Kırmızı bülten, bir ülkenin aradığı kişinin bulunması ve iade amacıyla yakalanması için Interpol Genel Sekreterliğinin o ülkenin talebi üzerine bütün üye ülkelere yayımladığı bir taleptir; bülteni gören ülke kişiye ne yapacağına kendi hukukuna göre karar verir (Interpol Veri İşleme Kuralları m. 82 ve 87). Türkiye'de kırmızı bültenle yakalanan yabancı en geç yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkimi önüne çıkarılır ve hâkim iade evrakı gelinceye kadar geçici tutuklamaya ya da adli kontrole karar verir. Bu geçici tutukluluk, Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesine dayanan taleplerde ve mütekabiliyette kırk günü aşamaz (6706 sayılı Kanun m. 14). İade talebine kişinin bulunduğu yer ağır ceza mahkemesi karar verir, kararı Yargıtay denetler, iadenin yerine getirilmesi Cumhurbaşkanının onayına bağlıdır (m. 15, 18 ve 19). Türk vatandaşı iade edilmez; siyasi ya da sırf askerî suç, zamanaşımı, işkence riski ve teminatsız ölüm cezası da iadeyi engeller (Anayasa m. 38; 6706 sayılı Kanun m. 11).
Sulh ceza hâkimi önünde rızaya dayalı iadeyi kabul etmeden önce sonuçlarını avukatınızla konuşun; Türkiye'deki ikametinizi, işinizi ve ailenizi gösteren belgelerle adli kontrol isteyin ve tutuklama kararına iki hafta içinde itiraz edin. İade yargılamasında talep evrakının anladığınız dilde tercümesini isteyin, iadeyi engelleyen sebepleri belgeyle ortaya koyun; ağır ceza mahkemesinin kabul edilebilirlik kararına karşı temyiz süresi gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır. Anayasa Mahkemesinin 11.11.2026'ya kadar yayımladığı kararlardan tam metnini taradığımız 16.204 karar içinde, yabancı bir devletin iade talebi üzerine Türkiye'de yürütülen işlemlerden şikâyet eden kişilerin başvurularını inceleyen 9 karar bulduk: Mahkeme 4'ünde kişi hürriyetinin ihlal edildiğine karar verdi, 2'sinde ihlal bulmadı, 3'ünde esasa girmedi: ikisini kabul edilemez buldu, birini mükerrer başvuru olduğu için reddetti. İhlallerin dördü de tutukluluğun süresi ya da denetimiyle ilgili. Interpol kaydının silinmesini ise Interpol Dosyalarının Kontrolü Komisyonundan yazılı olarak istersiniz.
Kırmızı bülten nedir, kim çıkarır?
Kırmızı bülteni, bir ülkenin Interpol ulusal bürosunun talebi üzerine Interpol Genel Sekreterliği yayımlar. Amaç aranan kişinin yerini bulmak ve onu iade ya da benzeri hukuki bir işlem için yakalatmak, tutuklatmak veya hareketini kısıtlatmaktır (Interpol Veri İşleme Kuralları m. 82). Bülten için birlikte aranan şartlar şunlardır: suç ciddi bir adi suç olmalı; kişi kovuşturma için aranıyorsa fiilin cezasının üst sınırı en az iki yıl hapis, ceza infazı için aranıyorsa hükmedilen ceza ya da kalan ceza en az altı ay olmalı; talep uluslararası polis iş birliği bakımından yararlı olmalıdır. Bazı ülkelerde davranış ve kültür normları bakımından tartışmalı sayılan suçlar ile aile ve özel hayatla ilgili suçlar bülten konusu yapılamaz. İdari düzenlemelerin ihlalinden ya da özel uyuşmazlıklardan doğan suçlar da, ağır bir suçu kolaylaştırmaya yönelmedikçe ya da örgütlü suçla bağlantısından şüphelenilmedikçe bülten konusu olamaz (m. 83/1-a). Genel Sekreterlik, uluslararası polis iş birliği için özel önem taşıdığını düşündüğü istisnai bir talepte suç ve ceza eşiği şartları karşılanmasa da bülten yayımlayabilir (m. 83/1-b). Talepte olayın özeti, suçlama, kanun maddesi, cezanın üst sınırı ve geçerli bir yakalama kararı ya da aynı etkide bir yargı kararı bulunmalıdır (m. 83/2-b). Talep eden büro, kişi yakalanırsa iadesinin isteneceğine dair güvence verir (m. 84/b) ve Genel Sekreterlik her talebi yayımlamadan önce Interpol Ana Tüzüğünün siyasi, askerî, dinî ve ırki nitelikteki işleri yasaklayan 3. maddesine uygunluk bakımından hukuki incelemeden geçirir (m. 86; Ana Tüzük m. 2 ve 3).
Bülten bütün üye ülkelerin ulusal bürolarına gider ve her büro onu kendi yetkili makamlarına iletir (m. 79-80). Kişinin bulunduğu ülke, aradığı ülkeye ve Genel Sekreterliğe haber verir ve kendi hukukunun ve taraf olduğu andlaşmaların izin verdiği ölçüde geçici yakalama ya da hareket kısıtlaması gibi önlemleri alır (m. 87). Öğretide de kırmızı bültenin zorunlu bir uluslararası yakalama emri olmadığı, her ülkenin bülten üzerine ne yapacağına kendisinin karar verdiği vurgulanıyor (Güneş, 2021, s. 37-38). Difüzyon ise bir ulusal büronun bir ya da birkaç ülkeye doğrudan gönderdiği ve Interpol veri tabanına da kaydedilen iş birliği talebidir; yakalama amaçlı da gönderilebilir (m. 1/14 ve 97/1-a). Mavi bülten kişi hakkında bilgi toplamak, yerini ya da kimliğini belirlemek için yayımlanır; yakalama istemez (m. 88). Bültenin hangi ülkede iadeyle sonuçlanacağını o ülkenin hukuku ve iki ülke arasındaki andlaşma belirler; Türkiye yabancı devletlerin iade taleplerini taraf olduğu andlaşmalar ya da mütekabiliyet çerçevesinde karşılar (6706 sayılı Kanun m. 3/1-a).
Türkiye'de yabancı bir ülkenin kırmızı bülteni Emniyet Genel Müdürlüğünden Adalet Bakanlığına iletilir; Bakanlık kişinin iade amacıyla aranıp aranmayacağını değerlendirir ve görüşünü İçişleri Bakanlığına bildirir (Yılmaz, 2020, s. 82). Samira Alakbarova (B. No: 2018/19302, 22.2.2022) dosyasında Bakanlık, Azerbaycan'ın bülteniyle aranan başvurucunun 6706 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre geçici olarak tutuklanmasının istenmesini uygun bulmuş, başvurucu da Emniyet Genel Müdürlüğünün Interpol-Europol birimince yakalanmıştı (§§ 11-12). Anayasa Mahkemesine ve AİHM'e gelen dosyalarda yakalamaların birkaçı havalimanında oldu: bir başvurucu Haiti'nin bülteni nedeniyle havalimanında “kabul edilmeyen yolcu” sayılmış (Samir N. S. Handal, B. No: 2022/56012, 29.7.2025, § 2), bir başka başvurucu yurt dışına çıkarken “Geçemez” kaydıyla durdurulmuştu (Jalal Baghirov, B. No: 2021/28076, 19.12.2023, § 9).
Hakkınızda bülten olup olmadığını Interpol'ün internet sitesindeki listeden kesin olarak öğrenemezsiniz: kişisel veri ancak kaynağı olan ülke önceden izin verirse kamuya açıklanır (Veri İşleme Kuralları m. 61/2-b). Kesin bilgi için Interpol Dosyalarının Kontrolü Komisyonuna (CCF) erişim talebinde bulunursunuz; Komisyon kabul edilebilir bir erişim talebine dört ay içinde karar verir (CCF Tüzüğü m. 29 ve 40/1).
Türkiye'de yakalanınca: sulh ceza hâkimi ve geçici tutukluluk
İade talebi Adalet Bakanlığına ulaşmadan önce kişinin geçici olarak tutuklanabilmesi için iade talebine konu olabilecek bir suçun işlendiğine dair kuvvetli şüphe, ilgili devletin andlaşmaya ya da mütekabiliyete dayanan talebi ve Bakanlığın bu talebi uygun bulması gerekir (6706 sayılı Kanun m. 14/1). Yabancı ülkede bir yabancıya karşı işlenen ve Türk kanunlarına göre aşağı sınırı üç yıldan az olmayan hapis cezası gerektiren bir suç hakkında kuvvetli şüphe varsa geçici tutuklama ilgili devletin talebi aranmadan da istenebilir (m. 14/2; TCK m. 12/3-a). Yakalanan kişi en geç yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkimi önüne çıkarılır; hâkim önce rızaya dayalı iade imkânını ve bunun hukuki sonuçlarını anlatır, sonra geçici tutuklama talebi hakkında karar verir (m. 14/3). Hâkim tutuklama yerine kişinin kaçmasını önleyecek şekilde adli kontrole de karar verebilir (m. 14/5); örneğin yurt dışına çıkış yasağı. Waleed Issa Ahmad Khamees (B. No: 2021/26556, 24.1.2024) dosyasında sulh ceza hâkimi, talepteki uyuşturucu suçuna ilişkin kuvvetli şüpheyi gösteren somut delil görmediği için geçici tutuklama talebini reddetmiş ve yurt dışına çıkış yasağıyla adli kontrol vermişti (§ 10).
Geçici tutukluluğun süresini ilgili andlaşma belirler; mütekabiliyete dayanan talepte kişi en fazla kırk gün geçici tutuklu kalabilir (m. 14/4). Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesine (SİDAS) göre bu süre kural olarak on sekiz gündür ve hiçbir şekilde kırk günü aşamaz (Samira Alakbarova, § 58). Talep eden devlet iade evrakını bu sürede göndermezse geçici tutuklama ya da adli kontrol kaldırılır; evrak sonradan gelirse ağır ceza mahkemesi yeniden tedbire karar verebilir (m. 14/6). Kırk günlük sınır yalnız evrak gelinceye kadarki geçici tutukluluk içindir; evrak gelince tutukluluk 6706 sayılı Kanun'un 16. maddesi ve Ceza Muhakemesi Kanunu'na dayanır (Alakbarova, § 58; Khamees, § 55). AİHM de bu iki dayanağı ayrı saydı (Bayramaliyev/Türkiye, B. No: 49068/20, 9.4.2026, §§ 29-31). Resmî talep gelmeden kişiyi Ceza Muhakemesi Kanunu'na göre yeniden tutuklamak ise AİHM'in şüpheyle baktığı bir yoldur: Rusya'nın aradığı başvurucu kırk günlük süre dolarken salıverilmiş, iki gün sonra Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 100. maddesine göre yeniden tutuklanmıştı; AİHM, resmî iade talebi gelmeden önceki bu tutulmanın 16. maddeye uygun sayılıp sayılamayacağından kuşku duyduğunu yazdı (M.C./Türkiye, B. No: 31592/18, 4.6.2024, §§ 8-9, 56). Kırkıncı güne yaklaşırken iade evrakının Bakanlığa hangi tarihte ulaştığını dosyadan öğrenin; evrak gelmemişse tahliye isteyin.
Anayasa Mahkemesi, geçici tutuklamada kırmızı bültene ve talep eden ülkenin tutuklama kararına dayanılmasını kuvvetli şüphe için yeterli buluyor, çünkü yabancı ülkede işlenen bir suç hakkında kuvvetli şüpheyi tespit etmek zordur ve hâkimin takdir alanı geniştir (Handal, §§ 22-25; Baghirov, § 51). Tahliye talebini bu nedenle kişinin Türkiye'deki bağları üzerine kurmak gerekir. Alakbarova 2001'den beri Türkiye'de sigortalı çalıştığını, sabit adresi olduğunu ve Türkiye'de okuyan çocuğuyla yaşadığını defalarca yazmış, mahkemeler adli kontrolün neden yetersiz kalacağını gerekçelendirmemişti; Anayasa Mahkemesi bunu ihlal gerekçelerinden biri saydı (§§ 14, 68). Kira sözleşmesi, ikamet izni, sigorta kaydı, çocuğun okul belgesi ve pasaport teslimi teklifiyle adli kontrol isteyin; tutukluluğa itiraz dilekçesini kararı öğrendiğiniz günden itibaren iki hafta içinde verin (CMK m. 268/1). Adli kontrol yükümlülüklerinin seçimi adli kontrol yazısında.
Rızaya dayalı iadeyi kabul ederseniz normal iade yargılaması yapılmaz; ağır ceza mahkemesi size haklarınızı, bu usulün mahiyetini ve sonuçlarını anlatır, talebin kabul edilebilir olup olmadığına karar verir, bu karara karşı itiraz yolu açıktır ve iadenin yerine getirilmesi Bakanlığın onayına bağlıdır (m. 17). Rızanın, kişinin yalnız iadeye konu suçtan yargılanması kuralına etkisini iade eden ülkenin hukuku ve iki ülke arasındaki andlaşma belirler; Avrupa Sözleşmesine göre iade işlemlerinde iade eden devletin usul kuralları uygulanır (Şirin, § 65). Hollanda'dan kendi rızasıyla basitleştirilmiş usulle Türkiye'ye iade edilen bir başvurucu, iade talebinde yer almayan başka bir suçtan tutuklanmıştı. Anayasa Mahkemesi bunu hukuka aykırı bulmadı; Hollanda kanununa göre bu usulde başka suçlardan yargılama için iade eden devletin muvafakatinin aranmadığı yorumunu keyfî saymadı (Mehmet Sabri Şirin, B. No: 2016/10825, 12.2.2020, §§ 67-77). Rıza vermeden önce talepnamedeki suçları ve iade edileceğiniz ülkede yalnız bu suçlardan yargılanma güvencesinin korunup korunmayacağını avukatınızla netleştirin.
İade yargılamasında ağır ceza mahkemesi neye bakar?
Adalet Bakanlığı (Merkezî Makam) iade talebini inceler, gerekirse ek belge ister, şartları taşımayan talebi reddeder ve uygun bulduğu talebi yetkili Cumhuriyet başsavcılığına gönderir (6706 sayılı Kanun m. 13). Başsavcılık ağır ceza mahkemesinden karar ister; yetkili mahkeme kişinin bulunduğu yer ağır ceza mahkemesidir, yer belli değilse Ankara ağır ceza mahkemesidir (m. 15). Mahkeme iade şartlarını 6706 sayılı Kanun'a ve Türkiye'nin taraf olduğu andlaşmalara göre inceler, belgeler yetersizse talep eden devletten ek bilgi ister; iade yargılamasına mağdur ya da talep eden devlet katılan olarak giremez (m. 18/1-3). Mahkeme suçun işlenip işlenmediğine karar vermez: Anayasa Mahkemesinin ifadesiyle iade talebine ilişkin inceleme delillerin değerlendirilmesini ve suçun sübutunu konu edinen bir yargılama değildir (Alakbarova, § 60). Bakanlığın ilgili genel müdür yardımcısı, uygulamada bazı mahkemelerin tek celsede karar verdiğini, oysa talepnamenin gerektiğinde tercümesiyle kişiye tebliğ edilmesi ve savunması için süre verilmesi gerektiğini yazdı (Yılmaz, 2020, s. 84). Talepnamenin ve eklerinin anladığınız dilde tercümesini ve savunma için süre isteyin.
İade şartının ilk ölçüsü cezadır. Soruşturma ya da kovuşturma için iade, talep eden devletin hukukuna ve Türk hukukuna göre üst sınırı bir yıl veya daha fazla hürriyeti bağlayıcı ceza gerektiren suçlarda; kesinleşmiş mahkûmiyetin infazı için iade, hükmolunan cezanın en az dört ay hürriyeti bağlayıcı ceza olması hâlinde mümkündür (m. 10/2). Kanun, iade talebinin kabul edilmeyeceği hâlleri tek tek sayar (m. 11/1). Kişi Türk vatandaşıysa talep kabul edilmez; bunun tek istisnası Uluslararası Ceza Divanına taraf olmanın gerektirdiği yükümlülüklerdir (ayrıca Anayasa m. 38 son fıkra). Kişinin ırkı, etnik kökeni, dini, vatandaşlığı, belli bir sosyal gruba mensubiyeti ya da siyasi görüşleri nedeniyle kovuşturulacağına veya cezalandırılacağına ya da işkence veya kötü muameleye maruz kalacağına dair kuvvetli şüphe sebepleri varsa da talep kabul edilmez. Fiilin kendisinden doğan beş engel vardır: düşünce suçu, siyasi suç ya da siyasi suçla bağlantılı suç; sırf askerî suç; Türkiye Devletinin güvenliğine karşı ya da Türkiye Devletinin, bir Türk vatandaşının veya Türk kanunlarına göre kurulmuş bir tüzel kişinin zararına işlenmiş suç; Türkiye'nin yargılama yetkisine giren suç; zamanaşımına veya affa uğramış suç. Aynı fiilden Türkiye'de beraat veya mahkûmiyet kararı verilmişse ya da talep ölüm cezası veya insan onuruyla bağdaşmayan bir ceza gerektiren suçlara ilişkinse de iade talebi kabul edilmez. Soykırım ve insanlığa karşı suçlar siyasi suç sayılmaz; mahkeme fiilin işleniş şekline ve sonuçlarının ağırlığına bakarak bir fiili siyasi suç kabul etmeyebilir (m. 11/2). Ölüm cezası engeli, cezanın infaz edilmeyeceğine dair yeterli teminatla aşılabilir (m. 11/3). Kişinin talep tarihinde on sekiz yaşını doldurmamış olması, uzun zamandan beri Türkiye'de bulunması ya da evli olması gibi kişisel hâlleri nedeniyle iade kişiyi ya da ailesini fiilin ağırlığıyla orantısız şekilde mağdur edecekse talep kabul edilmeyebilir (m. 11/4). Kişi iade edilirse yalnız iade kararına dayanak suçlardan yargılanabilir (m. 10/4).
Yargıtay kararları bu sebeplerin her birinin dosyada ayrı ayrı tartışılmasını istiyor. Yargıtay 5. Ceza Dairesi, Fransa'nın kişinin yokluğunda verdiği ve henüz kesinleşmemiş mahkûmiyetlerin infazı için yaptığı iade talebini kabul eden kararı bozdu: infaz için iadede mahkûmiyetin kesinleşmiş olması gerekir ve Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesine Ek İkinci Protokolün 3. maddesine göre talep ancak duruşma açılarak yeniden yargılanma, savunma, müdafi, delil sunma ve kanun yolu haklarının tanınacağı teminatıyla kabul edilebilir (E.2026/6453, K.2026/8074, 13.7.2026, oybirliği). Aynı çizgi Khamees dosyasında da var: Yargıtay 10. Ceza Dairesi iki kez bozmuş, Brezilya yokluğunda verilen mahkûmiyet için yeniden yargılanma teminatı vermeyince ağır ceza mahkemesi uyuşturucu ticaretine ilişkin iade talebini kabul edilemez, suç örgütüne ilişkin talebi kabul edilebilir bulmuştu (§§ 18, 33-34). Yargıtay 5. Ceza Dairesi, uzun süredir ailesiyle Türkiye'de yaşadığını ve vatandaşlık başvurusunun sürdüğünü söyleyen kişi hakkında bu hâller araştırılmadan iade talebini kabul edilebilir bulan kararı 11. maddenin dördüncü fıkrası yönünden bozdu (E.2025/6795, K.2025/10825, 13.10.2025, oybirliği). Ama aynı Daire, ailesi Türkiye'de olan bir kişinin suç tarihinden sonra Türkiye'ye gelip yerleşmesini cezadan kaçma olarak değerlendiren kararı düzelterek onadı (E.2026/1898, K.2026/5025, 23.3.2026). Öğretide de bu fıkranın kesin bir ret sebebi olmadığı, kişinin uğrayacağı mağduriyetle suçun ağırlığı arasında tartım yaptırdığı belirtiliyor (Turhan, 2018, s. 54-56). Yargıtay 10. Ceza Dairesi ise hükümde iadeye konu suçla sınırlı yargılanma kuralının yazılmamasını hukuka aykırı bulup kararı bu ekle düzelterek onadı (E.2026/6928, K.2026/11568, 16.9.2026).
Zamanaşımı itirazını mahkeme cevapsız bırakamaz. M.C. dosyasında ağır ceza mahkemesi, 2000 yılındaki bir olay için zamanaşımının dolup dolmadığını, bunun Rus mahkemelerinin cevaplayacağı bir soru olduğunu belirterek incelememiş, Yargıtay da kararı onamıştı. AİHM, Türkiye'nin SİDAS'a Ek Dördüncü Protokolü onaylarken (11.7.2016) 10. maddeye Türk hukukuna göre zamanaşımına uğramış talepleri kabul etmeyeceği yönünde çekince koyduğunu, 6706 sayılı Kanun'un da zamanaşımını ret sebebi saydığını hatırlattı ve mahkemelerin bu ciddi itirazı karşılamamasını tutulmanın keyfî sayılmasının gerekçelerinden biri yaptı (M.C./Türkiye, §§ 10-12, 29, 58-59). Öğretide de zamanaşımının hem talep eden devletin hukukuna hem Türk hukukuna göre dolmamış olması gerektiği kabul ediliyor (Turhan, 2018, s. 20). Fiilin Türk hukukundaki karşılığına göre dava zamanaşımını hesaplayıp dilekçeye koyun; hesap yöntemi ceza davasında zamanaşımı yazısında. Kötü muamele riskini ileri sürdüğünüzde mahkeme iddianın doğruluğunu Adalet ve Dışişleri bakanlıkları aracılığıyla araştırmalıdır (Yılmaz, 2020, s. 84); mahkemeden bu araştırmayı ve talep eden devletten somut teminat istenmesini talep edin.
Temyiz, Cumhurbaşkanı onayı ve teslim
Ağır ceza mahkemesinin kararını temyiz edersiniz; Yargıtay başvuruyu üç ay içinde sonuçlandırır ve karar kesinleşince iade evrakı kararla birlikte Bakanlığa gönderilir (m. 18/4). 6706 sayılı Kanun'da hüküm bulunmayan konularda Ceza Muhakemesi Kanunu uygulandığı için (m. 5) temyiz dilekçesi, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye verilir (CMK m. 291/1). Yargıtay 5. Ceza Dairesi temyiz incelemesinin dayanağını 6706 sayılı Kanun'un 18. maddesinin dördüncü fıkrası ve Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 285. maddesi olarak gösteriyor (E.2026/7826, K.2026/8346, 7.9.2026). Temyiz dilekçesinde ağır ceza mahkemesinin karşılamadığı her itirazı ayrı başlıkla yazın: zamanaşımı, teminat, aile hâli, eksik belge, siyasi nitelik.
Mahkeme talebi kabul edilebilir bulduysa kararın yerine getirilmesi, Dışişleri ve İçişleri bakanlıklarının görüşü alınarak Adalet Bakanının teklifi ve Cumhurbaşkanının onayına bağlıdır; Bakanlık talebin kabul ya da reddini talep eden devlete ve kişiye bildirir (m. 19). Bu aşamada da tutukluluk sürerse ağır ceza mahkemesi onu teslime kadar en geç otuzar günlük sürelerle inceler (m. 16/2). Kabul edilebilirlik kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde Cumhurbaşkanı kararı verilmezse kişi hakkındaki koruma tedbirleri kaldırılır ve toplam tutukluluk, talepteki suçtan alınabilecek ya da alınmış cezanın infaz süresini geçemez (m. 16/3-4). M.C. dosyasında ağır ceza mahkemesi, kabul edilebilirlik kararının kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçtiği için başvurucuyu bu hükme dayanarak salıverdi (M.C./Türkiye, §§ 21-22). Talep eden devlet kişiyi kararlaştırılan tarihte haklı bir neden olmadan teslim almazsa o tarihten otuz gün sonra koruma tedbirleri kaldırılır (m. 20/2); Anayasa Mahkemesine göre bu süre ancak iki ülkenin kararlaştırdığı bir teslim tarihi varsa işler (M.L., B. No: 2020/15539, 22.11.2022, § 83). Kişi hakkında Türkiye'de başka bir soruşturma, kovuşturma ya da infazı gereken bir hapis cezası varsa ya da kişi seyahat edemeyecek durumdaysa Bakanlık teslimi erteleyebilir (m. 20/3).
İade yargılaması sürerken yabancı Bakanlığın görüşü alınmadan sınır dışı edilemez; iade talebi reddedilen devlete de aynı görüş alınmadan sınır dışı edilemez (m. 12). Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu da ölüm cezasına, işkenceye ya da insanlık dışı muameleye maruz kalacağına dair ciddi emare bulunan yabancı hakkında sınır dışı etme kararı alınmasını yasaklar (m. 4 ve 55/1-a). İade yerine sınır dışı etme kararı verilirse dava süresi ve idari gözetim için sınır dışı etme kararına itiraz ve geri gönderme merkezinde idari gözetim yazılarına bakın. Uluslararası koruma başvurusu iade yargılamasıyla yan yana yürür. Bayramaliyev dosyasında Dışişleri ve İçişleri bakanlıkları iltica davasının sonucunu beklemeyi önerdi, Adalet Bakanlığı da iadeyi bu dava bittikten sonra Cumhurbaşkanının onayına sundu (Bayramaliyev/Türkiye, §§ 16-20, 35); AİHM ise paralel bir iltica başvurusunun iadeyi dışlamadığını belirtti; ama Kunshugarov'un ikinci iltica başvurusu incelenirken ve Anayasa Mahkemesinin sınır dışı dosyasındaki tedbiri yürürlükteyken iade edilmesini, riskin gereği gibi incelenmediğini gösteren ek bir unsur saydı (Kunshugarov/Türkiye, B. No: 60811/15 ve 54512/17, 14.1.2025, § 129).
Bilmeniz gereken süreler
Aşağıdaki tablo, kırmızı bültenle yakalanmadan teslime ve Interpol başvurusuna kadar kanunda ve kurallarda yazan süreleri bir arada gösteriyor. Hangi kararın hangi süreyi başlattığını buradan izleyip dilekçenizi o tarihe göre hazırlayabilirsiniz:
| Aşama | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Yakalanan kişinin sulh ceza hâkimi önüne çıkarılması | En geç 24 saat | 6706 m. 14/3 |
| Geçici tutukluluk (iade evrakı gelene kadar) | Avrupa Sözleşmesinde kural 18 gün, en çok 40 gün; mütekabiliyette en çok 40 gün | 6706 m. 14/4; SİDAS m. 16/4 |
| Tutuklama ya da adli kontrol kararına itiraz | Kararı öğrenmeden itibaren 2 hafta | CMK m. 268/1 |
| Ağır ceza mahkemesinin tutukluluğu incelemesi | En geç 30 günde bir, teslime kadar | 6706 m. 16/2 |
| Kabul edilebilirlik kararını temyiz | Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta | 6706 m. 5, 18/4; CMK m. 291/1 |
| Yargıtay incelemesi | 3 ay içinde | 6706 m. 18/4 |
| Kabul edilebilirlik kararı kesinleştikten sonra Cumhurbaşkanı kararı | 1 yıl; çıkmazsa koruma tedbirleri kaldırılır | 6706 m. 16/3 |
| Kararlaştırılan tarihte teslim alınmama | O tarihten 30 gün sonra koruma tedbirleri kaldırılır | 6706 m. 20/2 |
| Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru | Kesin kararın öğrenilmesinden itibaren 30 gün | 6216 m. 47/5 |
| AİHM başvurusu | Anayasa Mahkemesi kararının bildirilmesinden itibaren 4 ay | AİHS m. 35/1 |
| Interpol Komisyonu (CCF): kabul edilebilirlik ve silme kararı | 1 ay; silme talebinde kabul edilebilirlikten itibaren 9 ay | CCF Tüzüğü m. 32/1, 40/2 |
| CCF kararının yeniden incelenmesi | Yeni olgunun öğrenilmesinden itibaren 6 ay | CCF Tüzüğü m. 42/2 |
Anayasa Mahkemesi süreyi kişinin kararı gerçekten öğrendiği güne göre hesaplıyor. İade talebinin kabul edilebilir olduğuna dair kararın kesinleştiğini vekilin UYAP'ta 31.5.2017'de gördüğünü tespit etti, vekilin daha sonra gördüğü başka bir evrakı esas almadı ve başvuruyu süre aşımından kabul edilemez buldu; tutukluluk şikâyeti için de süre, tutuklamaya itirazın reddedildiği kararın öğrenilmesinden işlemişti (Yeldos Kunshugarov, B. No: 2017/29246, 29.12.2021, §§ 18-20). Sürenin hangi gün başladığı AYM başvuru süresi ne zaman başlar ve AİHM başvuru süresi yazılarında.
Anayasa Mahkemesi iade tutukluluğunda neye bakıyor?
Anayasa, hakkında geri verme kararı verilen kişinin yakalanmasını ve tutuklanmasını kişi hürriyetinin kanunla sınırlanabileceği hâller arasında sayar (m. 19/2). Mahkemenin Genel Kurulu bu tutmanın ölçülerini şöyle yazdı: geri verme işlemleri yürüdüğü sürece tutma haklı bulunabilir, ama işlemler gerekli özenle yürütülmezse özgürlükten yoksun bırakmanın meşruiyeti kalmaz; mevzuatta ya da andlaşmada azami bir süre varsa ona uyulmaması tutmayı hukuka aykırı kılar (S.K. [GK], B. No: 2018/24280, 17.3.2021, §§ 61-66). Kişi talep eden ülkede yargılanmak için isteniyorsa masum sayılır ve savunma imkânı bu aşamada çok kısıtlıdır; bu yüzden iade talep edilen devletin ciddi özen göstermesi gerekir (Alakbarova, § 64). Mahkemenin tutuklamaya ilişkin genel ölçüleri tutuklamaya karşı bireysel başvuru sayfasında.
Aşağıdaki tablo, girişte saydığımız dokuz kararı yeniden eskiye sıralıyor ve her birinde sonucu belirleyen olguyu gösteriyor. Kendi dosyanızda hangi eksikliğin bulunduğunu buradan karşılaştırabilirsiniz:
| Karar | Belirleyici olgu | Sonuç |
|---|---|---|
| Samir N. S. Handal, 29.7.2025 | Interpol bülteni sildi; mahkeme bunu gösteren belgeleri tahliye talebinde tartışmadı | İhlal; 166.500 TL |
| Jalal Baghirov, 19.12.2023 | Mahkeme 21.5.2021'den teslim tarihine kadar tutukluluğu incelemedi, tahliye taleplerine karar vermedi | İhlal; 60.000 TL |
| M.L., 22.11.2022 | Tutukluluk dört ay boyunca duruşma yapılmadan dosya üzerinden incelendi | İhlal (Anayasa m. 19/8); 22.500 TL |
| Samira Alakbarova, 22.2.2022 | Kesinleşme bilgisinin Bakanlığa gönderilmesinden teslime yedi ay geçti, otuz günlük incelemeler yapılmadı, adli kontrol tartışılmadı | İhlal; 40.000 TL |
| S.K. [GK], 17.3.2021 | Mahkeme sığınma başvurusunu araştırdı, belgeleri yeniden tercüme ettirdi; tutukluluk beş aydan kısa sürdü | İhlal yok (Genel Kurul, oyçokluğu) |
| Waleed Issa Ahmad Khamees, 24.1.2024 | Yargıtay iki kez bozdu; mahkeme tutukluluğu düzenli aralıklarla inceledi | İhlal yok |
| H.H., 16.11.2021 | Kötü muamele riski kişisel olarak somutlaştırılmadı | Kabul edilemez |
| Yeldos Kunshugarov, 29.12.2021 | Vekil kesinleşme şerhini UYAP'ta gördükten sonra otuz günü geçirdi | Kabul edilemez (süre) |
| M.L. (2), 24.1.2024 | Aynı şikâyet ikinci kez getirildi | Ret (mükerrer başvuru) |
İhlal kararlarının ortak noktası, mahkemenin tutukluluğu zamanında ve dosyadaki yeni bilgiye göre gözden geçirmemesidir. Alakbarova dosyasında iade yargılaması ilk derecede iki ay, Yargıtay'da üç ay sürmüş, Mahkeme bu kısımda gecikme görmemişti. Ama kesinleşme bilgisinin Bakanlığa gönderildiği 3.7.2018'den başvurucunun teslim edildiği 16.2.2019'a kadar geçen yedi ay açıklanmamış, otuz günlük incelemeler yapılmamış ve başvurucunun adli kontrol talepleri tartışılmamıştı (§§ 65-69). Handal dosyasında Interpol, Haiti makamlarının yanıltıcı bilgi verdiği gerekçesiyle kırmızı bülteni 20.4.2022'de kaldırmış, başvurucu bunu belgeleriyle mahkemeye sunmuştu; mahkeme tutukluluğun devamına karar verirken bu belgeleri değerlendirmedi ve bülteni esaslı olgu olarak kullanmaya devam etti (Handal, §§ 7-8, 29-30). İade talebi 4.7.2022'de kabul edilemez bulundu, başvurucu salıverildi; Mahkeme 166.500 TL manevi tazminata hükmetti (§§ 12, 35). M.L. dosyasında ihlal, tutukluluğun dört ay boyunca duruşma yapılmadan dosya üzerinden incelenmesinden doğdu; Mahkeme, iade tutukluluğunda da kişinin makul aralıklarla hâkim önünde sözlü olarak dinlenmesini aradı (M.L., §§ 98-104). Bu kararlar oybirliğiyle verildi.
İhlal bulunmayan iki dosyada mahkemeler tutukluluğu ve iade işlemlerini düzenli izlemişti. S.K. dosyasında Özbekistan'ın talebiyle tutuklanan başvurucu için mahkeme sığınma başvurusunu araştırmış, yetersiz tercümeleri yeniden yaptırmış ve başvurucuyu beş aydan kısa sürede adli kontrolle salıvermişti; iade talebi daha sonra siyasi suç gerekçesiyle reddedildi (S.K., §§ 12-14, 75). Karar dört üyenin karşıoyuyla, oyçokluğuyla verildi. Khamees dosyasında tutukluluk Yargıtay'ın bozmaları ve Brezilya'dan istenen bilgiler boyunca düzenli aralıklarla incelendi (§ 59).
Mahkeme iade talebini kabul edilebilir bulan kararın kendisini adil yargılanma hakkı yönünden incelemiyor: iade yargılaması bir suç isnadının ya da medeni bir hakkın karara bağlanması sayılmadığı için bu şikâyetleri konu bakımından yetkisizlikle kabul edilemez buluyor (Alakbarova, §§ 77-79; S.K., §§ 84-87). İade edileceğiniz ülkede kötü muamele riskini ise Anayasa'nın 17. maddesi yönünden inceliyor, ama önce savunulabilir bir iddia arıyor: kişi riskin ne olduğunu makul biçimde açıklamalı, varsa destekleyen bilgi ve belgeleri sunmalı ve neden kişisel olarak risk altında olduğunu göstermeli; ülkedeki genel insan hakları sorunları yetmiyor (H.H., B. No: 2016/22258, 16.11.2021, §§ 31-33; M.L., §§ 125-127). Usule ilişkin itirazlarınız (eksik evrak, zamanaşımı) tutukluluğun hukuka uygunluğunu da etkiler; AİHM bunları tutulmanın keyfî olup olmadığını incelerken ele aldı (M.C./Türkiye, §§ 57-59). Bu itirazları tutukluluk şikâyetinin içinde ileri sürün.
Kabul edilebilirlik kararı kesinleştikten sonra Anayasa Mahkemesine başvuru süresi otuz gündür (6216 sayılı Kanun m. 47/5). Sona eren bir iade tutukluluğu için de süre otuz gündür; M.L. dosyasında 2018'deki ilk tutukluluk dönemi, sona erdiği tarihten itibaren otuz gün içinde başvurulmadığı için incelenmedi (M.L., § 77). Başvurucunun temel haklarına, özellikle yaşamına ya da maddi ve manevi varlığına yönelik ciddi bir tehlike varsa Mahkeme tedbire karar verebilir (6216 sayılı Kanun m. 49/5; Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü m. 73). Mahkeme, Çin'in iade talebi siyasi suç ve zamanaşımı gerekçesiyle reddedilen (ilk derece mahkemesinin bu kararını Yargıtay sonra usulden bozdu) bir başvurucunun Çin ve Kazakistan'a iade edilmemesine 15.11.2016'da tedbirle karar verdi (Abdulkadir Yapuquan [GK], B. No: 2016/35009, 2.5.2019, §§ 20-21, 26). Riskin somutlaştırılmadığı dosyalarda ise tedbir talepleri reddedildi (M.L., § 127; Kunshugarov/Türkiye, § 25). Tedbir talebinin içeriği Anayasa Mahkemesinden tedbir talebi yazısında. Mahkemenin bilgi ve belge istemine cevap vermeyi ihmal etmeyin: M.C.'nin başvurusu, istenen bilgiler gönderilmediği için 1.037 başvuruyla birlikte düşürüldü (M.C./Türkiye, § 24). Mahkemenin karar süreleri ve haklara göre ihlal oranları AYM Bireysel Başvuru Raporu 2026 sayfasında.
İhlal kararıyla Mahkeme manevi tazminata hükmediyor; tablodaki tutarlar bunu gösteriyor. S.K. dosyasında başvurucunun iade tutukluluğu için Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 141. maddesine dayanarak açtığı tazminat davası, iade tutuklamasının bu maddede sayılmadığı gerekçesiyle reddedilmiş ve Yargıtay 12. Ceza Dairesi bu kararı onamıştı; Anayasa Mahkemesi tutmanın hukuka uygunluğunu bu yüzden kendisi inceledi (§§ 16-18, 67). Tazminat yolunun genel şartları haksız tutuklama tazminatı yazısında.
AİHM: kötü muamele riski, geçici tedbir ve tutulma
AİHM'in ölçüsü şudur: bir devletin bir kişiyi iade etmesi, kişinin talep eden ülkede işkence ya da insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele görme riskiyle karşı karşıya olduğuna inanmak için esaslı sebepler gösterildiğinde, iade eden devletin AİHS'in 3. maddesinden sorumluluğunu doğurur (Soering/Birleşik Krallık, B. No: 14038/88, 7.7.1989, § 91). Mahkeme bu ölçüyü 2025'te Türkiye hakkında da aynen tekrarladı (Kunshugarov/Türkiye, § 111). Büyük Daire, Mamatkulov ve Askarov/Türkiye (B. No: 46827/99 ve 46951/99, 4.2.2005) kararında yabancıların ülkeye girişi, kalışı ve sınır dışı edilmesine ilişkin kararların medeni hak ya da suç isnadına ilişkin olmadığını hatırlattı ve AİHS'in 6. maddesinin Türkiye'deki iade yargılamasına uygulanmadığına oybirliğiyle karar verdi (§§ 82-83). Aynı kararda Türkiye'nin, AİHM'in İçtüzüğün 39. kuralına göre bildirdiği geçici tedbire uymayarak başvurucuları Özbekistan'a teslim etmesini bireysel başvuru hakkının (m. 34) ihlali saydı (§§ 128-129, on dörde karşı üç oyla).
Kunshugarov/Türkiye kararı yakın tarihli örnektir. Başvurucu hakkında 2012'de Kazakistan'ın kırmızı bültenine dayanarak iade işlemleri başlamıştı. Ağır ceza mahkemesi Kazakistan'dan ölüm cezası verilmeyeceğine ve savunma haklarına dair teminat istemiş, Kazakistan Başsavcılığı işkence ve kötü muamele yapılmayacağı güvencesini de vermişti; mahkeme teminatları yeterli bulup iadeyi kabul etti, Yargıtay da onadı (§§ 13-21). Anayasa Mahkemesi tedbir talebini reddetti, başvuruyu da süre aşımından kabul edilemez buldu (§§ 25-27; Yeldos Kunshugarov, §§ 18-21); başvurucu 16.10.2018'de Kazakistan'a teslim edildi. AİHM, ölüm cezasına ilişkin teminatların ayrıntılı incelendiğini kabul etti ve bu yönden ihlal bulmadı. Buna karşılık işkence ve kötü muameleye karşı teminatların genel ifadeli olduğunu, teminatı verenin devleti bağlama yetkisinin gösterilmediğini, terör suçlamasıyla aranan kişiler için uluslararası raporlardaki endişelere rağmen mahkemelerin riski resen araştırmayıp teminatla yetindiğini tespit etti ve 3. maddenin ihlal edildiğine oybirliğiyle karar verdi; bu ve aynı karardaki öteki ihlaller için başvurucuya 8.450 avro manevi tazminat verdi (§§ 118-132). AİHM bu kararda Anayasa Mahkemesine başvurunun ve tedbir talebinin iadeyi kendiliğinden durdurmadığını belirterek iç hukuk yollarının tüketilmediği itirazını reddetti (§§ 85-87).
İade amacıyla tutulma AİHS'in 5. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendine girer. AİHM yargılamak için yapılan iadede talep edilen devletin özel bir hızla hareket etmesini bekler; işlemler gerekli özenle yürütülmezse tutma artık haklı sayılmaz (M.C./Türkiye, §§ 51-53). M.C. dosyasında mahkemeler eksik belge ve zamanaşımı itirazlarını karşılamamış, başvurucu ağır hastalığına ve AİHM'in tedbirine rağmen bir yıl altı ayı aşkın süre tutulmuştu; AİHM 5. maddenin birinci fıkrasının ihlal edildiğine oybirliğiyle karar verdi ve 8.000 avro manevi tazminata hükmetti (§§ 54-63, 68). Bayramaliyev dosyasında ise yaklaşık bir yıl bir ay süren tutulmada makamların özenli davrandığını kabul etti ve Yargıtay kararından sonraki dokuz aylık gecikmeyi iltica davasının sonucunun beklenmesiyle açıklanmış saydı. Aynı kararda Anayasa Mahkemesinin başvuruyu idari gözetim dosyalarıyla birleştirip yanlış nitelendirmesini ve bir yıl sekiz ay yirmi bir gün sonra karara bağlamasını 5. maddenin dördüncü fıkrasının ihlali saydı (Bayramaliyev/Türkiye, §§ 33-38, 50-53).
Teslim yakınsa ve ciddi, geri dönülmez bir zarar riski varsa AİHM'den İçtüzüğün 39. kuralına göre geçici tedbir istersiniz. Talepte mevcut durumu, geri dönülmez zarar riskini ve ihlal edildiğini ileri sürdüğünüz AİHS maddesini açıklayın; gidilecek ülkeyi ve iadenin beklenen tarihini yazın, iç hukuktaki kararların ve dilekçelerin örneğini ekleyin. Başka belgelerdeki açıklamalara atıf yapmak yetmez, belgeler talebe eklenir (Kural 39 Uygulama Talimatı, 28.3.2024, §§ 33-36). Talebi AİHM'in 39. kural internet sayfasından, faksla ya da postayla gönderirsiniz; Mahkeme e-postayla gelen talepleri değerlendirmez (§ 32). Zamanlama önemlidir: Kunshugarov'un 2015'teki ilk talebi, iç yargılama sürdüğü için erken bulunup reddedilmişti (Kunshugarov/Türkiye, § 6). Ayrıntılar AİHM'de geçici tedbir talebi yazısında. Anayasa Mahkemesinin kararından sonra AİHM'e başvuru süresi dört aydır (AİHS m. 35/1).
Kırmızı bültenin silinmesi: Interpol Komisyonuna başvuru
Interpol kayıtlarındaki kişisel verilere erişim, verinin düzeltilmesi ya da silinmesi için herkes doğrudan Interpol Dosyalarının Kontrolü Komisyonuna başvurabilir (CCF Tüzüğü m. 29). Başvuruyu kişi ya da yetki verdiği temsilci yazılı olarak, Interpol'ün çalışma dillerinden biriyle (Arapça, İngilizce, Fransızca, İspanyolca) yapar; silme talebinin gerekçeli olması gerekir ve başvuru ücretsizdir (m. 18/1, 30). Komisyonun Talepler Dairesi başvurunun kabul edilebilir olup olmadığını en geç bir ay içinde bildirir (m. 32/1); Genel Sekreterlik başvurucu hakkında veri işlenip işlenmediğini kırk beş gün içinde Komisyona bildirir (m. 33/2). İnceleme yazılı yapılır, Komisyon gerekirse yargılama sırasında geçici önlemlere karar verebilir (m. 36-37). Silme ya da düzeltme talebine kabul edilebilirlikten itibaren dokuz ay içinde karar verilir; Komisyon bu süreyi gerekçesini göstererek uzatabilir (m. 40/2-3). Karar Interpol ve başvurucu için kesin ve bağlayıcıdır; Genel Sekreterlik kararı aldığı tarihten itibaren bir ay içinde uygular (m. 38/1, 41/2). Karara etki edebilecek yeni bir olgu ortaya çıkarsa bu olguyu öğrendiğiniz tarihten itibaren altı ay içinde yeniden inceleme istersiniz (m. 42).
Komisyon kişinin suçlu olup olmadığına bakmaz; verinin Interpol kurallarına uygun işlenip işlenmediğini inceler (m. 33/4). Bu yüzden dilekçe Interpol'ün kendi ölçülerine göre kurulur: Ana Tüzüğün 2. maddesi iş birliğinin İnsan Hakları Evrensel Beyannamesinin ruhuna uygun yürütülmesini, 3. maddesi siyasi, askerî, dinî ya da ırki nitelikteki her türlü müdahaleyi yasaklar. Bu uygunluğa bakılırken suçlamanın ve olguların niteliği, kişinin statüsü, verinin kaynağı, başka ülkelerin tutumu, uluslararası hukuk yükümlülükleri, örgütün tarafsızlığına etkisi ve olayın genel bağlamı birlikte ele alınır (Veri İşleme Kuralları m. 34/3). Bülten, kapsam dışı suç kategorilerinden birine giriyorsa, istisna gerekçesi gösterilmeden ceza eşiğinin altında kalıyorsa ya da artık geçerli bir yakalama kararına dayanmıyorsa kurallara aykırıdır (m. 83). Talep eden ülke amacına ulaşan ya da şartlarını kaybeden bülteni geri çekmek zorundadır; Genel Sekreterlik de bu durumda bülteni iptal eder (m. 81/2-3). Türk mahkemesinin iade talebini siyasi suç, zamanaşımı ya da kötü muamele riski nedeniyle reddeden kesinleşmiş kararını, talep eden ülkedeki beraat, af ya da yakalama kararının kaldırılmasına dair belgeleri tercümeleriyle dilekçeye ekleyin.
Komisyonun silme kararı Interpol kanalındaki aramayı sona erdirir; Genel Sekreterlik veriyi almış olan üye ülkelere silmeyi bildirir (CCF Tüzüğü m. 41/4). Türkiye'de başlamış iade yargılaması ise iade talebine ve 6706 sayılı Kanun'a göre devam eder. Ama mahkeme bu yeni durumu görmezden gelemez. Handal dosyasında Anayasa Mahkemesi, tutukluluğun devamında esaslı olgu olarak kullanılan kırmızı bülten kaldırılınca mahkemenin adli kontrol tedbirlerini gözönünde bulundurması gerektiğini, bunu gerekçesiz bırakmanın kişi hürriyetini ihlal ettiğini belirtti (§ 30). Komisyon kararını Türkçe tercümesiyle hemen iade dosyasına sunun ve tahliye ya da adli kontrol isteyin.
Türkiye sizi arıyorsa: yurt dışında yakalanma ve Türkiye'ye iade
Yabancı bir ülkede bulunan ve hakkında yakalama emri ya da tutuklama kararı verilen kişinin Türkiye'ye iadesini Türk adli mercileri isteyebilir; üst sınırı bir yıl veya daha fazla hapis gerektiren suçlarda, kesinleşmiş mahkûmiyette ise en az dört aylık hapis cezası için talep yapılır (6706 sayılı Kanun m. 22/1-2). Bakanlık talebi uygun bulursa yabancı devlete gönderir; talep şartları taşımıyorsa, cezaevinde geçirilecek süre bakımından kişi yararı ile kamu yararı arasında açık bir orantısızlık varsa ya da millî güvenlik veya uluslararası ilişkiler zarar görebilecekse göndermeden reddedebilir (m. 22/3). Ali Zeki Irmak (B. No: 2014/15990, 16.2.2017) dosyasında savunması alınamayan sanık için mahkeme gıyabi tutuklama müzekkeresi çıkarmış ve kırmızı bülten formu düzenlemişti (§ 17). Bakanlık daha sonra mahkemeye, yalnız savunmasının alınması için aranan sanığın savunmasının SEGBİS ya da uluslararası istinabe yoluyla alınabileceğini ve iadenin gerekli olmadığını yazdı (§ 27). Bülten Türk mahkemesinin yakalama kararına dayanır; mahkeme yakalama kararını kaldırırsa bülten yayım şartlarını kaybeder ve Türkiye'nin Interpol bürosu onu geri çekmek zorundadır (Veri İşleme Kuralları m. 81/2-d, 83/2-b). Aynı dosyada mahkeme bir ara kırmızı bültenin kaldırılmasına ve iadeden vazgeçilmesine karar vermişti; başvurucu Fas'ta iadeyi gönüllü olarak kabul ettiği için Bakanlık bu kararın sonuçlarını ve basitleştirilmiş usulü bildirince mahkeme kısa sürede kararından döndü (§§ 25, 56, 68). Yurt dışından savunma verme yolları kaçak sanık yazısında, yakalama kararına itiraz yakalama kararı yazısında.
Yurt dışında iade için tutulduğunuz süre için Anayasa Mahkemesine başvurmanın sınırı vardır. Fas'ta yakalanıp Türkiye'ye iade edilinceye kadar orada tutulan başvurucunun şikâyetini Mahkeme, tutmanın Fas makamlarının kararlarıyla gerçekleştiğini, geçici tutuklamanın süresini o ülkenin uyguladığını belirterek yer bakımından yetkisizlikle kabul edilemez buldu (Ali Zeki Irmak, §§ 64-69). O tutulmaya karşı yol, bulunduğunuz ülkenin mahkemeleridir. Türkiye'de verilecek cezada ise yabancı ülkede aynı suçtan gözaltında, tutuklulukta ya da hükümlülükte geçen süre mahsup edilir (TCK m. 16/1); bu tutulmayı gösteren belgeleri yabancı makamlardan alıp dosyaya koyun.
Türkiye'ye iade edildikten sonra iki güvence öne çıkar. Birincisi, iade eden ülkenin muvafakati olmadan iadeye konu suç dışında yargılanmama kuralıdır (Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesi m. 14). Şirin dosyasında Anayasa Mahkemesi, Hollanda kanununa göre rızayla yapılan basitleştirilmiş iadede bu muvafakatin aranmadığı yorumunu keyfî bulmadı (Şirin, §§ 73-76). İkincisi yokluğunuzda verilmiş mahkûmiyetle ilgilidir. Avrupa Sözleşmesine Ek İkinci Protokole taraf olan iade eden ülke yeniden yargılanma teminatı istediyse Türk mahkemesi, kararın kesinleşip kesinleşmediğine bakmadan yeniden yargılama kararı verir. İadeden sonra gıyabi karar size tebliğ edilir; yedi gün içinde itiraz etmezseniz yeniden yargılama yapılmadan infaz edilir (3732 sayılı Kanun m. 3). Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, Gürcistan'dan bu teminatla iade edilen başvurucunun yeniden yargılama talebini duruşma açmadan ve Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 311. maddesindeki şartları arayarak reddeden mahkemenin mahkemeye erişim hakkını ihlal ettiğine oybirliğiyle karar verdi; bu teminattaki yeniden yargılama duruşma açılarak, savunma ve müdafi hakları tanınarak yapılmalıdır (Gökhan Çolak [GK], B. No: 2020/16014, 23.1.2025, §§ 8-9, 38-40). Teslimden sonraki ilk dilekçenizde iade eden ülkenin sizi hangi suçlar için ve hangi teminatla teslim ettiğini mahkemeye hatırlatın; yeniden yargılamanın genel yolu ceza davasında yargılamanın yenilenmesi yazısında.
Kırmızı bülten ve suçluların iadesi hakkında sık sorulan sorular
Kırmızı bülten nedir, tutuklama kararı mı?
Kırmızı bülten, bir ülkenin aradığı kişinin bulunması ve iade amacıyla yakalanması için Interpol Genel Sekreterliğinin o ülkenin talebi üzerine bütün üye ülkelere yayımladığı bir taleptir (Interpol Veri İşleme Kuralları m. 82). Bülten kural olarak ciddi adi suçlarda çıkarılır; kovuşturma için aranan kişide suçun cezasının üst sınırı en az iki yıl hapis olmalı, hükümlüde ise en az altı ay hapis cezası verilmiş ya da en az altı ay cezası kalmış olmalı ve talep geçerli bir yakalama kararına dayanmalıdır (m. 83). Bülteni alan ülke ne yapacağına kendi hukukuna göre karar verir (m. 87). Türkiye'de bültenle yakalanan yabancıyı geçici olarak tutuklama kararını sulh ceza hâkimi verir (6706 sayılı Kanun m. 14/3); kişi hâkimden adli kontrol isteyebilir ve tutuklama kararına öğrendiği günden itibaren iki hafta içinde itiraz eder (CMK m. 268/1).
Kırmızı bültenle yakalanan kişi ne kadar tutuklu kalır?
İade evrakı gelinceye kadar geçici tutukluluk, Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesine göre kural olarak 18 gün, en çok 40 gündür; mütekabiliyete dayanan taleplerde de 40 günü geçemez ve evrak bu sürede gelmezse tutukluluk kaldırılır (6706 sayılı Kanun m. 14/4 ve 6; Anayasa Mahkemesi, Samira Alakbarova, B. No: 2018/19302, 22.2.2022, § 58). Evrak gelince ağır ceza mahkemesi Ceza Muhakemesi Kanunu'na göre tutukluluğa devam edebilir; bu tutukluluğu en geç otuz günde bir inceler, iade talebinin kabul edilebilirliğine ilişkin kararın kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde Cumhurbaşkanı kararı çıkmazsa tedbiri kaldırır ve toplam süre talepteki suçun cezasının infaz süresini geçemez (m. 16). Anayasa Mahkemesi, otuz günlük incelemeleri yapmayan ve tahliye taleplerine karar vermeyen mahkemenin kişi hürriyetini ihlal ettiğine karar verdi (Jalal Baghirov, B. No: 2021/28076, 19.12.2023, § 55).
İade kararına nasıl itiraz edilir?
Ağır ceza mahkemesinin iade talebinin kabul edilebilir olduğuna dair kararına karşı yol temyizdir; dilekçe gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye verilir ve Yargıtay başvuruyu üç ay içinde sonuçlandırır (6706 sayılı Kanun m. 5 ve 18/4; CMK m. 291/1). Yargıtay 5. Ceza Dairesi, kişinin uzun süredir ailesiyle Türkiye'de yaşadığı ileri sürüldüğü hâlde bu araştırılmadan verilen kararı (E.2025/6795, K.2025/10825, 13.10.2025) ve yokluğunda verilmiş mahkûmiyet için yeniden yargılanma teminatı istenmeden verilen kararı (E.2026/6453, K.2026/8074, 13.7.2026) bozdu. Kişi rızaya dayalı iadeyi kabul etmişse mahkemenin kabul edilebilirlik kararına karşı yol itirazdır (m. 17/3). Karar kesinleşince otuz gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurursunuz (6216 sayılı Kanun m. 47/5).
Türk vatandaşı başka bir ülkeye iade edilir mi?
Uluslararası Ceza Divanına taraf olmanın gerektirdiği yükümlülükler dışında vatandaş, suç sebebiyle yabancı bir ülkeye verilemez (Anayasa m. 38 son fıkra; 6706 sayılı Kanun m. 11/1-a). Yabancı ülkede işlediği ve Türk kanunlarına göre alt sınırı bir yıldan az olmayan hapis cezası gerektiren bir suçtan dolayı Türkiye'de bulunan vatandaş, o suçtan yurt dışında hüküm verilmemişse ve kovuşturulabilirlik şartı varsa Türk kanunlarına göre cezalandırılır (TCK m. 11/1). İade yargılamasında vatandaşlığınızı nüfus kaydıyla ilk duruşmada belgeleyin; yabancı devletin istediği kişi bir Türk vatandaşıysa ağır ceza mahkemesi iade talebini kabul edilemez bulur.
Kırmızı bülten nasıl kaldırılır?
Kişi ya da yetki verdiği avukat, Interpol Dosyalarının Kontrolü Komisyonundan (CCF) kaydın silinmesini Arapça, İngilizce, Fransızca veya İspanyolca yazılmış, gerekçeli bir dilekçeyle ücretsiz ister (CCF Tüzüğü m. 18, 29 ve 30). Komisyon başvurunun kabul edilebilir olup olmadığını bir ay içinde bildirir ve silme talebine kabul edilebilirlikten itibaren dokuz ay içinde karar verir; bu süreyi gerekçesini göstererek uzatabilir (m. 32 ve 40). Komisyon kaydın Interpol kurallarına uygunluğunu inceler: siyasi, askerî, dinî ya da ırki nitelikteki işler ile aile ve özel hayatla ilgili suçlar bülten konusu yapılamaz. İdari düzenlemelerin ihlalinden ya da özel uyuşmazlıklardan doğan suçlar da, ağır bir suçu kolaylaştırmaya yönelmedikçe ya da örgütlü suçla bağlantısından şüphelenilmedikçe bülten konusu olamaz; kural olarak ceza eşiğinin altındaki suçlar ve geçerli yakalama kararına dayanmayan talepler de bülten şartlarını taşımaz (Interpol Ana Tüzüğü m. 3; Veri İşleme Kuralları m. 83). Karar kesindir; karara etki edecek yeni bir olgu öğrenirseniz altı ay içinde yeniden inceleme istersiniz (CCF Tüzüğü m. 38 ve 42).
Suçluların iadesi şartları nelerdir, hangi suçlarda iade edilir?
Soruşturma ya da kovuşturma için iade, talep eden devletin hukukuna ve Türk hukukuna göre üst sınırı bir yıl veya daha fazla hürriyeti bağlayıcı ceza gerektiren suçlarda mümkündür. Kesinleşmiş mahkûmiyetin infazı için iadede hükmolunan cezanın en az dört ay hürriyeti bağlayıcı ceza olması gerekir (6706 sayılı Kanun m. 10/2). Kişi Türk vatandaşıysa ya da ırkı, etnik kökeni, dini, vatandaşlığı, belli bir sosyal gruba mensubiyeti veya siyasi görüşleri nedeniyle kovuşturulacağına ya da işkence veya kötü muamele göreceğine dair kuvvetli şüphe sebepleri varsa iade talebi kabul edilmez. Fiil düşünce suçu, siyasi suç ya da bununla bağlantılı suç veya sırf askerî suçsa da sonuç aynıdır. Türkiye Devletinin güvenliğine karşı ya da Türkiye, bir Türk vatandaşı veya Türk kanunlarına göre kurulmuş bir tüzel kişi zararına işlenen suçlarda, Türkiye'nin yargılama yetkisine giren suçlarda, zamanaşımına veya affa uğramış suçlarda ve aynı fiilden Türkiye'de beraat veya mahkûmiyet kararı verilmişse de iade yapılmaz (m. 11/1-a, b, c ve ç). Ölüm cezası ya da insan onuruyla bağdaşmayan bir ceza gerektiren suçlarda talep ancak bu cezanın infaz edilmeyeceğine dair yeterli teminatla kabul edilebilir (m. 11/1-d ve 11/3). Kişinin talep tarihinde on sekiz yaşını doldurmamış olması, uzun zamandan beri Türkiye'de bulunması ya da evli olması gibi hâller iadeyi fiilin ağırlığıyla orantısız kılıyorsa talep kabul edilmeyebilir (m. 11/4).
Kötü muamele göreceğim bir ülkeye iade edilir miyim?
İadesi istenen kişinin işkence ya da kötü muameleye maruz kalacağına dair kuvvetli şüphe sebepleri varsa iade talebi kabul edilmez (6706 sayılı Kanun m. 11/1-b). Anayasa Mahkemesi bu iddiayı, kişi neden bizzat risk altında olduğunu açıklayıp destekleyen bilgi ve belgeleri sunduğunda araştırmaya değer buluyor; ülkedeki genel insan hakları durumuna atıf yetmiyor (H.H., B. No: 2016/22258, 16.11.2021, §§ 31-33). AİHM, Kazakistan'ın genel ifadeli teminatlarına dayanılarak gerçekleştirilen bir iadede kötü muamele yasağının ihlal edildiğine karar verdi (Kunshugarov/Türkiye, B. No: 60811/15 ve 54512/17, 14.1.2025, §§ 121-132). AİHM aynı kararda Anayasa Mahkemesine başvurunun ve tedbir talebinin iadeyi kendiliğinden durdurmadığını tespit etti (§ 86). Bu yüzden teslim yaklaşırken Anayasa Mahkemesinden tedbir isteyin; tedbir reddedilirse AİHM'den İçtüzüğün 39. kuralı uyarınca geçici tedbir istersiniz.
Başlıca hukukî kaynaklar
- 6706 sayılı Cezaî Konularda Uluslararası Adlî İş Birliği Kanunu m. 3, 5, 10-20 ve 22; Anayasa m. 19 ve 38; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 11 ve 16 (m. 18 6706 sayılı Kanun'la yürürlükten kaldırıldı); 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 268 ve 291; 6216 sayılı Kanun m. 47 ve 49; Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü m. 73; 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m. 4 ve 55; 3732 sayılı Kanun m. 3; Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesi m. 10, 14 ve 16, Ek İkinci Protokol m. 3 ve Ek Dördüncü Protokol (CETS 212; Türkiye'nin 11.7.2016 tarihli çekincesi); AİHS m. 3, 5, 6, 34 ve 35
- Interpol Ana Tüzüğü m. 2 ve 3; Interpol Veri İşleme Kuralları m. 1, 34, 61, 79-88 ve 97; Interpol Dosyalarının Kontrolü Komisyonu Tüzüğü m. 18 ve 29-42; AİHM Kural 39 Uygulama Talimatı (28.3.2024), §§ 32-36
- Samir N. S. Handal, B. No: 2022/56012, 29.7.2025; Waleed Issa Ahmad Khamees, B. No: 2021/26556, 24.1.2024; M.L. (2), B. No: 2020/14195, 24.1.2024; Jalal Baghirov, B. No: 2021/28076, 19.12.2023; M.L., B. No: 2020/15539, 22.11.2022; Samira Alakbarova, B. No: 2018/19302, 22.2.2022; Yeldos Kunshugarov, B. No: 2017/29246, 29.12.2021; H.H., B. No: 2016/22258, 16.11.2021; S.K. [GK], B. No: 2018/24280, 17.3.2021
- Gökhan Çolak [GK], B. No: 2020/16014, 23.1.2025; Mehmet Sabri Şirin, B. No: 2016/10825, 12.2.2020; Abdulkadir Yapuquan [GK], B. No: 2016/35009, 2.5.2019; Ali Zeki Irmak, B. No: 2014/15990, 16.2.2017
- Yargıtay 5. Ceza Dairesi, E.2026/6453, K.2026/8074, 13.7.2026; E.2025/6795, K.2025/10825, 13.10.2025; E.2026/1898, K.2026/5025, 23.3.2026; E.2026/7826, K.2026/8346, 7.9.2026. Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E.2026/6928, K.2026/11568, 16.9.2026
- Kunshugarov/Türkiye, B. No: 60811/15 ve 54512/17, 14.1.2025; Bayramaliyev/Türkiye, B. No: 49068/20, 9.4.2026; M.C./Türkiye, B. No: 31592/18, 4.6.2024; Mamatkulov ve Askarov/Türkiye [BD], B. No: 46827/99 ve 46951/99, 4.2.2005; Soering/Birleşik Krallık, B. No: 14038/88, 7.7.1989
- Faruk Turhan, “Cezai Konularda Uluslararası Adli İş Birliği Kanununa Göre İadenin Kabul Edilebilirlik Koşulları: Doktrin ve Uluslararası Gelişmeler Işığında Bir Değerlendirme”, Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 8, S. 2, 2018, s. 1-87; Mehmet Güneş, “İnsan Hakları Hukukunda Interpol Kırmızı Bülteninin Siyasi Amaçlarla Suiistimali”, TİHEK Akademik Dergisi, C. 4, S. 6, 2021, s. 33-46; Yavuz Yılmaz, “Uygulamada İade Yargılaması ve Rızaya Dayalı İade”, Cezaî Konularda Uluslararası Adlî İş Birliği Sempozyumu Tebliğler, Adalet Bakanlığı, 2020, s. 79-91

