Yurt dışında bulunduğu ya da saklandığı için savcının veya mahkemenin ulaşamadığı ve bu yüzden kaçak sayılan kişi hakkında Türkiye'de kovuşturma yürür ve karar verilebilir (Ceza Muhakemesi Kanunu m. 247/3). Hâkim ya da mahkeme onu daha önce sorguya çekmemişse mahkûmiyet ve ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez; beraat ya da düşme kararı verilebilir. Kaçak sayılmak için suçun kanundaki listede (m. 248/2) olması, çağrıya uyulmaması, zorla getirme kararının da yerine getirilememesi ve çağrının gazetede ve konutun kapısında ilanından sonra on beş gün geçmesi gerekir (m. 247/2). Yurt dışındaki sanık, bulunduğu ülkenin mahkemesinde istinabe yoluyla sorgulanabilir; alt sınırı beş yıl ve daha fazla hapis gerektiren suçlarda bu yol kapalıdır (m. 196/2 ve 6). İlk adım, Türkiye'deki bir avukata vekâlet verip dosyayı incelemesini sağlamak ve yurt dışı adresinizi mahkemeye bildirmektir.

Kaçak hakkında yokluğunda tutuklama kararı verilebilir, Türkiye'deki mallarına el konulabilir (m. 248/1 ve 5) ve kaçaklık kararı kaldırılıncaya kadar dava zamanaşımı durur (Türk Ceza Kanunu m. 67/1). Anayasa Mahkemesinin 11.11.2026'ya kadar yayımladığı kararlardan tam metnini taradığımız 16.204 karar içinde, yurt dışında bulunan ya da kaçak sayılan kişinin yokluğunun sonuçlarından şikâyet ettiği 12 karar bulduk. Mahkeme infaz edilmemiş yakalama emrini ve gıyabi tutuklama kararını kişi hürriyetine müdahale saymadı; CMK 248'e göre el koymayı da kişi başvurunca kalkan bir tedbir olarak ölçülü buldu. Yeniden yargılama güvencesiyle iade edilen hükümlünün talebini dosya üzerinden reddeden mahkemenin kararını ise Genel Kurul mahkemeye erişim hakkının ihlali saydı.

Kim kaçak sayılır, karar nasıl verilir?

Kanun kaçağı şöyle tanımlar: hakkındaki soruşturmanın veya kovuşturmanın sonuçsuz kalmasını sağlamak amacıyla yurt içinde saklanan veya yabancı ülkede bulunan ve bu nedenle Cumhuriyet savcısı veya mahkeme tarafından kendisine ulaşılamayan kişi (CMK m. 247/1). Gaip sanık başka bir durumdur. Bulunduğu yer bilinmeyen ya da yurt dışında olup mahkeme önüne getirilemeyen veya getirilmesi uygun bulunmayan sanık gaip sayılır; onun hakkında duruşma açılmaz, mahkeme yalnız delilleri toplar ve korur (m. 244/1-2). Anayasa Mahkemesine göre iki durumda da sanığa ulaşılamaz, ama kaçak bu durumu bilerek ve isteyerek yaratır (E.2022/145, K.2023/59, 22.3.2023, § 4).

Kaçaklık kararı belirli bir yoldan geçer (m. 247/2). Suç, CMK m. 248/2'deki listede olmalıdır. Türk Ceza Kanunu'ndan soykırım ve insanlığa karşı suçlar, göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti, hırsızlık, yağma, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli iflas, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, parada sahtecilik ve suç işlemek amacıyla örgüt kurma listededir. Zimmet, irtikâp, rüşvet, ihaleye ve edimin ifasına fesat karıştırma, devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar da listededir. Silahlı örgüt veya bu örgütlere silah sağlama ile devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk da sayılmıştır. Başka kanunlardan silah kaçakçılığı, Bankalar Kanunu'ndaki zimmet, hapis cezası gerektiren kaçakçılık suçları ve kültür ve tabiat varlıklarına ilişkin bazı suçlar listeye girer. Kişiye usulüne uygun çağrı yapılır; uymazsa zorla getirme kararı verilir. Bu karar da yerine getirilemezse savcı ya da mahkeme çağrının bir gazetede ve kişinin bilinen konutunun kapısında ilan edilmesine karar verir; ilanda on beş gün içinde gelmezse CMK 248'deki tedbirlerin uygulanabileceği yazılır. İlanın yapıldığı tutanağa bağlandıktan sonra on beş gün içinde başvurmayan kişinin kaçak olduğuna soruşturmada savcı, kovuşturmada mahkeme karar verir.

Listede olmayan bir suçta kaçaklık kararı verilip verilemeyeceği tartışılır. Anayasa Mahkemesi norm denetiminde, listede sayılmayan suçlar bakımından kaçak kararı verilemeyeceğini ve kaçaklara özgü koruma tedbirlerine başvurulamayacağını yazdı (aynı karar, § 5). Öğretide de bu görüş savunuluyor; her suç için kaçaklık kararı verilebileceğini savunan yazarlar da var (Koruculu, 2023, s. 1050). Kaçak sayılamayan ve yurt dışında bulunduğu için getirilemeyen sanık kanunda gaip olarak düzenlenir; hakkında duruşma açılmaz (m. 244/2). Listedeki suçlarda da mahkemeler kaçaklık kararı vermeden, savunması alınamayan sanığın dosyasını ayırıp yakalama emrinin infazını bekleyebiliyor. Listedeki bir suç olan uyuşturucu ticaretine ilişkin bir dosyada mahkeme diğer sanıklar hakkında 2008'de hüküm kurmuştu. Hollanda'da yaşadığı sonradan anlaşılan sanığın dosyasını ise ayırdı ve yıllarca yakalama emrinin infazını bekledi (Ali Zeki Irmak, B. No: 2014/15990, 16.2.2017, §§ 14-15).

El koyma gibi 248. maddedeki kararlara itiraz edilebilir (m. 248/8); süre, kararın öğrenilmesinden itibaren iki haftadır (m. 268/1). Devlet sırlarına karşı suçlar kapsamında yargılanan bir başvurucunun dosyasında müdafi, kaçak sayılma ve el koyma kararına birlikte itiraz etmiş, itiraz bir sonraki ağır ceza mahkemesince incelenip reddedilmişti (Can Dündar, B. No: 2020/35701, 1.7.2026, § 10). İtirazda çağrının ve ilanın usule uygun yapılıp yapılmadığı, adresin mahkemeye bildirilip bildirilmediği ve yurt dışında bulunmanın yargılamadan kaçmak için olup olmadığı belgeyle gösterilir: tedavi, iş ya da öğrenim belgeleri, mahkemeye daha önce gönderilen dilekçeler. Anayasa Mahkemesi, yurt dışına can güvenliği için çıktığını söyleyen başvurucunun can güvenliği için kamu makamlarına başvurup sonuç alamadığını ileri sürmediğini not etti (aynı karar, § 35). Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de yeterli olgusal temeli olmayan bir “kaçak” karinesinden kişinin duruşmaya katılma hakkından vazgeçtiği sonucunu çıkarmıyor (Sejdovic/İtalya [BD], § 87).

Ben yokken dava görülür mü, hüküm verilir mi?

Ceza davasında kural, hazır bulunmayan sanık hakkında duruşma yapılmamasıdır (CMK m. 193/1). Kaçak sanık bu kuralın istisnasıdır. Kanunun bugünkü metni şöyle: “Kaçak sanık hakkında kovuşturma yapılabilir. Ancak, daha önce sorgusu yapılmamış ise, mahkûmiyet ve ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez. Güvenlik tedbirine karar verilmesi halinde kaçak sanık veya müdafii, savunma hakkının kullanılmak istendiğini belirterek yargılamanın yenilenmesini talep edebilir.” (m. 247/3). Sorgu, şüpheli veya sanığın hâkim veya mahkeme tarafından dinlenmesidir; savcının ya da kolluğun aldığı ifade sorgu sayılmaz (m. 2/1-g ve h). Soruşturmada sulh ceza hâkiminin yaptığı tutuklama sorgusunun bu anlamda yeterli olup olmadığı öğretide tartışmalıdır (Koruculu, 2023, s. 1061-1062).

Aşağıdaki tablo, sorgusu yapılmamış kaçak sanık hakkında hangi kararın verilebileceğini gösteriyor. Hakkınızda verilen kararın türünü gerekçeli karardan okuyup buradan karşılaştırabilirsiniz:

KararSorgu yapılmadanDayanak
BeraatVerilebilirCMK m. 247/3; m. 223/2
Davanın reddi ya da düşmesiVerilebilirCMK m. 247/3; m. 223/7-8
Güvenlik tedbiri (örneğin müsadere)Verilebilir; sanık veya müdafii yargılamanın yenilenmesini isteyebilirCMK m. 247/3, 7589 sayılı Kanunla eklenen cümle
Ceza verilmesine yer olmadığıVerilemezCMK m. 247/3, 7499 sayılı Kanunla
MahkûmiyetVerilemezCMK m. 247/3

Fıkra 2023'ten bu yana üç aşamadan geçti. Eski metin yalnız mahkûmiyeti yasaklıyordu. Sorgusu yapılmamış kaçak sanık hakkında ceza verilmesine yer olmadığı kararı ya da güvenlik tedbiri gibi aleyhe sonuç doğuran bir karar verilebiliyordu. Anayasa Mahkemesi, sanığın böyle bir kararda yargılamadan kaçmadığını ileri sürüp yeniden değerlendirme isteyebileceği bir yolun kanunda bulunmadığını belirterek fıkrayı oybirliğiyle iptal etti (E.2022/145, K.2023/59, 22.3.2023, §§ 37-40; iptal dokuz ay sonra yürürlüğe girdi). Kanun koyucu 12.3.2024'te yürürlüğe giren 7499 sayılı Kanunla ceza verilmesine yer olmadığı kararını da yasakladı, 31.7.2026'da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanunla güvenlik tedbirinde yargılamanın yenilenmesi hakkını ekledi; değişiklik 12. Yargı Paketi yazısında da özetleniyor. Yurt içindeki sanığın yokluğunda davanın bitirilmesini düzenleyen m. 193/2 de aynı yoldan geçti: Anayasa Mahkemesi eski metni iptal etti (E.2021/118, K.2022/98, 8.9.2022), bugünkü metin mahkûmiyet, ceza verilmesine yer olmadığı ve güvenlik tedbiri dışındaki kararlarda davanın sorgusuz bitirilmesine izin veriyor.

Kaçak sanık hakkında duruşma yapılıyorsa ve müdafii yoksa mahkeme barodan bir avukat görevlendirilmesini ister (m. 247/4). Sanığın kendi seçtiği müdafi de bütün oturumlara katılabilir (m. 197/1). Yurt dışındaki kişinin vekâletnameyi bulunduğu ülkedeki Türk konsolosluğunda düzenletmesi mümkündür; Anayasa Mahkemesine gelen dosyalarda başvurucular avukatlarına Hamburg Başkonsolosluğunda ve Rabat Büyükelçiliğinde vekâlet vermişti (Galip Öğüt [GK], B. No: 2014/5863, 1.3.2017, § 14; Ali Zeki Irmak, § 35).

İcra ceza mahkemesinde İcra ve İflas Kanunu m. 349, usulüne uygun çağrıya gelmeyen ve müdafi göndermeyen sanığın gıyabında yargılanmasına izin verir. Bu hükme göre çek nedeniyle yargılanan bir başvurucu yurt dışına taşındığını bildirip istinabe ile savunma yapmak istemiş, mahkeme bunu reddedip onu yokluğunda mahkûm etmişti. Anayasa Mahkemesi, davadan baştan beri haberdar olan, dilekçe gönderen ama duruşmaya gelmeyen ve müdafi de göndermeyen başvurucunun savunma hakkının kısıtlanmadığına karar verdi. Duruşmada hazır bulunma şikâyetini de istinafta ileri sürmeyip ilk kez Anayasa Mahkemesinde dile getirdiği için incelemedi (İlteriş Kargılı, B. No: 2022/61118, 7.1.2026, §§ 20-25, 29-30). Ceza Muhakemesi Kanununa tabi davalarda ise kural olarak sorgusu yapılmamış sanık mahkûm edilemez (m. 193/2); yalnız adli para cezası ya da müsadere gerektiren suçlarda, davetiyede yazılmak şartıyla sanık gelmese de duruşma yapılabilir (m. 195). Yurt içindeki sanığın duruşmaya katılma yükümlülüğü sanığın duruşmada hazır bulunma hakkı yazısında.

Yurt dışından savunma: istinabe ve görüntülü bağlantı

Yurt dışında bulunan sanığın belirlenen duruşma tarihinde hazır bulunması zorsa mahkeme bu tarihten önce duruşma açarak ya da istinabe yoluyla, yani bulunduğu ülkenin mahkemesinden yardım isteyerek sorgusunu yaptırabilir (CMK m. 196/6). İstinabenin sınırı kanunda yazılıdır: “Sanık, alt sınırı beş yıl ve daha fazla hapis cezasını gerektiren suçlar hariç olmak üzere, istinabe suretiyle sorguya çekilebilir.” (m. 196/2). Silahlı örgüte üyelik bu istisnaya girer, çünkü cezası beş yıldan on yıla kadar hapistir (TCK m. 314/2). Yargıtay Ceza Genel Kuruluna göre bu suçlarda sorguyu mutlaka yargılamayı yapan mahkeme yapar. Öteki suçlarda da istinabe ile sorgudan önce sanığa ifadesini esas mahkemesi huzurunda vermek isteyip istemediği sorulur; sorulmazsa ya da sanık gelmek istediği hâlde istinabe ifadesiyle yetinilirse savunma hakkı kısıtlanmış olur (E.2022/9, K.2022/137, 1.3.2022, oybirliği). Kural yurt dışındaki sanık için de geçerlidir: Yargıtay 14. Ceza Dairesi, yurt dışında bulunan sanığın alt sınırı beş yıl ve daha fazla hapis gerektiren bir suçta istinabe yoluyla yapılan sorgusuyla yetinilmesini savunma hakkının kısıtlanması sayıp hükmü bozdu (E.2020/31, K.2021/148, 14.1.2021, oybirliği). Kırmızı bültenin kaldırılmasının istendiği bir uyuşturucu ticareti dosyasında mahkeme, suçun alt sınırı beş yılın üzerinde olduğu için savunmanın istinabeyle alınamayacağını ve sanığın bizzat dinlenmesi gerektiğini gerekçe gösterdi (Ali Zeki Irmak, § 34).

Anayasa Mahkemesi yurt dışındaki sanığın istinabeyle sorgusuna izin veren kuralı oybirliğiyle Anayasa'ya uygun buldu ve kuralın nasıl uygulanacağını da yazdı. İstinabe olunan mahkeme sanığa suçlamayı anlatır, müdafi seçme, susma, delil gösterme ve toplanmasını isteme haklarını bildirir; sanık orada savunma yapmayıp savunmasını yargılamayı yapan mahkemede yapmak istediğini söyleyebilir. Bu yol son çaredir; duruşmaya gelmek zor olduğunda kullanılır (E.2024/217, K.2025/180, 10.9.2025, §§ 83-85). Ceza Genel Kurulu, Almanya'da uluslararası istinabeyle dinlenirken Türkiye'de avukat tutmak istediğini ve orada beyanda bulunmak istemediğini söyleyen sanığın bu sözlerini savunma sayıp onu mahkûm eden kararı bozdu; mahkûmiyet sorgu yapılmadan kurulmuştu (E.2021/6, K.2021/263, 8.6.2021, oyçokluğu).

Görüntülü ve sesli bağlantıyla sorgu kanunda yurt içinde bulunan sanık için öngörülmüştür (m. 196/4). Yurt dışındaki sanık için adli yardımlaşma talebinin görüntülü bağlantıyla yerine getirilmesi istenebilir. Bu işlem kural olarak yerine getiren devletin makamlarının yönetiminde ve o devletin hukukuna göre yürür; Türk mahkemesinin yönetiminde ve Türk hukukuna göre yürümesi için ilgili ülkeyle andlaşmada hüküm bulunmalıdır (6706 sayılı Kanun m. 9/1-2). Konsolosluk görevlisi hâkim olmadığından orada verilen beyan kanundaki sorgu yerine geçmez (CMK m. 2/1-h). Kanunun öngördüğü yollar istinabe ve, andlaşma varsa, görüntülü bağlantıdır. Konsolosluk uygulamada vekâletname düzenlemek ve adres bildirmek için kullanılır.

Mahkemeye yazılı başvuru, bu yolların açılmasını sağlar. Tedavi için Amerika Birleşik Devletleri'nde bulunduğunu söyleyen bir sanığın avukatı, savunmasının istinabeyle alınmasını ve yakalama emrinin kaldırılmasını istedi; mahkeme 2015'te emri kaldırdı ve savunmanın istinabeyle alınmasına karar verdi. Başvurucuya göre aynı mahkeme daha önce istinabe yasağı bulunduğunu söyleyerek bu talebi reddetmişti (§ 41); uygulamanın her dosyada aynı olmadığı buradan da görülüyor. Başvurucu daha sonra Türkiye'ye dönüp savunmasını yaptı, duruşmalardan bağışık tutuldu ve beraat etti (Gülseven Yaşer, B. No: 2014/17411, 20.9.2017, §§ 19-21). Dilekçede yurt dışı adresinizi, Türkiye'ye gelmenize engel olan durumu ve belgesini, savunmayı hangi yoldan yapmak istediğinizi açıkça yazın.

Yakalama emri, gıyabi tutuklama ve güvence belgesi

Soruşturmada çağrıya gelmeyen ya da çağrı yapılamayan şüpheli hakkında sulh ceza hâkimi, kovuşturmada kaçak sanık hakkında mahkeme yakalama emri düzenler (CMK m. 98/1 ve 3). Kaçak hakkında ayrıca yokluğunda tutuklama kararı verilebilir (m. 248/5); bu kural yalnız yabancı ülkede bulunan kaçaklara uygulanır (5320 sayılı Kanun m. 5/2) ve tutuklamanın genel şartları, yani kuvvetli suç şüphesi, tutuklama nedeni ve ölçülülük, burada da aranır (m. 100). Anayasa Mahkemesi kuralı oybirliğiyle Anayasa'ya uygun buldu. Gerekçesine göre Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesi iade talebine infaz edilebilir bir mahkûmiyet ya da tutuklama kararının eklenmesini istiyor; tutuklama kararı iade işlemlerinde çıkabilecek sorunları önlüyor. Yokluğunda tutuklanan kişi yakalanınca en geç yirmi dört saat içinde hâkim önüne çıkarılır, tutuklama yüzüne karşı yenilenir ve hâkim kişiyi serbest bırakabilir (E.2022/145, K.2023/59, §§ 45, 57-60). Yakalama emrinin nasıl uygulandığı yakalama kararı nedir yazısında.

Türkiye, hakkında yakalama emri veya tutuklama kararı bulunan kişinin iadesini yabancı devletten isteyebilir. Soruşturma ve kovuşturmada suçun üst sınırı bir yıl veya daha fazla hapis olmalı; kesinleşmiş hükümde verilen ceza en az dört ay olmalıdır. Adalet Bakanlığı, ceza infaz kurumunda geçirilecek süreye göre iade kişi yararıyla kamu yararı arasında açık bir orantısızlık yaratacaksa talebi yabancı devlete göndermeden reddedebilir (6706 sayılı Kanun m. 22). Yabancı ülkede yakalama o ülkenin makamlarının kararıyla olur; kırmızı bülten ve iade yargılaması kırmızı bülten ve suçluların iadesi yazısında.

Anayasa Mahkemesi infaz edilmemiş yakalama emrine karşı yapılan bireysel başvuruları kabul edilemez buluyor. Genel Kurula göre emir infaz edilmediği sürece kişinin fiziksel özgürlüğü kısıtlanmış olmaz; yurt dışındaki kişinin aranıyor olması ülkeye dönme iradesini etkileyebilir, ama bu etki seyahat hürriyetine ilişkindir ve bireysel başvurunun kapsamına girmez (Galip Öğüt [GK], §§ 40-42). Mahkeme aynı ölçüyü infaz edilmemiş gıyabi tutuklama kararlarına da uyguladı (Cengiz Uğuz, B. No: 2016/5150, 18.4.2019, § 21; Bedrettin Dalan (2), B. No: 2014/18666, 27.12.2017, § 30). Yabancı ülkede kırmızı bültenle yakalanıp orada tutulan kişinin şikâyetini de o devletin işlemi olduğu için incelemedi (Ali Zeki Irmak, §§ 67, 69). Bu yüzden emrin kaldırılmasını önce emri veren mahkemeden istersiniz; ret kararına öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde itiraz edilir (m. 268/1). Türkiye'deki tutukluluğa karşı başvurunun şartları tutuklamaya karşı bireysel başvuru sayfasında.

Mahkeme gaip ya da kaçak sanığa, duruşmaya gelmesi hâlinde tutuklanmayacağına dair bir güvence belgesi verebilir ve bunu koşula bağlayabilir; sanık hapis cezasıyla mahkûm olur, kaçmaya hazırlanır ya da koşula uymazsa belgenin hükmü kalmaz (m. 246 ve 248/7). Kanun belgeyi mahkemenin takdirine bırakır. İstanbul'daki bir ceza davasında yurt dışında bulunan başvurucunun avukatı, yakalama emrinin savunma alındıktan sonra serbest bırakılmak üzere düzenlenmiş bir emre çevrilmesini ve tutuklanmama güvencesi verilmesini istemişti. Mahkeme bunu reddetti. Yakalama emri ve yokluğunda verilen tutuklama kararı ertesi yıl bir itiraz üzerine kaldırıldı ve başvurucu savunmasını yaptı (Bedrettin Dalan (2), §§ 13-20). Mahkeme koşulları kaçağın ortaya çıkmasını sağlayacak ve kaçmasını önleyecek biçimde belirler (Koruculu, 2023, s. 1059); talepte adres bildirme ya da belirli günlerde mahkemeye gelme gibi yükümlülükler önerilebilir.

Mallara ve hesaplara el koyma

Kaçağın savcıya başvurmasını ya da duruşmaya gelmesini sağlamak amacıyla Türkiye'deki mallarına, hak ve alacaklarına amaçla orantılı olarak el konulabilir. Kararı savcının istemi üzerine sulh ceza hâkimi ya da mahkeme verir, gerektiğinde malların yönetimi için kayyım atar ve kararı müdafie bildirir (CMK m. 248/1). Tedbir yalnız m. 248/2'deki suçlarda uygulanır; tedbir kararının özeti bir gazetede ilan edilebilir (m. 248/3). Kişi yakalandığında ya da kendisi gelip teslim olduğunda el koyma kaldırılır (m. 248/4). Sulh ceza hâkimi ya da mahkeme, kaçağın bakmakla yükümlü olduğu yakınlarının yoksulluğa düşeceğini saptarsa el konulan mallardan geçimleri için sosyal durumlarıyla orantılı yardım yapılmasına kayyıma izin verir (m. 248/6). Bu kararlara itiraz edilebilir (m. 248/8).

Anayasa Mahkemesi bu tedbiri iki kararda inceledi ve ikisinde de mülkiyet hakkının ihlal edilmediğine oybirliğiyle karar verdi. Süleyman Çamur (B. No: 2017/36487, 8.9.2021) kararında terör örgütü üyeliği soruşturmasında Belçika'da yaşayan başvurucunun Türkiye'deki mal varlığına el konulmuştu (§ 14). Mahkemeye göre bu tedbir için tutuklamadaki kuvvetli suç şüphesi eşiği aranmaz, ama kamu makamları şüpheyi soyutluktan çıkaracak somut olguları göstermek zorundadır (§ 68); dosyada aramada bulunan belgeler ve şüpheli ifadeleri vardı (§ 69). Başvurucu savcıya başvurmayarak tedbirin sürmesine kendisi sebep olmuştu ve Türkiye'de ya da Belçika'da bu mallara bağımlı bir yakını bulunduğunu ileri sürmemişti (§§ 71-73).

Can Dündar (B. No: 2020/35701, 1.7.2026) kararında başvurucu devlet sırlarına karşı suçlar kapsamında yargılanıyordu. Mahkûmiyet Yargıtayca bozulduktan sonra yurt dışında bulunduğu için gıyabında tutuklanmıştı (§ 7). 2020'de ilandan sonra on beş gün içinde başvurmadığı için kaçak sayıldı ve taşınmazlarıyla banka hesaplarına el konuldu; taşınmazlara ayrıca CMK 128'e göre el konulmuş ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu kayyım atanmıştı (§ 9). Mahkûmiyetten sonra el koymanın hüküm kesinleşinceye kadar sürmesine karar verildi (§ 12). Anayasa Mahkemesi önce, tedbir sürdüğü için CMK 141'deki tazminat davasının bu aşamada etkili bir yol olmadığını, itirazın reddiyle başvuru yollarının tüketildiğini kabul etti (§§ 22-24). Esasta tedbiri ölçülü buldu. Müdafiin kaçak sayılma talebi hakkındaki beyanı duruşmada alınmış ve itiraz imkânı tanınmıştı (§ 34). Tedbir başvurucu kovuşturmaya katılınca kalkacaktı (§ 35). Eşinin payı ve annesinin oturduğu ev ileri sürülmüştü, ama yakınların geçimlerini bu mallara bağlı olarak sürdürdüğü ikna edici biçimde gösterilmemişti (§ 36).

İtirazda tedbirin dayandığı suçun listede olup olmadığını, ilanın ve tebligatın usulünü, el konulan malın kime ait olduğunu, eşin ya da başkasının payını ve yakınların bu mallara bağımlılığını belgeleyin. Yakınlar için yardım istemi, kaçağın bakmakla yükümlü olduğu kişilerin gelir durumunu gösteren belgelerle mahkemeye yapılır (m. 248/6). Dönüş, CMK 248'e göre konulan el koymayı kaldırır (m. 248/4); suçtan elde edildiği şüphesiyle CMK 128'e göre konulan el koyma ise kendi şartlarına bağlıdır. Yurt dışında bulunan ve hakkında yakalama emri bulunan bir sanığın taşınmazlarına CMK 128'e göre konulan ve dokuz yılı aşan el koymada Anayasa Mahkemesi, savunmasının alınamamasının yargılamayı uzattığını belirterek ihlal bulmadı (Memduh Oğuz, B. No: 2020/36080, 16.9.2025, §§ 33-35). El koymanın kaldırılması için izlenecek yol el koyma kararının kaldırılması yazısında, Anayasa Mahkemesinin öteki el koyma kararları müsadere ve elkoyma sayfasında.

Pasaport, vatandaşlık ve zamanaşımı

Pasaport Kanunu'nun 22. maddesi yakalama emrini pasaport verilmeyecek hâller arasında saymaz. Yurt dışına çıkması mahkemece yasaklanan kişiye ise pasaport verilmez, verilmişse geri alınır. Aynı madde, yurt dışında kalmasında genel güvenlik bakımından mahzur bulunduğu tespit edilen kişinin süresi dolan pasaportunun yenilenmeyeceğini ve ona Türkiye'ye dönmesi için seyahat vesikası verileceğini düzenler (5682 sayılı Kanun m. 22). Yasağın ve tahdidin nasıl öğrenileceği ve kaldırılacağı yurt dışı yasağı ve pasaport yazısında, Anayasa Mahkemesinin bu konudaki kararları yurt dışı çıkış yasağı ve pasaport sayfasında.

Vatandaşlık da etkilenebilir. Kural Türk Ceza Kanunu'nun 302, 309, 310, 311, 312, 313, 314 ve 315. maddelerindeki suçlar için geçerlidir: devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar ve silahlı örgüt suçları. Bu suçlardan hakkında soruşturma ya da kovuşturma yürütülen ve yabancı ülkede bulunduğu için kendisine ulaşılamayan vatandaşı savcı veya mahkeme bir ay içinde İçişleri Bakanlığına bildirir. Bakanlığın Resmî Gazete'de yayımladığı “yurda dön” ilanına rağmen üç ay içinde dönmeyen kişinin Türk vatandaşlığı Cumhurbaşkanı kararıyla kaybettirilebilir (5901 sayılı Kanun m. 29/2).

Kaçak olduğuna karar verilen fail hakkında dava zamanaşımı, bu karar kaldırılıncaya kadar durur (TCK m. 67/1). Kaçaklık kararı verilmemişse süre işlemeye devam eder; tutuklama kararı ve iddianame gibi işlemler onu keser ve kesintiyle süre en çok yarısı kadar uzar (m. 67/2-4). Türk Ceza Kanunu'nun ikinci kitabının dördüncü kısmındaki ağırlaştırılmış müebbet, müebbet ya da on yıldan fazla hapis gerektiren suçlar yurt dışında işlenmişse dava zamanaşımı hiç uygulanmaz (m. 66/7). Kesinleşmiş cezada ise zamanaşımı, infaz için hükümlüye yapılan tebligatla ya da hükümlünün yakalanmasıyla kesilir (m. 71/1). Süreler ceza davasında zamanaşımı yazısında. Askerlik yükümlülüğündeki “yoklama kaçağı” ve “bakaya” ise 7179 sayılı Askeralma Kanunu'nun kavramlarıdır ve bu yazıdaki kaçaklıktan ayrıdır (m. 3).

Türkiye'ye dönersem ne olur?

Hakkında yakalama emri bulunan kişi Türkiye'ye girişte yakalanabilir ve en geç yirmi dört saat içinde yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılır; bu mümkün değilse yakalandığı yerdeki adliyeden görüntülü bağlantıyla sorgusu yapılır (CMK m. 94/1-2). Hâkim onu tutuklayabilir, adli kontrolle serbest bırakabilir ya da doğrudan serbest bırakabilir. Uzun süre yurt dışında kalmak tutuklama gerekçesinde yer alabiliyor: Fas'tan iade edilen bir sanık, savunması alındıktan sonra “uzun süre kaçmış bulunması” da gösterilerek tutuklanmış, yaklaşık iki ay sonra tahliye edilmişti (Ali Zeki Irmak, §§ 38-39). Tutuklamaya karşı itirazın içeriği tutukluluğa itiraz yazısında.

Dönüşü avukatla önceden planlamak riski azaltır. Avukat dosyadaki emrin türünü öğrenir, mahkemeye geleceğiniz tarihi bildirir, emrin kaldırılmasını ya da güvence belgesi verilmesini ister (m. 246, 248/7). Kendisi gelip teslim olan kaçak hakkındaki CMK 248 el koyması kaldırılır (m. 248/4). Kaçaklık kararıyla duran zamanaşımı ise kararın kaldırılmasıyla yeniden işlemeye başlar (TCK m. 67/1).

Yokluğunuzda hüküm verilmişse süreleri hükmün tebliğinden itibaren hesaplayın: istinaf için iki hafta (CMK m. 273/1). Kusurunuz olmadan bir süreyi kaçırdıysanız engelin kalkmasından itibaren iki hafta içinde eski hâle getirme isteyebilirsiniz (m. 40-41); duruşma sizin yokluğunuzda yapıldıysa, karar ve işlemlerin tebliğinden itibaren bir hafta içinde kanuni nedenlere dayanarak eski hâle getirme istemek de mümkündür (m. 198/1). Kendi isteğinizle duruşmadan bağışık tutulduysanız ya da müdafiniz aracılığıyla temsil edildiyseniz bu yol kapanır (m. 198/2). Mahkeme güvenlik tedbirine hükmettiyse savunma yapmak istediğinizi bildirerek yargılamanın yenilenmesini isteyebilirsiniz (m. 247/3).

Türk mahkemesince gıyabında mahkûm edilen kişi Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesine taraf bir ülkede bulunuyorsa ve o ülke iade için Ek İkinci Protokolün 3. maddesinin 1. bendine göre yeniden yargılanma hakkı tanınacağına dair teminat isterse, kararı veren mahkeme kararın kesinleşip kesinleşmediğine bakmadan kişinin yeniden yargılanacağına karar verir. Kişi iade edildikten sonra bu karara göre işlem yapılır: gıyapta verilen karar kişiye tebliğ edilir ve kişi tebliğden itibaren yedi gün içinde itiraz etmezse karar yeniden yargılama yapılmadan infaz edilir (3732 sayılı Kanun m. 3). Bir oturum dışında bütün duruşmalara katılmış ve hükmü yüzüne karşı almış, sonra Gürcistan'da bulunduğu anlaşılan hükümlü için mahkeme bu güvenceyi vermişti; iadeden sonra yeniden yargılanma talebini CMK 311 yönünden, dosya üzerinden reddetti (§§ 7-9, 28). Anayasa Mahkemesi Genel Kuruluna göre mahkeme duruşma açıp hükümlüye kendini savunma ve müdafi ile temsil ettirme imkânı tanımalıydı. Genel Kurul oybirliğiyle Anayasa'nın 36. maddesindeki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine karar verdi ve yeniden yargılama yapılmasını istedi (Gökhan Çolak [GK], B. No: 2020/16014, 23.1.2025, §§ 38-39, 42). Yargılamanın yenilenmesinin genel şartları yargılamanın yenilenmesi yazısında.

Anayasa Mahkemesi bu dosyalarda neye bakıyor?

Aşağıdaki tablo, Anayasa Mahkemesinin 11.11.2026'ya kadar yayımladığı kararlardan tam metnini taradığımız 16.204 karar içinde yurt dışında bulunan ya da kaçak sayılan kişinin yokluğunun sonuçlarından şikâyet ettiği 12 kararı gösteriyor. Kararları karar konusu, tam metin ve atıf aramalarını birleştirip her birini okuyarak seçtik. Kendi şikâyetinizin hangi kararla benzeştiğini buradan görebilirsiniz:

KararŞikâyetSonuç
Galip Öğüt [GK], 2014/5863Almanya'da yaşayan hükümlü hakkında infaz için çıkarılan yakalama emriKabul edilemez: emir infaz edilmedikçe kişi hürriyetine müdahale yok (§§ 40-42)
Gülseven Yaşer, 2014/17411Tedavi için ABD'de bulunduğunu söyleyen sanık hakkındaki yakalama kararıYakalama şikâyeti kabul edilemez (§§ 33-34); yargılamanın süresi yönünden ihlal (§ 53)
Faik Baybaşin, 2014/10171Yurt dışındayken ifadesi alınamayan şüpheli hakkında yakalama kararıKabul edilemez
Bedrettin Dalan (2), 2014/18666Yakalama emri, yokluğunda tutuklama ve güvence belgesi talebinin reddiKabul edilemez (§ 30); derdest davadaki savunma şikâyetinde yollar tüketilmemiş (§§ 35-37)
Ali Ekber Sultan, 2015/8079Yurt dışındaki şüpheli hakkında yakalama ve yokluğunda tutuklamaKabul edilemez
Cengiz Uğuz, 2016/5150CMK 248/5'e göre gıyabi tutuklamaKabul edilemez (§ 21)
Ali Zeki Irmak, 2014/15990Kırmızı bültenle yabancı ülkede tutulmaKabul edilemez: yabancı devletin işlemi (§§ 67, 69)
Süleyman Çamur, 2017/36487Soruşturmada CMK 248'e göre mallara el koymaİhlal yok (§§ 68-73)
Can Dündar, 2020/35701Kaçak sayılma ve CMK 247-248 ile 128'e dayanan el koyma; hükümden sonra kesinleşmeye kadar devamİhlal yok (§§ 34-37)
Memduh Oğuz, 2020/36080Yurt dışındaki sanığın taşınmazlarına CMK 128'e göre el koymaİhlal yok (§§ 33-35)
İlteriş Kargılı, 2022/61118Almanya'ya taşınan sanığın yokluğunda mahkûmiyetiKabul edilemez (§§ 24-25, 29-30)
Gökhan Çolak [GK], 2020/16014Yeniden yargılama güvencesiyle iade edilen hükümlünün talebinin dosya üzerinden reddiAnayasa m. 36'daki mahkemeye erişim hakkının ihlali (§§ 38-40)

Kararların ikisinde ihlal var: Gökhan Çolak [GK] kararında yeniden yargılama talebinin reddi Anayasa'nın 36. maddesindeki mahkemeye erişim hakkını, Gülseven Yaşer kararında ise altı yıl yedi ay süren yargılama makul sürede yargılanma hakkını ihlal etti. Mahkeme o kararda başvurucunun yurt dışında bulunmasının yargılamayı uzattığını kabul etmekle birlikte, sürenin büyük ölçüde soruşturma ve kovuşturma makamlarının eylemlerinden kaynaklandığını belirtti (§ 52). Yakalama emri, gıyabi tutuklama ve el koyma şikâyetlerinin hiçbirinde ihlal bulunmadı. Bu sayılar yalnız yayımlanan kararlara aittir ve bir başvurunun sonucunu öngörmez; bütün başvurularda Mahkemenin 30.6.2026'ya kadar sonuçlandırdığı başvuruların %13,3'ünde en az bir hak ihlali bulundu. Yıllara ve haklara göre sayılar AYM Bireysel Başvuru Raporu 2026 sayfasında.

Kararlar başvurunun zamanlamasını da gösteriyor. Dava sürerken yurt dışında olduğu için savunma yapamadığından şikâyet eden başvurucunun bu şikâyeti, olağan kanun yolları tüketilmediği için kabul edilemez bulundu (Bedrettin Dalan (2), §§ 35-37). Yokluğunda verilen mahkûmiyete karşı duruşmada hazır bulunma şikâyetini istinafta açıkça ileri sürmeyen başvurucunun şikâyeti de aynı nedenle incelenmedi (İlteriş Kargılı, § 29). CMK 248 el koymasında ise itirazın reddiyle başvuru yolu tüketilir; Can Dündar itirazın reddinin tebliğinden otuz gün içinde başvurmuştu (§ 11). Başvuru süresi, başvuru yollarının tüketildiği, uygulamada kesin kararın öğrenildiği tarihten itibaren otuz gündür (6216 sayılı Kanun m. 47/5); sürenin hangi gün başladığı AYM başvuru süresi ne zaman başlar yazısında, duruşmada hazır bulunma şikâyetlerinde Mahkemenin ölçüleri duruşmada hazır bulunma sayfasında.

AİHM'e başvuru

Anayasa Mahkemesinin kabul edilemezlik ya da ihlal olmadığı kararı size veya avukatınıza bildirildikten sonra Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine dört ay içinde başvurulur (AİHS m. 35/1); süre hesabı AİHM başvuru süresi yazısında. AİHM'in yoklukta yargılama ölçüsü Büyük Daire kararında yazılıdır. Sanığın yokluğunda yargılama yapılabilir; ama yokluğunda mahkûm edilen kişi, duruşmaya katılma hakkından vazgeçtiği ya da yargılamadan kaçmak istediği gösterilmedikçe, kendisini dinleyen bir mahkemeden suçlamanın hem olgular hem hukuk yönünden yeniden incelenmesini isteyebilmelidir (Sejdovic/İtalya [BD], B. No: 56581/00, 1.3.2006, § 82). Vazgeçme açıkça ortaya konmalıdır (§ 86); sanığa kaçmadığını ispat yükü yüklenemez (§ 88). Kişinin kovuşturmadan haberdar olduğunu ve katılmak istemediğini açıkça gösteren olgular varsa sonuç değişebilir; örneğin kişi öğrendiği çağrılara uymayacağını alenen ya da yazılı olarak bildirmişse veya bir yakalama girişiminden kaçmışsa (§ 99).

Yeğer/Türkiye (B. No: 4099/12, 7.6.2022) kararında başvurucu yaklaşık bir yıl yurt dışında kalmış, bu sırada çağrı kâğıdı muhtara bırakılmış ve karşılıksız çek nedeniyle yokluğunda adli para cezasına mahkûm edilmişti; ödenmeyen ceza hapse çevrildi ve başvurucu 2011'de yakalanıp cezaevine konuldu. Yeniden yargılama talebi, tebligatın kanuna uygun yapıldığı gerekçesiyle reddedildi (§§ 6-12). AİHM'e göre yalnız yurt dışında bulunmak, kişinin yargılamadan haberdar olduğunu ya da kaçmak istediğini açıkça göstermez (§ 34); mahkemeler başvurucunun yargılamadan gerçekten haberdar olup olmadığını araştırmamıştı (§ 36). Mahkeme oybirliğiyle adil yargılanma hakkının ve bu mahkûmiyete dayanan tutmanın özgürlük hakkını ihlal ettiğine karar verdi (§§ 40, 47-48) ve 12.000 avro manevi tazminata hükmetti. Yeniden yargılama talebinizde yargılamadan haberdar olmadığınızı gösteren belgeleri, yurt dışındaki adres ve çalışma kayıtlarınızı sunun; Anayasa Mahkemesi ve AİHM de aynı soruyu soracaktır.

Sık sorulanlar

Kaçak sanık hakkında sık sorulan sorular

Kaçak sanık hakkında hüküm verilebilir mi?

Verilebilir, ama türü sınırlıdır. Kaçak sanık hakkında kovuşturma yapılır; hâkim ya da mahkeme onu daha önce sorguya çekmemişse mahkûmiyet ve ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez, beraat, davanın reddi ya da düşme kararı verilebilir (Ceza Muhakemesi Kanunu m. 247/3, 7589 sayılı Kanunla değişik). Mahkeme bir güvenlik tedbirine hükmederse sanık veya müdafii savunma yapmak istediğini bildirerek yargılamanın yenilenmesini isteyebilir. Savcıya ya da kolluğa verilen ifade sorgu sayılmaz; sorgu, hâkim veya mahkemenin yaptığı dinlemedir (m. 2/1-g ve h). Duruşma yapılırken sanığın müdafii yoksa mahkeme barodan avukat görevlendirilmesini ister (m. 247/4). Hakkınızda kaçaklık kararı varsa bir avukata vekâlet verip dosyada sorgunuzun yapılıp yapılmadığını ve verilen kararları kontrol ettirin.

Kaçaklık kararı nasıl verilir, hangi suçlarda verilir?

Kaçak, hakkındaki soruşturmanın ya da kovuşturmanın sonuçsuz kalmasını sağlamak için yurt içinde saklanan veya yabancı ülkede bulunan ve bu yüzden kendisine ulaşılamayan kişidir (CMK m. 247/1). Kaçaklık kararı için suçun CMK m. 248/2'deki listede olması gerekir; listede hırsızlık, yağma, dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma, uyuşturucu ticareti, suç örgütü, zimmet, rüşvet, ihaleye fesat, silahlı örgüt ve casusluk gibi suçlar var. Usulüne uygun çağrıya uyulmamalı, zorla getirme kararı da yerine getirilememeli, çağrı bir gazetede ve bilinen konutun kapısında ilan edilmeli ve bunun tutanağa bağlanmasından sonra on beş gün içinde başvurulmamalıdır (m. 247/2). Kararı soruşturmada Cumhuriyet savcısı, kovuşturmada mahkeme verir. Anayasa Mahkemesi listedeki suçlar dışında kaçak kararı verilemeyeceğini belirtmiştir (E.2022/145, K.2023/59, 22.3.2023, § 5). El koyma gibi 248. maddedeki kararlara öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde itiraz edilir (m. 248/8, 268/1). Kovuşturmada mahkemenin verdiği kaçak sayılma kararına el koyma kararıyla birlikte itiraz edilmiş ve itiraz incelenmiştir (Can Dündar, B. No: 2020/35701, 1.7.2026, § 10).

Yurt dışında ifade verilir mi, konsoloslukta ifade verilir mi?

Yurt dışındaki sanığın sorgusu, duruşma gününden önce duruşma açılarak ya da bulunduğu ülkenin mahkemesine istinabe yoluyla yaptırılabilir (CMK m. 196/6). Kanuna göre alt sınırı beş yıl ve daha fazla hapis cezası gerektiren suçlarda istinabe ile sorgu yapılamaz; sorguyu yargılamayı yapan mahkeme yapar (m. 196/2). Görüntülü bağlantıyla sorgu kanunda yurt içindeki sanık için düzenlenmiştir (m. 196/4). Yurt dışındaki sanık için yardımlaşma talebinin görüntülü bağlantıyla yerine getirilmesi istenebilir; işlemin Türk mahkemesinin yönetiminde ve Türk hukukuna göre yürümesi için ilgili ülkeyle andlaşmada hüküm bulunmalıdır (6706 sayılı Kanun m. 9/1-2). Konsolosluk görevlisi hâkim olmadığından orada verilen beyan kanundaki sorgu yerine geçmez (CMK m. 2/1-h); konsolosluk uygulamada vekâletname düzenlemek ve adres bildirmek için kullanılır. İstinabe mahkemesinde savunma yapmak istemeyen sanık bunu söyleyip savunmasını esas mahkemesinde yapmayı isteyebilir (Anayasa Mahkemesi, E.2024/217, K.2025/180, 10.9.2025, §§ 83-84). İstinabe mahkemesinde Türkiye'de avukat tutmak istediğini söyleyip beyanda bulunmamak savunma sayılmaz ve buna dayanan mahkûmiyet bozulur (Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E.2021/6, K.2021/263, 8.6.2021, oyçokluğu).

Gıyabi tutuklama nedir?

Gıyabi tutuklama, kişi hâkim önüne getirilmeden yokluğunda verilen tutuklama kararıdır. Ceza Muhakemesi Kanunu bunu yalnız yabancı ülkede bulunan kaçaklar için tanır (CMK m. 248/5; 5320 sayılı Kanun m. 5/2) ve karar için tutuklamanın genel şartlarını, yani kuvvetli suç şüphesini, bir tutuklama nedenini ve ölçülülüğü arar (CMK m. 100). Anayasa Mahkemesi bu kuralı Anayasa'ya uygun buldu: yokluğunda tutuklanan kişi yakalanınca en geç yirmi dört saat içinde hâkim önüne çıkarılır; hâkim onu sorgular, tutuklamanın sürüp sürmeyeceğine yüzüne karşı karar verir ve onu serbest bırakabilir (E.2022/145, K.2023/59, 22.3.2023, §§ 59-60). Karara, öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde itiraz edilir (m. 268/1). İnfaz edilmemiş gıyabi tutuklama kararına karşı bireysel başvuru, kişi hürriyetine henüz müdahale bulunmadığı gerekçesiyle kabul edilemez bulunuyor (Cengiz Uğuz, B. No: 2016/5150, 18.4.2019, § 21).

Yakalama kararı yurt dışında geçerli mi?

Türk mahkemesinin yakalama emri yabancı ülkede o ülkenin makamlarının kararıyla uygulanır. Türkiye, hakkında yakalama emri ya da tutuklama kararı bulunan kişinin iadesini isteyebilir; bunun için suçun üst sınırının bir yıl veya daha fazla hapis, kesinleşmiş hükümde cezanın en az dört ay olması gerekir (6706 sayılı Kanun m. 22). Kırmızı bültenle yabancı ülkede yakalanan kişinin orada tutulmasını Anayasa Mahkemesi o devletin işlemi saydı ve incelemedi (Ali Zeki Irmak, B. No: 2014/15990, 16.2.2017, §§ 67, 69). Türkiye'ye girişte yakalanan kişi en geç yirmi dört saat içinde hâkim veya mahkeme önüne çıkarılır (CMK m. 94/1). Dönmeden önce avukatınız aracılığıyla emrin sorgu için mi yoksa tutuklamaya yönelik mi verildiğini öğrenin; emrin kaldırılmasını ya da savunmanızın istinabeyle alınmasını mahkemeden isteyebilirsiniz.

Kaçak sanığın mallarına el konulur mu?

Konulabilir. Kaçağın savcıya başvurmasını ya da duruşmaya gelmesini sağlamak için Türkiye'deki mallarına, hak ve alacaklarına, savcının istemi üzerine sulh ceza hâkimi veya mahkeme kararıyla, amaçla orantılı olarak el konulabilir ve gerektiğinde kayyım atanır (CMK m. 248/1); bu tedbir yalnız m. 248/2'deki suçlarda uygulanır. Kişi yakalanınca ya da kendisi gelip teslim olunca el koyma kaldırılır (m. 248/4). Bakmakla yükümlü olduğu yakınları yoksulluğa düşecekse mahkeme el konulan mallardan geçimleri için yardım yapılmasına izin verir (m. 248/6). Anayasa Mahkemesi bu tedbiri iki kararda ölçülü buldu; tedbir kişinin başvurmasıyla kalkıyordu ve yakınların bu mallara bağımlı olduğu gösterilmemişti (Süleyman Çamur, B. No: 2017/36487, 8.9.2021, §§ 71-73; Can Dündar, B. No: 2020/35701, 1.7.2026, §§ 35-37). Karara öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde itiraz edin (m. 248/8, 268/1); eşin payını ve yakınların bu mallara bağımlılığını tapu, gelir ve bakım belgeleriyle gösterin.

Yakalama kararı olan pasaport alabilir mi?

Pasaport Kanunu'nun 22. maddesi yakalama emrini pasaport verilmeyecek hâller arasında saymaz. Yurt dışına çıkması mahkemece yasaklanan kişiye ise pasaport verilmez, verilmişse geri alınır. Aynı maddeye göre yurt dışında kalmasında genel güvenlik bakımından mahzur bulunduğu tespit edilen kişinin süresi dolan pasaportu yenilenmez ve kendisine Türkiye'ye dönmesi için seyahat vesikası verilir. Devletin birliğini bozma (TCK m. 302), anayasal düzene karşı suçlar ve silahlı örgüt suçlarından aranan ve yurt dışında bulunduğu için ulaşılamayan vatandaş, Resmî Gazete'deki “yurda dön” ilanından sonra üç ay içinde dönmezse Cumhurbaşkanı kararıyla vatandaşlığını da kaybedebilir (5901 sayılı Kanun m. 29/2). Hakkınızda yurt dışı çıkış yasağı ya da pasaport tahdidi bulunup bulunmadığını avukatınız aracılığıyla öğrenin; yasağı koyan mahkemeden kaldırılmasını isteyebilirsiniz.

Başlıca hukukî kaynaklar

  1. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 2/1-g ve h, 40-41, 94, 98, 100, 193, 195, 196, 197, 198, 244-248, 268, 273; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 66/7, 67, 71, 314/2; 5320 sayılı Kanun m. 5/2; 7499 sayılı Kanun m. 16; 7589 sayılı Kanun m. 16; 6706 sayılı Kanun m. 9 ve 22; 3732 sayılı Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesine Ek İkinci Protokol'un Onaylanmasının Uygun Bulunduğu Hakkında Kanun (kabul 8.5.1991, RG 21.5.1991/20877) m. 3; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 349; 5682 sayılı Pasaport Kanunu m. 22; 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m. 29/2; 7179 sayılı Askeralma Kanunu m. 3; 6216 sayılı Kanun m. 47/5; AİHS m. 6 ve 35
  2. Anayasa Mahkemesi norm denetimi: E.2022/145, K.2023/59, 22.3.2023; E.2021/118, K.2022/98, 8.9.2022; E.2024/217, K.2025/180, 10.9.2025
  3. Galip Öğüt [GK], B. No: 2014/5863, 1.3.2017; Gökhan Çolak [GK], B. No: 2020/16014, 23.1.2025; Süleyman Çamur, B. No: 2017/36487, 8.9.2021; Can Dündar, B. No: 2020/35701, 1.7.2026; Memduh Oğuz, B. No: 2020/36080, 16.9.2025
  4. Gülseven Yaşer, B. No: 2014/17411, 20.9.2017; Bedrettin Dalan (2), B. No: 2014/18666, 27.12.2017; Cengiz Uğuz, B. No: 2016/5150, 18.4.2019; Ali Zeki Irmak, B. No: 2014/15990, 16.2.2017; İlteriş Kargılı, B. No: 2022/61118, 7.1.2026; Faik Baybaşin, B. No: 2014/10171, 26.12.2017; Ali Ekber Sultan, B. No: 2015/8079, 19.2.2019
  5. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E.2021/6, K.2021/263, 8.6.2021; E.2022/9, K.2022/137, 1.3.2022
  6. Sejdovic/İtalya [BD], B. No: 56581/00, 1.3.2006; Yeğer/Türkiye, B. No: 4099/12, 7.6.2022
  7. Irmak Koruculu, “Kaçakların Yargılanmasında Hüküm”, Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 11, S. 2, 2023, s. 1046-1081