Anayasa Mahkemesinin yayımladığı kararlarda 516 şikâyet “başvurunun reddi” sonucuyla bitti. Yayımlanan kararlarda incelenen 31.196 şikâyet içindeki payı %2. Bu sonuç 353 kararda verildi; bunların 74'ünde başka bir şikâyette ihlal bulundu. Aşağıda bu sonucun en sık görüldüğü haklar ve şikâyet türleri, Mahkemenin bu sonuçta tekrarladığı paragraflar ve son kararlardan örnekler yer alıyor.
Hangi haklarda görülüyor?
Her hak için bu sonuçla biten şikâyetler ve o haktaki bütün şikâyetler içindeki payı:
| Hak | Bu sonuç | Bütün şikâyetler | Oran |
|---|---|---|---|
| Adil yargılanma hakkı (hukuk ve idare davaları) | 123 | 9.807 | %1 |
| Mülkiyet hakkı | 108 | 3.793 | %3 |
| Kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı | 104 | 3.679 | %3 |
| Adil yargılanma hakkı (ceza davaları) | 78 | 5.117 | %2 |
| Kötü muamele yasağı | 46 | 1.876 | %2 |
| Yaşam hakkı | 21 | 1.261 | %2 |
| Özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı | 14 | 1.982 | %1 |
| İfade özgürlüğü | 7 | 1.198 | %1 |
| Suçta ve cezada kanunilik | 5 | 273 | %2 |
| Ayrımcılık yasağı | 4 | 380 | %1 |
Hangi şikâyet türlerinde en sık?
Bu sonucun en çok verildiği şikâyet türleri (Anayasa Mahkemesinin alt başlık etiketleri):
| Şikâyet türü | Bu sonuç | Bütün şikâyetler | Oran |
|---|---|---|---|
| Makul sürede yargılanma hakkı (hukuk) Adil yargılanma hakkı (hukuk ve idare davaları) | 51 | 2.640 | %2 |
| Tutukluluk (suç şüphesi ve tutuklama nedeni) Kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı | 46 | 1.108 | %4 |
| Tazminat (kamu kurumlarının tarafı olduğu uyuşmazlıklar) Mülkiyet hakkı | 32 | 730 | %4 |
| Tutulan kişinin yargı merciine başvuru hakkı (hâkim önüne çıkarılma) Kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı | 19 | 728 | %3 |
| Kötü muamele riskine rağmen sınır dışı Kötü muamele yasağı | 19 | 303 | %6 |
| Makul sürede yargılanma hakkı (ceza) Adil yargılanma hakkı (ceza davaları) | 18 | 1.473 | %1 |
| Kamulaştırmada değer kaybı Mülkiyet hakkı | 15 | 320 | %5 |
| Mahkemeye erişim hakkı (idare) Adil yargılanma hakkı (hukuk ve idare davaları) | 14 | 841 | %2 |
| Makul sürede yargılanma hakkı (idare) Adil yargılanma hakkı (hukuk ve idare davaları) | 12 | 1.367 | %1 |
| Mahkemeye erişim hakkı (hukuk) Adil yargılanma hakkı (hukuk ve idare davaları) | 12 | 883 | %1 |
| Tutukluluk (süre) Kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı | 12 | 784 | %2 |
| Kamulaştırma bedeli, kamu yararı Mülkiyet hakkı | 11 | 305 | %4 |
Anayasa Mahkemesi bu sonuçta neyi tekrarlıyor?
Yalnızca bu sonuçla biten kararların inceleme bölümlerinde aynı ifadeyle en çok kararda geçen paragraflar. Alıntı, bu ifadeyi kullanan en yeni karardandır:
Bu kapsamda özellikle mahkemeyi yanıltmak amacıyla gerçek olmayan maddi vakıalara dayanılması veya bu nitelikte bilgi ve belge sunulması, başvurunun değerlendirilmesi noktasında esaslı olan bir unsur hakkında bilgi verilmemesi, başvurunun değerlendirilmesi sürecinde vuku bulan ve söz konusu değerlendirmeyi etkileyecek nitelikte yeni ve önemli gelişmeler hakkında mahkemenin bilgilendirilmemesi suretiyle başvuru hakkında doğru bir kanaat oluşturulmasının engellenmesi, medeni ve meşru eleştiri sınırları saklı kalmak kaydıyla bireysel başvuru amacıyla bağdaşmayacak surette hakaret, tehdit veya tahrik edici bir üslup kullanılması ile söz konusu başvuru yolu kapsamında ihlalin tespiti ile ihlal ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına ilişkin amaçla bağdaşmayacak surette içeriksiz bir başvuruda bulunulması durumunda başvuru hakkının kötüye kullanıldığı kabul edilebilecektir (Mehmet Güven …
Genel olarak bir hakkın açıkça öngörüldüğü amaç dışında ve başkalarını zarara sokacak şekilde kullanılmasının hukuk düzenince himaye edilmeyeceğini ifade eden hakkın kötüye kullanılmasının bireysel başvuru alanında özel olarak ele alındığı görülmektedir. Bu bağlamda bireysel başvuru usulünün amacına açıkça aykırı olan ve mahkemenin başvuruyu gereği gibi değerlendirmesini engelleyen davranışların başvuru hakkının kötüye kullanılması olarak değerlendirilmesi mümkündür (Mehmet Güven Ulusoy [GK], B. No: 2013/1013, 2/7/2015, § 31; S.Ö. [2. B.], B. No: 2013/7087, 18/9/2014, § 28).
İlgili düzenlemeler vasıtasıyla genel hukuk teorisinde bir kamu düzeni kuralı olarak ele alınan ve genel olarak bir hakkın açıkça öngörüldüğü amaç dışında ve başkalarını zarara sokacak şekilde kullanılmasının hukuk düzenince himaye edilmeyeceğini ifade eden hakkın kötüye kullanılmasının bireysel başvuru alanında özel olarak ele alındığı görülmektedir. Bu bağlamda bireysel başvuru usulünün amacına açıkça aykırı olan ve Anayasa Mahkemesinin başvuruyu gereği gibi değerlendirmesini engelleyen davranışların başvuru hakkının kötüye kullanılması olarak değerlendirilmesi mümkündür (S.Ö. [2. B.], B. No: 2013/7087, 18/9/2014, § 28).
Genel olarak bir hakkın öngörüldüğü amaç dışında ve başkalarını zarara sokacak şekilde kullanılmasının hukuk düzenince himaye edilmeyeceğini ifade eden hakkın kötüye kullanılmasının bireysel başvuru alanında özel olarak ele alındığı açıkça görülmektedir. Bu bağlamda bireysel başvuru usulünün amacına açıkça aykırı olan ve Anayasa Mahkemesinin başvuruyu gereği gibi değerlendirmesini engelleyen davranışların başvuru hakkının kötüye kullanılması olarak değerlendirilmesi mümkündür (S.Ö. [2. B.], B. No: 2013/7087, 18/9/2014, § 28; Mehmet Güven Ulusoy [GK], B. No: 2013/1013, 2/7/2015, § 31). Medeni ve meşru eleştiri sınırları içinde kullanılması gereken bireysel başvuru hakkının -diğerlerinin yanında- şu durumlarda da kötüye kullanıldığı kabul edilebilir: bireysel başvurunun amacı ile bağdaşmayacak şekilde hakaret, tehdit veya tahrik edici bir üslup kullanılması, ihlalin tespiti ve …
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 83. maddesi ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 51. maddesi gereği başvurucunun istismar edici, yanıltıcı ve benzeri nitelikteki davranışlarıyla bireysel başvuru hakkını açıkça kötüye kullandığının tespit edilmesi hâlinde başvuru reddedilir.
Bu kapsamda başvurunun değerlendirilmesi sürecinde vuku bulan ve söz konusu değerlendirmeyi etkileyecek nitelikte yeni ve önemli gelişmeler hakkında Anayasa Mahkemesinin bilgilendirilmemesi suretiyle başvuru hakkında doğru bir kanaat oluşturulmasının engellenmesi durumunda başvuru hakkının kötüye kullanıldığı kabul edilebilecektir (S.Ö., § 29; Mehmet Güven Ulusoy, § 32).
Aynı kararda başka hangi sonuçlar var?
Bu sonucun verildiği 353 kararın 74'ünde başka bir şikâyette ihlal bulundu. Aynı kararlarda en sık görülen diğer sonuçlar: başvuru yollarının tüketilmemesi (84 karar), açıkça dayanaktan yoksunluk (71 karar), süre aşımı (21 karar).
Son kararlardan örnekler
Yalnızca bu sonuçla biten son kararlardan, her biri farklı bir haktan; metin Anayasa Mahkemesinin karar özetidir:
- Hasan Topçu, B. No: 2021/48452, 22/7/2026 (Mülkiyet hakkı): Başvuru, el konulan dijital materyallerin ve paranın iade edilmemesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Mustafa Güder, B. No: 2022/46643, 17/6/2026 (Adil yargılanma hakkı (hukuk ve idare davaları)): Başvuru, kıymet takdirine itiraz davasının esası incelenmeksizin reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Zafer Bozkurt, B. No: 2023/54578, 5/5/2026 (Adil yargılanma hakkı (ceza davaları)): Başvuru, idari para cezasının iptal edilmesi talebiyle sulh ceza hâkimliğine yapılan başvuruda karar sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddiaların karşılanmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Ç.B., B. No: 2021/11082, 8/4/2026 (Kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı): Başvuru; haksız gözaltına alma işlemlerinden doğan maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle açılan davada yeterli tazminata hükmedilmemesi nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı, mülkiyet hakkı ve adil yargılanma hakkı ile yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- Erdoğan Akar, B. No: 2021/40627, 4/3/2026 (Kötü muamele yasağı): Başvuru, kimlik sorulması nedeniyle başlayan tartışmada polis memurlarının fiziksel şiddete başvurması sonucunda meydana gelen yaralanma ve bu olay hakkında yürütülen ceza soruşturmasının etkili olmaması nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Hakan Zertürk, B. No: 2022/54337, 29/7/2025 (İfade özgürlüğü): Başvuru, satın aldığı süreli yayının ceza infaz kurumunda tutuklu olarak bulunan başvurucuya teslim edilmemesi nedeniyle ifade özgürlüğünün ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Yıllara göre
Karar yılına göre bu sonuçla biten şikâyetler ve o yıl yayımlanan kararlarda incelenen bütün şikâyetler içindeki payı:
| Yıl | Bu sonuç | Bütün şikâyetler | Oran |
|---|---|---|---|
| 2014 | 2 | 1.280 | %0 |
| 2015 | 8 | 1.756 | %0 |
| 2016 | 28 | 2.610 | %1 |
| 2017 | 66 | 2.710 | %2 |
| 2018 | 38 | 2.378 | %2 |
| 2019 | 71 | 2.270 | %3 |
| 2020 | 46 | 3.028 | %2 |
| 2021 | 23 | 1.587 | %1 |
| 2022 | 38 | 2.260 | %2 |
| 2023 | 35 | 2.615 | %1 |
| 2024 | 44 | 2.834 | %2 |
| 2025 | 63 | 3.673 | %2 |
| 2026 | 54 | 1.960 | %3 |
Diğer sonuçlar
- Açıkça dayanaktan yoksunluk (8.137 şikâyet)
- Başvuru yollarının tüketilmemesi (4.919 şikâyet)
- Süre aşımı (1.425 şikâyet)
- Konu bakımından yetkisizlik (862 şikâyet)
- Düşme (785 şikâyet)
- İncelenmesine yer olmadığı (633 şikâyet)
- Zaman bakımından yetkisizlik (469 şikâyet)
- Kişi bakımından yetkisizlik (438 şikâyet)
- Anayasal ve kişisel önemin olmaması (158 şikâyet)
- İşlemden kaldırılma (137 şikâyet)