018/1178, K. 2018/16763, 6.11.2018
  10. Yargıtay 3. Ceza Dairesi, E. 2019/15370, K. 2020/1193, 21.1.2020
  11. Yargıtay 3. Ceza Dairesi, E. 2020/2881, K. 2020/8563, 6.7.2020
  12. Yargıtay 3. Ceza Dairesi, E. 2020/6586, K. 2020/12133, 29.9.2020
  13. Yargıtay 3. Ceza Dairesi, E. 2020/15226, K. 2020/19890, 22.12.2020